भरपूर नफा मिळवून देणारी सुधारित पद्धतीने पालकाची लागवड कशी करावी, याची संपूर्ण माहिती
रब्बी (हिवाळी): सप्टेंबर ते ऑक्टोबर (या काळात उत्पादन सर्वात जास्त आणि दर्जेदार मिळते).
उन्हाळी: जानेवारी ते फेब्रुवारी.
सुधारित जाती
पुसा ज्योती: या जातीची पाने मोठी, मऊ आणि गडद हिरव्या रंगाची असतात. या जातीपासून ५ ते ६ कापण्या मिळतात.
पुसा हरित: ही जात उन्हाळी हंगामासाठी आणि डोंगराळ भागासाठी उत्तम मानली जाते.
ऑल ग्रीन: ही जात लवकर तयार होते आणि हिवाळ्यात एकाच वेळी भरपूर पाने देते.
हरीत शोभा: ही जात देखील रोगप्रतिकारक असून भरपूर उत्पादन देते.
जमीन तयारी आणि पेरणी पद्धत
1.जमीन तयार करणे व शेणखत देणे:
पूर्वतयारी
जमीन उभ्या-आडव्या नांगरणी करून भुसभुशीत करावी. शेवटच्या कुळवणीच्या वेळी एकरी ८ ते १० टन चांगले कुजलेले शेणखत जमिनीत व्यवस्थित मिसळावे.
2.वाफे तयार करणे:
पावसाळ्यात पाणी साचून राहू नये म्हणून ३ × २ मीटर आकाराचे सपाट वाफे किंवा गादीवाफे (Raised Beds) तयार करावेत.
3.बियाणे आणि पेरणी:
एक एकर क्षेत्रासाठी ४ ते ६ किलो बियाणे लागते. पेरणी करताना दोन ओळींत २५ ते ३० सेंमी अंतर ठेवावे आणि बिया २ सेंमी खोलीवर पेराव्यात. बिया फेकण्यापेक्षा ओळीत पेरणे आंतरमशागत आणि काढणीसाठी सोयीचे ठरते.
4.पाणी आणि खत व्यवस्थापन:
पेरणीनंतर लगेच हलके पाणी द्यावे. पावसाळ्यात गरजेनुसार, तर उन्हाळ्यात ४ ते ६ दिवसांच्या अंतराने पाणी द्यावे. पालकाच्या जलद वाढीसाठी पेरणीच्या वेळी आणि प्रत्येक कापणीनंतर एकरी २० ते २५ किलो नत्र (Urea) दिल्यास पाने लसशशीत आणि हिरवीगार होतात.
रोग व कीड नियंत्रण
मर रोग : पावसाळ्यात हा रोग जास्त होतो. याच्या नियंत्रणासाठी पेरणीपूर्वी बियांना 'कॅप्टन' किंवा 'थायरम' (३ ग्रॅम प्रति किलो बियाणे) या बुरशीनाशकाची बीजप्रक्रिया करावी.
पाने खाणारी अळी व मावा: पालक ही आपण थेट खाणारी पालेभाजी असल्याने रासायनिक कीटकनाशकांचा वापर टाळावा. कीड नियंत्रणासाठी ५% निंबोळी अर्काची फवारणी करावी.
काढणी आणि उत्पादन
पेरणीनंतर २५ ते ३० दिवसांनी पालक पहिल्या काढणीस तयार होतो. काढणी करताना मुख्य मुळाला धक्का न लावता जमिनीपासून २ ते ३ सेंमी वर पाने कापून घ्यावीत. यामुळे वेलीला पुन्हा फुटवा येतो.साधारणपणे १० ते १५ दिवसांच्या अंतराने ४ ते ५ कापण्या करता येतात.योग्य व्यवस्थापन ठेवल्यास एकरी ४ ते ६ टन एकूण उत्पादन सहज मिळते.
अस्वीकरण (Disclaimer) : या लेखात दिलेली माहिती आणि उपाय सामान्य माहितीवर आधारित आहे.या माहितीची पूर्णता, विश्वासार्हता आणि अचूकता याबाबत वेबदुनिया कोणतीही हमी देत नाही. अधिक माहितीसाठी संबंधित तज्ज्ञांचा सल्ला घ्यावा.
Edited By- Dhanashri Naik
