नाशिकमधील एक नामांकित आयटी कंपनी असलेल्या TCS च्या BPO विभागातून समोर येत असलेली ही कहाणी एखाद्या थरारपटासारखी वाटते. कर्मचाऱ्यांना जे वातावरण एक सुरक्षित कॉर्पोरेट परिसर वाटत होते, तेच प्रत्यक्षात धार्मिक धर्मांतर आणि लैंगिक छळ यांचा समावेश असलेल्या एका संघटित रॅकेटचे केंद्र बनले होते. या संपूर्ण वादाच्या केंद्रस्थानी केवळ एकच नाव आहे: निदा खान.
कंपनीमध्ये 'दबंग मॅडम' म्हणून ओळखल्या जाणाऱ्या निदा खानवर केवळ एक एचआर व्यवस्थापक असण्यापेक्षाही अधिक काही असल्याचा आरोप आहे; महिला कर्मचाऱ्यांना इस्लाम स्वीकारण्यास भाग पाडणाऱ्या एका कट्टर विचारसरणीची तीच मुख्य सूत्रधार असल्याचा तिच्यावर ठपका ठेवण्यात आला आहे.
कोण आहे ही 'दबंग' निदा खान आणि तिच्यावर नेमके काय आरोप आहेत?
पोलिसांच्या तपासातून आणि आतापर्यंत दाखल करण्यात आलेल्या नऊ एफआयआर नुसार, निदा खानचा कार्यालयात प्रचंड प्रभाव होता. कर्मचारी तिला इतके घाबरत असत की, तिच्या विरोधात आवाज उठवण्याचे धाडस कोणामध्येही नव्हते. पीडित महिलांचा आरोप आहे की, महिला कर्मचाऱ्यांशी अश्लील वर्तन आणि अनुचित कृती करणाऱ्या टीम लीडर्सना निदा खान संरक्षण देत असे आणि त्यांची बाजू सावरत असे.
सर्वात धक्कादायक खुलासा म्हणजे, निदा खान महिला कर्मचाऱ्यांना बुरखा कसा परिधान करावा याबद्दल सूचना देत असे. या तरुण महिलांनी इस्लामिक चालीरीतींचे पालन करावे आणि त्यानुसारच वेशभूषा करावी, यासाठी ती त्यांच्यावर मानसिक दबाव टाकत असे. एका पीडित महिलेने सांगितले की, हा केवळ सल्ला नव्हता, तर तो सरळसरळ सक्तीचा प्रकार होता. आणखी एका महिला कर्मचाऱ्याने सांगितले की, निदा खान बुरखा परिधान करण्याची योग्य पद्धत कशी असते, हे त्यांना प्रत्यक्ष करून दाखवत असे.
धार्मिक धर्मांतराचा हा कट अत्यंत संघटितपणे राबवला जात होता
पोलीस आयुक्त संदीप कर्णिक यांच्या नेतृत्वाखाली करण्यात आलेल्या तपासातून हे उघड झाले आहे की, कंपनीमध्ये सात पुरुष आरोपींचा एक गट सक्रियपणे कार्यरत होता. या सर्व आरोपींकडे वरिष्ठ पदे होती आणि त्यांनी आपल्या अधिकारांचा गैरवापर करून कर्मचाऱ्यांना लक्ष्य केल्याचा आरोप त्यांच्यावर आहे.
सक्तीच्या नमाज आणि मांसाहार सेवनासाठी दबाव
एका पुरुष कर्मचाऱ्याने तक्रार दाखल केली असून, त्यात त्याने असा आरोप केला आहे की, त्याला सक्तीने डोक्यावर टोपी घालण्यास लावले गेले आणि नमाज अदा करण्यास भाग पाडले गेले; या दरम्यान त्याचे छायाचित्रेही काढण्यात आली होती. तक्रारीनुसार काही कर्मचाऱ्यांवर मांसाहारी अन्न खाण्यासाठी, त्यांच्या इच्छेविरुद्ध 'नमाज' अदा करण्यासाठी आणि धार्मिक चिन्हे धारण करण्यासाठी दबाव टाकण्यात आला होता.
