माघ मेळा 2026: माघ मेळा हा भारतातील सर्वात पवित्र आणि प्राचीन धार्मिक उत्सवांपैकी एक आहे, जो दरवर्षी उत्तर प्रदेशातील प्रयागराज (संगम) येथे आयोजित केला जातो. माघ मेळा 3 जानेवारी 2026 ते 15 फेब्रुवारी 2026 या कालावधीत प्रयागराज येथे आयोजित केला जाईल. या मेळ्याला कुंभमेळ्यासारखेच महत्त्व आहे. माघ मेळ्याबद्दल 10 मनोरंजक तथ्ये येथे आहेत.
1. मिनी कुंभ स्थिती: याला "मिनी कुंभ" असेही म्हणतात. कुंभमेळा दर 12 वर्षांनी आणि अर्धकुंभ दर 6 वर्षांनी येतो, तर माघ मेळा दरवर्षी भरतो.
2. कल्पवासाची कठोर प्रथा: या मेळ्यातील सर्वात महत्त्वाचा पैलू म्हणजे "कल्पवास". हजारो भाविक (कल्पवासी) महिनाभर संगमच्या काठावर तंबूत राहतात. ते दिवसातून फक्त एक सात्त्विक जेवण खातात आणि जमिनीवर झोपतात.
3. तीन नद्यांचा संगम: हा मेळा गंगा, यमुना आणि अदृश्य सरस्वती यांच्या संगमावर भरतो. माघ महिन्यात या नद्यांच्या पाण्यात अमृताची शक्ती असते असे मानले जाते.
4 तपोभूमी आणि वाळूचे शहर: मेळ्यादरम्यान, प्रयागराजच्या वाळूवर एक तात्पुरते "तंबूचे शहर" स्थापन केले जाते. येथे एकाच वेळी लाखो लोक राहतात, ज्यामुळे ते जगातील सर्वात मोठ्या तात्पुरत्या शहरांपैकी एक बनते.
हेही वाचा: जर तुम्ही माघ मेळ्याला जात असाल तर पाच दान करा, तुमचे सर्व त्रास दूर होतील.
5. ब्रह्माजींचा यज्ञ: पौराणिक कथेनुसार, विश्वाचे निर्माते भगवान ब्रह्मा यांनी या ठिकाणी पहिला 'अश्वमेध यज्ञ' केला होता, म्हणून या ठिकाणाला 'प्रयाग' (यज्ञ करण्याचे ठिकाण) म्हणतात.
6. महत्वाच्या आंघोळीच्या तारखा: जत्रेत प्रामुख्याने 6 स्नान सण असतात - मकर संक्रांती, पौष पौर्णिमा, मौनी अमावस्या (सर्वात महत्वाचे स्नान), बसंत पंचमी, माघी पौर्णिमा आणि महाशिवरात्री.
7. अक्षयवटचे दर्शन घेणे: जत्रेला येणारे भाविक अक्षयवट (एक अमर वटवृक्ष) अवश्य भेट देतात. असे मानले जाते की महाप्रलयाच्या काळातही हे झाड अबाधित राहते.
8. मोक्षाचे द्वार: हिंदू धर्मग्रंथांनुसार, माघ महिन्यात संगमावर स्नान केल्याने व्यक्तीचे सर्व पाप धुऊन जातात आणि त्याला जन्म-मृत्यूच्या चक्रातून मुक्तता (मोक्ष) मिळते.
9. आर्थिक आणि सांस्कृतिक संगम: येथे केवळ धार्मिक विधीच केले जात नाहीत तर देशभरातील कारागीर, संत आणि कलाकारांसाठी ते एक प्रमुख सांस्कृतिक व्यासपीठ बनते.
10. खिचडी आणि दानधर्माचे महत्त्व: मकर संक्रांतीला खिचडी तयार करणे, खाणे आणि दान करणे याला विशेष महत्त्व आहे. याला "खिचडी मेळा" असेही म्हणतात.
Edited By - Priya Dixit
