३ ते ४ वर्षे सातत्याने उत्पादन शेती; तोंडली लागवडीची संपूर्ण माहिती

तोंडली लागवड व्यवसाय आणि घरगुती वापरासाठी अत्यंत फायदेशीर आहे, कारण तोंडल्याला बाजारात वर्षभर मागणी असते. तोंडल्याचे वेल एकदा लावले की साधारण ३ ते ४ वर्षे सातत्याने उत्पादन देतात. तोंडली लागवडीची संपूर्ण माहिती आज आपण पाहणार आहोत.

१. हवामान आणि जमीन
हवामान: तोंडल्याला उष्ण आणि दमट हवामान जास्त मानवते. जास्त थंडीमध्ये वेलांची वाढ खुंटते.
जमीन: चांगला निचरा होणारी, सुपीक आणि मध्यम ते काळी जमीन या पिकासाठी उत्तम असते. जमिनीचा सामू (pH) ६.५ ते ७.५ च्या दरम्यान असावा.

२. लागवडीची पद्धत आणि वेळ
वेळ: तोंडल्याची लागवड प्रामुख्याने जून-जुलै (पावसाळा) किंवा जानेवारी-फेब्रुवारी (उन्हाळा) या महिन्यांत केली जाते.
लागवड पद्धत: तोंडल्याची लागवड बियांपासून न करता वेलाच्या छाट कलमांपासून (Cuttings) केली जाते.
यासाठी चांगल्या उत्पादन देणाऱ्या जुन्या वेलाचे २ ते ३ डोळे असलेले साधारण ३० सेमी लांबीचे तुकडे घ्यावेत.
दोन ओळींमधील अंतर २ ते २.५ मीटर आणि दोन वेलांमधील अंतर १ ते १.५ मीटर ठेवून खड्डे करावेत आणि त्यात कलमे लावावीत.

३. मांडव पद्धत (सर्वात महत्त्वाचे)
तोंडली हे वेलीवर्गीय पीक असल्याने याला मांडव (Bower System) करणे अत्यंत आवश्यक आहे.
बांबू आणि तारेच्या साहाय्याने २ मीटर उंचीचा मांडव तयार करावा.
वेल जमिनीवर पसरू न देता मांडवावर चढवल्यास फळांना चांगला सूर्यप्रकाश मिळतो, फळे सडत नाहीत आणि उत्पादन दुप्पट मिळते.

४. खत आणि पाणी व्यवस्थापन
खत: लागवडीच्या वेळी प्रत्येक खड्ड्यात भरपूर शेणखत, १ चमचा सिंगल सुपर फॉस्फेट आणि निंबोळी पेंड टाकावी. वेलाची वाढ सुरू झाल्यावर दर ३ महिन्यांनी नत्र (Nitrogen) खताचा हप्ता द्यावा.
पाणी: पावसाळ्यात गरजेनुसार पाणी द्यावे. उन्हाळ्यात मात्र जमिनीच्या मगदुरानुसार ४ ते ६ दिवसांच्या अंतराने नियमित पाणी देणे गरजेचे आहे (ठिबक सिंचन/Drip Irrigation चा वापर उत्तम ठरतो).

५. काढणी आणि उत्पादन
लागवड केल्यापासून साधारण ३ महिन्यांत तोंडल्याची तोडणी सुरू होते.
फळे कोवळी आणि गडद हिरवी असतानाच त्यांची तोडणी करावी. भाजी निब्बर किंवा पिवळी पडू देऊ नये. एकदा तोडणी सुरू झाली की दर ३ ते ४ दिवसांनी काढणी करावी लागते. एका एकरातून वर्षाला साधारण १० ते १५ टनांपर्यंत उत्पादन मिळू शकते.

Edited By- Dhanashri Naik<>