भारतीय हवामान विभागाने (IMD) विदर्भ, मराठवाडा, खानदेश आणि मध्य महाराष्ट्रातील काही भागांसाठी १७ ते २० मार्च दरम्यान वादळी पाऊस, मेघगर्जना, तेज वारे आणि काही ठिकाणी गारपीट होण्याचा येलो अलर्ट जारी केला आहे. रब्बी हंगामातील गहू, हरभरा, कांदा यांसारखी उभी पिके आणि कापणीला आलेली धान्ये धोक्यात आहेत. कृषी विभागानेही शेतकऱ्यांना तातडीने काळजी घेण्याचे आवाहन केले आहे.
शेतकऱ्यांनी या ५ मुख्य उपाययोजना त्वरित कराव्यात:
कापणी केलेली पिके सुरक्षित ठिकाणी साठवा. शेतात किंवा खुले ठिकाणी ठेवलेली धान्ये (गहू, हरभरा, मका इ.) तात्काळ गोदामात, प्लास्टिक शीट किंवा वॉटरप्रूफ कापडाने झाकून ठेवा.
पावसामुळे भिजल्यास सडण्याचा, उगवण्याचा किंवा दर्जा खराब होण्याचा धोका वाढतो. कृषी विभागानेही याच सल्ल्यावर भर दिला आहे.
उभी पिके आणि फळबागांचे संरक्षण करा. गारपीट किंवा तेज वाऱ्यामुळे पिके (विशेषतः कांदा, भाजीपाला, फळबागा) भुईसपाट होऊ शकतात.
शक्य असल्यास नेट हाऊस, प्लास्टिक कव्हर किंवा बांबू/दोरखंडाने आधार द्या.
कांदा पिकासाठी पावसानंतर पाने हलकेच हलवून पाणी खाली पाडा आणि सऱ्यांमध्ये पाणी साचू देऊ नका (सडण्याचा धोका टाळण्यासाठी).
रोग आणि कीड नियंत्रणासाठी तयारी
अवकाळी पावसामुळे भुरी, करपा, सड यांसारखे रोग (विशेषतः द्राक्ष, कांदा, भाजीपाला) वाढू शकतात.
पावसापूर्वी किंवा नंतर योग्य फंगीसाइड (डॉक्टर/कृषी अधिकारी सल्ल्यानुसार) फवारणी करा.
ओलसर वातावरणात कीड वाढू शकते, त्यामुळे नियमित निरीक्षण करा.
पाण्याचा निचरा आणि माती व्यवस्थापन
शेतात पाणी साचू नये यासाठी सऱ्या आणि नाले स्वच्छ करा.
अतिरिक्त पाणी काढून टाका, अन्यथा मुळे सडू शकतात.
पावसानंतर माती सुकल्यावर हलकी मशागत करून हवेशीरता वाढवा.
सुरक्षितता आणि विमा/मदत योजनांचा लाभ घ्या
वीज कडकडाटादरम्यान शेतात काम करू नका, उंच झाडे/धातूच्या वस्तू टाळा. जनावरे गोठ्यात बांधा.
पिक विमा (PMFBY) चा लाभ घेण्यासाठी नुकसान झाल्यास त्वरित पंचनामा साठी अर्ज करा.
हवामान अपडेट्स (IMD अॅप, कृषी विभाग सूचना) नियमित तपासा आणि स्थानिक कृषी अधिकारी/तालुका कृषी अधिकाऱ्यांशी संपर्क साधा.
शेतकऱ्यांसाठी आवाहन: या ३-४ दिवसांत पिकांची कापणी पूर्ण करणे शक्य असल्यास त्वरित पूर्ण करा. नुकसान टाळण्यासाठी वेळीच उपाययोजना करणे महत्त्वाचे आहे. हवामान बदलामुळे असे अवकाळी पाऊस वाढत आहेत, त्यामुळे भविष्यात हवामान अनुकूल पिके आणि संरक्षित शेतीकडे वळणे फायद्याचे ठरेल.
अस्वीकारण: हा लेख सामान्य माहितीवर आधारित आहे. वेबदुनिया याची पुष्टी करत नाही.
