आंबेडकरांची राजकीय कारकीर्द

त्याच वर्षी, आंबेडकरांनी 15 मे 1936 रोजी त्यांचे 'अ‍ॅनिहिलेशन ऑफ कास्ट' (जातिव्यवस्थेचे उच्चाटन) हे पुस्तक प्रकाशित केले, जे त्यांनी न्यूयॉर्कमध्ये लिहिलेल्या एका पेपरवर आधारित होते. यात त्यांनी हिंदू धार्मिक नेते आणि जाती व्यवस्थेची आलोचना केली. अस्पृश्य समाजाला हरिजन म्हणून संबोधण्याच्या काँग्रेसच्या निर्णयाचा त्यांनी तीव्र निषेध केला, ही संज्ञा गांधींनी तयार केली होती. नंतर, 1955 च्या बीबीसीच्या मुलाखतीत त्यांनी गांधींवर त्यांच्या गुजराती भाषेतील पेपर्समध्ये जातिव्यवस्थेचे समर्थन केल्याचा आणि त्यांच्या इंग्रजी भाषेतील पेपरमध्ये जातिव्यवस्थेला विरोध केल्याचा आरोप केला.

ऑल इंडिया शेड्यूल्ड कास्ट्स फेडरेशन ही एक सामाजिक-राजकीय संघटना होती ज्याची स्थापना आंबेडकरांनी 1942 मध्ये दलित समाजाच्या हक्कांसाठी मोहिमेसाठी केली होती. 1942 ते 1946 पर्यंत, आंबेडकरांनी संरक्षण सल्लागार समिती आणि व्हाईसरॉयच्या कार्यकारी परिषदेवर कामगार मंत्री म्हणून काम केले.

आंबेडकरांनी भारताच्या स्वातंत्र्य लढ्यात सक्रिय सहभाग घेतला.

पाकिस्तानची मागणी करणाऱ्या मुस्लिम लीगच्या लाहोर ठराव (1940) नंतर आंबेडकरांनी "थॉट्स ऑन पाकिस्तान" नावाचे 400 पानांचे पुस्तक लिहिले, ज्यात "पाकिस्तान" या संकल्पनेचे सर्व पैलूंचे विश्लेषण केले. पाकिस्तानच्या वेगळ्या राज्याच्या मागणीवर टीका केली. असा युक्तिवाद केला की हिंदूंनी मुस्लिमांच्या पाकिस्तान स्वीकारला पाहिजे. मुस्लिम आणि बिगर मुस्लिम बहुसंख्य भाग वेगळे करण्यासाठी पंजाब आणि बंगालच्या प्रांतीय सीमा पुन्हा रेखाटल्या जाव्यात असा प्रस्ताव त्यांनी मांडला. प्रांतीय सीमा पुन्हा रेखाटण्यास मुसलमानांना हरकत नसावी असे त्यांचे मत होते. जर त्यांनी तसे केले, तर त्यांना "त्यांच्या मागणीचे स्वरूप समजले नाही."

"व्हॉट काँग्रेस एंड गांधी हैव डन टू द अनटचेबल्स?" ("काँग्रेस आणि गांधींनी अस्पृश्यांसाठी काय केले?) या पुस्तकाद्वारे आंबेडकरांनी गांधी आणि काँग्रेस या दोघांवरही दांभिकतेचा आरोप करत आपल्या हल्ल्यांना धार दिली.

आंबेडकरांनी त्यांच्या राजकीय पक्षाचे ऑल इंडिया शेड्यूल्ड कास्ट फेडरेशन मध्ये रूपांतर पाहिले, जरी 1946 मध्ये झालेल्या भारतीय संविधान सभेच्या निवडणुकीत त्याचा फारसा परिणाम झाला नाही. नंतर मुस्लिम लीगची सत्ता असलेल्या बंगालमधून ते संविधान सभेवर निवडून आले.

आंबेडकरांनी 1952 ची पहिली भारतीय लोकसभा निवडणूक बॉम्बे नॉर्थमधून लढवली, परंतु त्यांचे माजी सहाय्यक आणि काँग्रेस पक्षाचे उमेदवार नारायण काजोलकर यांच्याकडून पराभव झाला. 1952 मध्ये आंबेडकर राज्यसभेचे सदस्य झाले. भंडारा येथून 1954 च्या पोटनिवडणुकीत त्यांनी पुन्हा लोकसभेत प्रवेश करण्याचा प्रयत्न केला, पण ते तिसरे आले (काँग्रेस पक्ष जिंकला). 1957 च्या दुसऱ्या सार्वत्रिक निवडणुकीच्या वेळी आंबेडकरांचा मृत्यू झाला होता.

आंबेडकर दोनदा भारतीय संसदेचे सदस्य बनले आणि भारतीय संसदेचे वरिष्ठ सभागृह राज्यसभेत महाराष्ट्राचे प्रतिनिधित्व केले. राज्यसभा सदस्य म्हणून त्यांचा पहिला कार्यकाळ 3 एप्रिल 1952 ते 2 एप्रिल 1956 असा होता आणि त्यांचा दुसरा कार्यकाळ 3 एप्रिल 1956 ते 2 एप्रिल 1962 या कालावधीत होणार होता, परंतु मुदत संपण्यापूर्वी 6 डिसेंबर 1956 रोजी त्यांचे निधन झाले.

30 सप्टेंबर 1956 रोजी आंबेडकरांनी "अनुसूचित जाती फेडरेशन" नाकारून "रिपब्लिकन पार्टी ऑफ इंडिया" ची स्थापना करण्याची घोषणा केली होती, परंतु पक्षाच्या स्थापनेपूर्वी 6 डिसेंबर 1956 रोजी त्यांचे निधन झाले. त्यानंतर त्यांच्या अनुयायांनी व कार्यकर्त्यांनी या पक्षाच्या स्थापनेचे नियोजन केले. पक्ष स्थापनेसाठी 1 ऑक्टोबर 1957 रोजी नागपुरात अध्यक्षपदाची बैठक झाली. या बैठकीला एन.शिवराज, यशवंत आंबेडकर, पी. टी. बोराळे, ए.जी. पवार, दत्ता कट्टी, डी.ए. रुपवते उपस्थित होते. रिपब्लिकन पार्टी ऑफ इंडियाची स्थापना 3 ऑक्टोबर 1957 रोजी झाली आणि एन. शिवराज यांची पक्षाचे अध्यक्ष म्हणून निवड झाली.