व्हॉट्सॲप ग्रुप्सद्वारे चिथावणीखोर भाषणांचे व्हिडिओ पाठवले
नाशिकमधील TCS प्रकरणाच्या तपासात 'इम्रान' नावाच्या एका व्यक्तीचा सहभाग उघड झाला आहे; या व्यक्तीचे मलेशियाशी संबंध असल्याचे सांगितले जात आहे. तो व्हॉट्सॲप ग्रुप्सद्वारे चिथावणीखोर भाषणे आणि कट्टरतावादी मजकूर असलेले व्हिडिओ शेअर करत असे. निदा खान ही देखील या ग्रुपची सदस्य होती.
महिलांच्या तक्रारींवर मिळालेला प्रतिसाद: "अशा गोष्टी नेहमीच घडत असतात"
महिला कर्मचाऱ्यांनी असा आरोप केला आहे की, कार्यालयाच्या आवारात त्यांच्याकडे सतत एकटक पाहणे आणि आक्षेपार्ह टिप्पण्या करणे, अशा प्रकारच्या छळाला त्यांना सामोरे जावे लागत होते. जेव्हा एका पीडित महिलेने याबद्दल तक्रार केली, तेव्हा एका महिला अधिकाऱ्याने तिला गप्प करत म्हटले, "कॉर्पोरेट जगात अशा गोष्टी नेहमीच घडत असतात; तू त्याबद्दल विसरून जा."
आरोपींनी लैंगिक छळाचा वापर एक हत्यार म्हणून केला. काही महिलांना लग्नाचे खोटे आमिष दाखवून शारीरिक संबंध ठेवण्यास भाग पाडले गेले, तर काहींना त्यांच्या वैयक्तिक आयुष्याबद्दल केलेल्या अनावश्यक आणि हस्तक्षेप करणाऱ्या टिप्पण्यांद्वारे मानसिकदृष्ट्या खचवून टाकण्यात आले.
महिला पोलीस कर्मचाऱ्यांची 'हाऊसकीपिंग' कर्मचारी म्हणून गुप्त नेमणूक
परिस्थितीचे गांभीर्य लक्षात घेऊन, नाशिक पोलिसांनी एक अनोखी रणनीती अवलंबली. कॅम्पसच्या आत नक्की काय घडत आहे हे जाणून घेण्यासाठी, चार महिला पोलीस कर्मचाऱ्यांची 'हाऊसकीपिंग' कर्मचारी म्हणून वेश बदलून नेमणूक करण्यात आली. या महिला अधिकाऱ्यांनी गुप्तपणे हालचालींवर लक्ष ठेवले आणि पुरावे गोळा केले, ज्यामुळे त्यानंतरच्या काळात अनेक आरोपींना अटक करणे शक्य झाले.
आतापर्यंत आठ आरोपींना अटक
आजवर, नाशिकमधील TCS धर्मांतर आणि लैंगिक छळ प्रकरणाच्या संदर्भात आठ व्यक्तींना अटक करण्यात आली आहे. अटक करण्यात आलेल्यांमध्ये सात पुरुष आणि एका महिला 'ऑपरेशन्स मॅनेजर'चा समावेश आहे. दरम्यान मुख्य आरोपी HR मॅनेजर निदा खान मात्र अद्याप फरार आहे. या रॅकेटला परदेशातून आर्थिक मदत मिळत होती का, याचा तपास सध्या एका 'विशेष तपास पथका'द्वारे (SIT) केला जात आहे. भरती प्रक्रियेदरम्यान एका विशिष्ट समुदायाला प्राधान्य देण्याची एखादी संशयास्पद पद्धत अस्तित्वात होती का, याचीही तपासणी हे पथक करत आहे.
टाटा सन्सची प्रतिक्रिया
टाटा सन्सचे अध्यक्ष एन. चंद्रशेखरन यांनी या घटनेबाबत तीव्र चिंता व्यक्त केली आहे. कंपनीने स्पष्ट केले आहे की, ते पोलिसांना पूर्ण सहकार्य करत आहेत आणि दोषींना कोणत्याही परिस्थितीत सोडले जाणार नाही. या प्रकरणाची अंतर्गत चौकशी करण्यासाठी एका उच्चस्तरीय समितीची देखील स्थापना करण्यात आली आहे.
