तुमच्या ट्रेन तिकिटावर 'NOBS' असे लिहिलेले का? मुलांचे तिकीट बुक करण्यापूर्वी काही महत्त्वाचे नियम

Download

BY: धनश्री नाईक

Publish: Sat, 4 Jul 2026 (12:31 IST) Updated: Sat, 4 Jul 2026 (12:34 IST)

मुलांसाठी ट्रेनची तिकिटे बुक करताना, असे अनेक महत्त्वाचे नियम आहे ज्यांची तुम्हाला माहिती असायला हवी. अनेकदा, जेव्हा मुलांच्या तिकिटांवर त्यांच्या नावापुढे 'NOBS' असे लिहिलेले असते, तेव्हा लोकांना याबद्दल प्रश्न पडतात.चला या बद्दल जाणून घेऊ या...
भारतीय रेल्वेने प्रवास करताना, मुलांना तिकीट बुक करण्याबद्दल लोकांमध्ये अनेकदा संभ्रम निर्माण होतो. शिवाय, जेव्हा ५ ते ११ वर्षे वयोगटातील मुलांचे तिकीट बुक केले जाते, तेव्हा त्यांना तिकिटाच्या पुढील बाजूस लिहिलेले 'NOBS' अनेकदा समजत नाही. रेल्वेच्या भाषेत, 'NOBS' म्हणजे 'नो बर्थ ऑप्शन' (No Berth ओप्टिव). हा नियम ५ ते ११ वर्षे वयोगटातील मुलांना लागू होतो.

अर्धे भाडे आणि बर्थचा पर्याय
रेल्वे ५ ते ११ वर्षे वयोगटातील मुलांसाठी दोन पर्याय देते. जर तुम्हाला तुमच्या मुलासाठी स्वतंत्र आसन नको असेल, तर तुम्हाला फक्त अर्धे भाडे द्यावे लागेल आणि तिकिटावर "NOBS" असे चिन्हांकित केले जाईल. जर तुम्हाला तुमच्या मुलासाठी पूर्ण बर्थ हवा असेल, तर तुम्हाला पूर्ण भाडे द्यावे लागेल.
जर तुमचे मूल ५ वर्षांपेक्षा कमी वयाचे असेल, तर त्यांना तिकिटाची आवश्यकता नाही आणि ते तुमच्यासोबत विनामूल्य प्रवास करू शकतात.

नाव नोंदणी अनिवार्य आहे
तुमचे मूल ५ वर्षांपेक्षा कमी वयाचे असले तरी, तुम्हाला तिकीट बुकिंग फॉर्ममध्ये त्यांचे नाव आणि वय भरणे आवश्यक आहे, जेणेकरून रेल्वेकडे त्यांची माहिती असेल. जर तुम्ही ५-११ वर्षे वयोगटातील मुलासाठी ऑनलाइन तिकीट बुक करत असाल, तर IRCTC वर बुकिंग करताना "चाइल्ड बर्थ ऑप्शन" काळजीपूर्वक निवडा. फक्त "नो बर्थ" (No Berth) वर टिक केल्यास अर्धे भाडे आकारले जाईल.

मुलांच्या तिकिटांसंबंधी काही महत्त्वाचे नियम
जर तुम्ही अर्ध्या दराचे 'NOBS' तिकीट खरेदी केले असेल, तर तुम्ही ट्रेनमधील TTE ला विचारून तुमच्या मुलासाठी स्वतंत्र जागेची विनंती करू शकत नाही. हे समजून घेणे महत्त्वाचे आहे की, हा नियम फक्त स्लीपर, 3AC, 2AC आणि फर्स्ट AC सारख्या झोपण्याच्या जागा असलेल्या डब्यांनाच लागू होतो. चेअर कारमध्ये NOBS चा पर्याय नसतो; मुलांना स्वतंत्र जागेसाठी पूर्ण भाडे द्यावे लागते.

वयाचा पुरावा सोबत ठेवा
प्रवासादरम्यान तुमच्या मुलाचे सरकारी ओळखपत्र नेहमी सोबत ठेवा, जेणेकरून TTE ने विचारल्यास तुम्ही त्यांचे अचूक वय सिद्ध करू शकाल.
जर ५ वर्षांपेक्षा जास्त वयाचे मूल चुकीच्या वयाने प्रवास करत असल्याचे आढळले, तर तपासणीदरम्यान TTE दंड आणि पूर्ण भाडे आकारू शकतो.
Edited By- Dhanashri Naik