श्री कोकिळा माहात्म्य अध्याय एकविसावा

शुध्दमुख चंद्रवदन ॥ झाली तेव्हां विप्रकन्या ॥ मागावयालागीं जाण ॥ आले तेव्हां असंख्यात ॥१४॥

परी ऋषी म्हणे त्यासी ॥ यंदां कर्तव्य नाहीं आम्हांसी ॥ ऐसा नेम वदतां पुत्रासी ॥ क्षोभ बहुत आलासे ॥१५॥

म्हणे मी देतों लग्न करुन ॥ मातापुत्र एक होवोनी ॥ ऋषी वचन न मानोनी ॥ कन्या देते जाहले ॥१६॥

गावांत एक विप्र धनवंत ॥ त्याच्या पुत्राप्रती देत ॥ ऋषी मनीं चिंताग्रस्त ॥ म्हणे कैसें करावें ॥१७॥

म्हणे धांवधांव चक्रपाणी ॥ माझे व मानीत पुत्र कामिनी ॥ धनवंता घरीं कन्या देऊनी ॥ मजला असत्य करिताती ॥१८॥

जो म्यां शिष्य पाठविला ॥ त्यास म्यां दिधली ही अबला ॥ तो सखा केव्हां देखेन डोळां ॥ तूंच दयाळा दाखविसी ॥१९॥

ऐसा ऋषी धांवा करीत ॥ तों प्रसन्न होवोनी भगवंत ॥ विप्रजागी बोले मात ॥ धर्मशास्त्र ऐसें असे ॥२०॥

ऐशा स्त्रीचा त्याग करितां ॥ दोष नसे तत्वतां ॥ जिचें वचन पती तत्वतां ॥ त्यागीतां दोष नसे कांही ॥२१॥

ऐसें शास्त्र बोलत ॥ ऐशाविषयीं दृष्टांत ॥ कर्दम शिवध्यानीं रत ॥ अनुष्ठानासी तो गेला ॥२२॥

गृही कामिनी वाट पाहत ॥ येथें नवल काय वर्तलें ॥ झाडाखालीं ऋषी ध्यानस्त ॥ नेत्र लाऊनी बैसला ॥२३॥

ज्या वृक्षाखालीं कर्दमऋषी ॥ तेथें चिमणाचिमणी पक्षी ॥ चिमणी चुकली मार्ग लक्षी ॥ वृक्ष आपुला न दिसे म्हणुनी

॥२४॥

चिमणा वाट पाहतां जाण ॥ रात्र गेली निघोन ॥ चिमणीसीच क्रोध वचन ॥ ममगृहीं येऊं नको ॥२५॥

ही म्हणे रात्री चुकली ॥ हा म्हणे पाप झालें ॥ म्हणोनी ताडन केलें ॥ ते म्हणे शपथ करत्यें मी ॥२६॥

पाप मी नेणें सर्वथा ॥ तुमचे चरण सेवितें आतां ॥ तो म्हणे मी न मानी तत्वतां ॥ दुसरी शपथ दे कांही ॥२७॥

ते म्हणे हा कर्दम ऋषी ॥ याच्या मस्तकीं पापाच्या राशी ॥ त्या मज घडोत अहर्निशीं ॥ म्यां कोणासी भाषण केले

असेल ॥२८॥

ऐसें ऋषीनें ऐकोन ॥ कर्दम बोले हात जोडोन ॥ कोन दोष मजलागुन ॥ घडले तें सांगे कां ॥२९॥

ते म्हणे तुझी कामिनी ॥ मासमासी ऋतु पावोनी ॥ चिंतीत असे तुज मनी ॥ तेणें दु:खें कष्टी बहु ॥३०॥

प्रतीमासी बाळहत्या बारा ॥ तुज घडती ऋषीश्वरा ॥ कर्दम आला घाबरा ॥ दोष खरा मज घडला ॥३१॥

मग तो कर्दम मुनी तेथें आला ॥ अनुष्ठान सारोनि ॥ भोगतीसी देतसे ॥३२॥

शास्त्र मर्यादा ऐसी आहे ॥ दुष्ट स्त्री त्यागीता दोष नाहीं ॥ तैसेच पुत्र मित्र तेही ॥ त्यागितां दोष नसेची ॥३३॥

ऐसी स्त्री पुत्र ऐकून ॥ स्त्रिपुत्र दोघे येऊण ॥ ऋषीचे चरण वंदुन ॥ वचन तेव्हां बोलती ॥३४॥

आले तुमच्या मनासी ॥ कन्यां द्यावी श्रीकृष्णासी ॥ तरी ते मानले आम्हासी ॥ धनिकासी न द्यावी ॥३५॥

ती कन्यां शिष्यासी देऊन ॥ तेणे संतुष्ट पितृमन ॥ आनंदे झालें लग्न ॥ च्यार दिवस पर्यंत ॥६६॥

मग आले कोकिळाव्रत ॥ कन्या नेमेसी करीती ॥ तेणें आनंदे नांदत ॥ धन्य धन्य समृधी ॥३७॥

ऐसें कोकिळा वृताचा महिमा ॥ म्यां सांगीतला तुम्हा ॥ द्रौपदी करिती झाली नेमा ॥ तेणें राज्य पावली ॥३८॥

धर्मा ऐकें सावधान ॥ पुढें कथा पुण्यपावन ॥ ऐकातां पाप निर्दाळन ॥ होय क्षण लागतां ॥३९॥

इति श्रीस्कंदपुराणे ॥ ब्रह्मोत्तरखंडे ॥ कोकिळामहात्म्य ॥ एकविंशतिंतमोऽध्याय: अध्याय ॥२१॥ ओंव्या ॥३९॥

॥ श्रीकृष्णार्पणमस्तु ॥ शुभंभवतु ॥

॥ अध्याय २१ वा समाप्त: ॥