प्रजासत्ताक दिन भाषण मराठी Republic Day speech 2024

या संदर्भातच देशभरातील निवडून आलेल्या प्रतिनिधींचा समावेश असलेली संविधान सभा नवीन भारतीय प्रजासत्ताकासाठी संविधानाचा मसुदा तयार करण्यासाठी एकत्र आली. कार्य अफाट होते ते म्हणजे एक असे दस्तऐवज तयार करणे जे 400 दशलक्षाहून अधिक लोकसंख्येच्या वैविध्यपूर्ण, बहु-सांस्कृतिक आणि बहुभाषिक देशाचे शासन करण्यासाठी एक फ्रेमवर्क प्रदान करेल. सुमारे तीन वर्षांच्या तीव्र वादविवाद आणि चर्चेनंतर अखेर 26 नोव्हेंबर 1949 रोजी भारतीय राज्यघटना स्वीकारण्यात आली. तो 26 जानेवारी 1950 रोजी लागू झाला आणि तेव्हापासून 26 जानेवारी हा प्रजासत्ताक दिन म्हणून साजरा केला जातो.

भारतीय संविधान हे एक जिवंत दस्तऐवज आहे, जे आपल्या लोकांच्या बदलत्या गरजा आणि आकांक्षा प्रतिबिंबित करण्यासाठी कालांतराने विकसित झाले आहे. 448 अनुच्छेद, 12 वेळापत्रके आणि 97 दुरुस्त्यांसह हे जगातील सर्वात लांब लिखित संविधान आहे. पण मूलभूतपणे संविधान हे आशा आणि आकांक्षांचे दस्तऐवज आहे, सर्व भारतीयांसाठी चांगल्या भविष्याची दृष्टी आहे. हे नागरिकांचे मूलभूत अधिकार आणि कर्तव्ये स्थापित करते आणि राज्याच्या विविध अवयवांचे अधिकार आणि जबाबदाऱ्या निर्धारित करते.

हे सर्वांसाठी समानता, स्वातंत्र्य आणि न्यायाच्या अधिकाराची हमी देते आणि धर्म, वंश, जात, लिंग किंवा भाषेच्या आधारावर भेदभाव करण्यास प्रतिबंधित करते. हे अल्पसंख्याकांचे संरक्षण आणि त्यांच्या सांस्कृतिक आणि शैक्षणिक अधिकारांच्या संवर्धनासाठी देखील तरतूद करते. केंद्र आणि राज्यांमध्ये अधिकारांचे स्पष्ट विभाजन करून राज्यघटनेने संघराज्यवादाची तत्त्वेही मांडली आहेत. यात संसदीय शासन प्रणालीची तरतूद आहे, ज्यामध्ये राष्ट्रपती राज्याचे प्रमुख आणि पंतप्रधान हे सरकारचे प्रमुख या रुपात आहेत.

संविधानाने एक स्वतंत्र न्यायव्यवस्था देखील स्थापित केली आहे. नागरिकांच्या हक्कांचे आणि स्वातंत्र्याचे रक्षण करण्यात आणि देशाच्या संविधानाचा आणि कायद्यांचा अर्थ लावण्यात न्यायपालिका महत्त्वाची भूमिका बजावते.

शालेय विद्यार्थी म्हणून, आपल्या राष्ट्राचा पाया रचणारी तत्त्वे आणि मूल्ये जाणून घेणे आणि समजून घेणे ही आपली जबाबदारी आहे. आपण चांगले नागरिक होण्यासाठी, इतरांच्या हक्कांचा आणि स्वातंत्र्यांचा आदर करण्यासाठी आणि न्याय्य आणि सर्वसमावेशक समाजाच्या निर्मितीसाठी वचनबद्ध राहण्याचा प्रयत्न केला पाहिजे. परंतु ही तत्त्वे आणि मूल्ये जाणून घेणे पुरेसे नाही. आपणही आपल्या विचारात, शब्दात आणि कृतीत त्यांच्या बरोबरीने जगले पाहिजे. आपण जे योग्य आहे त्यासाठी बोलण्यास तयार असले पाहिजे आणि जे उपेक्षित किंवा वंचित आहेत त्यांच्यासाठी उभे राहिले पाहिजे.

आपला मतदानाचा हक्क बजावून आणि आपल्या निवडून आलेल्या प्रतिनिधींसोबत गुंतून आपण लोकशाही प्रक्रियेत सक्रिय सहभाग घेतला पाहिजे. केवळ सक्रिय नागरिकत्वाद्वारे आपण हे सुनिश्चित करू शकतो की आपला आवाज ऐकला जाईल आणि आपली लोकशाही मजबूत आणि चैतन्यपूर्ण राहील.

एक मजबूत, अधिक समृद्ध आणि अधिक अखंड भारत निर्माण करण्याची आमची वचनबद्धता अशात आपण अशा भविष्यासाठी काम करण्याचा संकल्प करूया जिथे प्रत्येक भारतीयाला, त्याची पार्श्वभूमी किंवा परिस्थिती काहीही असो, त्याला सन्मानाचे आणि परिपूर्ण जीवन जगण्याची संधी मिळेल.

आपल्या स्वातंत्र्यासाठी लढणाऱ्यांचे बलिदान आणि संघर्ष आपण स्मरणात ठेवूया आणि त्यांच्या कल्पनेनुसार जगणारे राष्ट्र निर्माण करून त्यांच्या वारशाचा सन्मान करूया. आपल्या संविधानाने समता, स्वातंत्र्य, न्याय आणि बंधुता ही मूल्येही लक्षात ठेवूया आणि ही मूल्ये आपल्या दैनंदिन जीवनात समाविष्ट करण्याचा प्रयत्न करूया.

इतरांच्या श्रद्धा आणि प्रथांचा आदर करणे आणि प्रत्येकाला सन्मानाने व आदराने वागवले जाईल अशा समाजासाठी प्रयत्न करणे हे आपले कर्तव्य आहे. हे शब्द आपल्याला आपल्या स्वातंत्र्यासाठी लढलेल्या आणि देशभक्ती आणि निःस्वार्थ सेवेची मूल्ये जपणाऱ्यांच्या त्याग आणि संघर्षांची आठवण करून देतात. त्यांच्या वारशाचे स्मरण करून त्यांच्या त्यागाचे सार्थक करण्याचा प्रयत्न करूया. जय हिंद!