महाराष्ट्रात H1N1 इन्फ्लूएंझाचा प्रादुर्भाव वाढला; १,१०९ रुग्णांची नोंद, त्यापैकी ६५% रुग्ण पुणे आणि मुंबईतील
पुणे-मुंबईतील इन्फ्लूएंझा रुग्ण: पावसाळ्याच्या काळात पुणे आणि मुंबईत इन्फ्लूएंझा ए (H1N1) च्या रुग्णांमध्ये झालेली वाढ आरोग्य विभाग आणि डॉक्टरांसाठी चिंतेचा विषय ठरली आहे. २०२५ मध्ये वर्षभरात H1N1 चे ९४२ रुग्ण आढळले होते, तर २०२६ मध्ये २१ ऑगस्टपर्यंत राज्यात १,१०९ रुग्णांची नोंद झाली आहे.
या एकूण रुग्णांपैकी सुमारे ६५ टक्के रुग्ण पुणे आणि मुंबईतील आहेत. आतापर्यंत पुणे महानगरपालिका क्षेत्रात २४१, तर मुंबईत ४८८ रुग्णांची नोंद झाली आहे. जरी बहुतेक रुग्णांमध्ये आजाराचे स्वरूप गंभीर नसले, तरी लहान मुले, वृद्ध आणि आधीच इतर आजार असलेल्या व्यक्तींनी विशेष काळजी घ्यावी, असा सल्ला डॉक्टरांनी दिला आहे.
पुण्यात रुग्णांच्या संख्येत वाढ
पुणे आणि मुंबईतील रुग्णांच्या मोठ्या संख्येमागे चाचणीची उत्तम सुविधा आणि दाट लोकसंख्या यांसारखी कारणे असू शकतात. इन्फ्लूएंझाच्या वाढत्या रुग्णांचा परिणाम रुग्णालयांच्या बाह्यरुग्ण विभागांवर (OPD) देखील दिसून येत आहे; काही रुग्णालयांमध्ये OPD मध्ये येणाऱ्या रुग्णांपैकी सुमारे ५० टक्के रुग्णांमध्ये इन्फ्लूएंझाशी संबंधित लक्षणे आढळत आहेत. यातील बहुतांश रुग्ण 'इन्फ्लूएंझा ए' विषाणूने बाधित आहेत.
बाधित रुग्णांमध्ये तीव्र ताप, अंगदुखी, कोरडा खोकला, नाक वाहणे आणि घसा खवखवणे ही मुख्य लक्षणे दिसून येतात. बहुतेक रुग्णांना रुग्णालयात दाखल करण्याची गरज भासत नाही आणि ते बाह्यरुग्ण विभागातील (OPD) उपचारांनी बरे होत आहेत.
मात्र, वृद्ध व्यक्ती आणि मधुमेह किंवा हृदयविकार यांसारखे इतर आजार असलेल्या रुग्णांमध्ये संसर्ग गंभीर स्वरूप धारण करू शकतो आणि त्यामुळे न्यूमोनिया होऊ शकतो. अशा रुग्णांना रुग्णालयात दाखल करण्याची आवश्यकता भासू शकते.
काळजी घेणे आवश्यक
इन्फ्लूएंझाचा प्रसार श्वसनावाटे बाहेर पडणारे थेंब आणि दूषित हातांद्वारे सहज होतो. त्यामुळे, आजारी व्यक्तींनी घरीच राहावे, खोकताना किंवा शिंकताना तोंडावर रुमाल धरावा, नियमितपणे हात धुवावेत आणि इतरांच्या जवळ जाणे टाळावे, असा सल्ला डॉक्टर देतात.
तीव्र ताप, श्वास घेण्यास त्रास किंवा इतर गंभीर लक्षणे आढळल्यास त्वरित वैद्यकीय सल्ला घेण्याचे आवाहन करण्यात आले आहे. विशेषतः लहान मुले, ज्येष्ठ नागरिक आणि आधीपासूनच गंभीर आजार असलेल्या व्यक्तींमधील लक्षणांकडे दुर्लक्ष न करण्याचा सल्ला दिला जात आहे.
कोणताही नवीन प्रकार (स्ट्रेन) आढळलेला नाही; घाबरण्याचे कारण नाही
अनेक राज्यांमध्ये इन्फ्लूएंझाच्या वाढत्या रुग्णांच्या पार्श्वभूमीवर, 'इंडियन कौन्सिल ऑफ मेडिकल रिसर्च' ने स्पष्ट केले आहे की सध्या 'इन्फ्लूएंझा A(H1N1)pdm09' हा विषाणू सक्रिय आहे. हा विषाणू देशात २००९ पासून अस्तित्वात आहे आणि त्याचा कोणताही नवीन प्रकार (स्ट्रेन) अद्याप आढळलेला नाही. नागरिकांनी सुरुवातीच्या लक्षणांकडे दुर्लक्ष न केल्यास घाबरण्याचे कोणतेही कारण नाही; पावसाळ्यात श्वसनाचे विकार वाढण्याची शक्यता असते, त्यामुळे पुण्यातील रुग्णांवर बारकाईने लक्ष ठेवणे आवश्यक आहे.
इन्फ्लूएंझामुळे न्यूमोनिया आणि सेप्सिसचा धोका
सध्याच्या इन्फ्लूएंझाच्या परिस्थितीत लहान मुलांना 'संवेदनशील गट' मानले जात आहे. बालरोगतज्ज्ञांनी मुलांमधील इन्फ्लूएंझाच्या रुग्णांमध्ये लक्षणीय वाढ झाल्याचे नमूद केले आहे. डॉक्टरांच्या मते, गंभीर प्रकरणांमध्ये इन्फ्लूएंझामुळे न्यूमोनिया आणि सेप्सिससारखे गुंतागुंतीचे आजार उद्भवू शकतात. तसेच, या संसर्गामुळे आधीपासून असलेल्या आरोग्यविषयक समस्या अधिक बळावू शकतात.
