संबंधित माहिती
- महाराष्ट्रात मान्सूनचा वेग मंदावला; हवामान विभागाने शेतकऱ्यांना खरीप पेरणीबाबत सल्ला दिला
- कोथिंबीर लागवड: सोपी आणि संपूर्ण माहिती
- 'गॉडझिला एल निनो' येत आहे, शेतीपासून ते वीज वितरण प्रणालीपर्यंत चिंता वाढू शकते; भारतावर याचा कसा परिणाम होईल?
- घरच्या घरी तयार करा सेंद्रिय खत, उत्पादनात होईल वाढ
- मशरूम शेती; कमी जागेत आणि कमी खर्चात प्रचंड नफा मिळवून देणारा आधुनिक व्यवसाय
बाजारात वर्षभर चांगली मागणी असलेल्या भेंडीची लागवड करणे अतिशय सोपे
भेंडी हे भारतातील एक महत्त्वाचे आणि लोकप्रिय भाजीपाला पीक आहे. बाजारात भेंडीला वर्षभर चांगली मागणी असते. योग्य नियोजन आणि आधुनिक तंत्रज्ञानाचा वापर करून भेंडीची शेती केल्यास कमी खर्चात भरपूर नफा मिळू शकतो. भेंडीची लागवड करणे अतिशय सोपे आहे. उन्हाळा आणि पावसाळा या दोन्ही हंगामात भेंडीचे भरपूर उत्पादन घेता येते. उत्तम उत्पादनासाठी खालील प्रमुख टप्प्यांचा वापर करा:
१. हवामान आणि जमीन
हवामान: भेंडीला उष्ण आणि दमट हवामान मानवते.
जमीन: पाण्याचा उत्तम निचरा होणारी, मध्यम ते काळी आणि कसदार जमीन निवडावी. जमिनीचा सामू (pH) ६.० ते ६.८ च्या दरम्यान असावा.
२. लागवडीचा हंगाम
उन्हाळी हंगाम: जानेवारीच्या पंधरवड्यापासून ते फेब्रुवारी अखेरपर्यंत.
पावसाळी (खरिप) हंगाम: जून ते जुलै महिना.
३. सुधारित जाती
चांगल्या उत्पन्नासाठी खालीलपैकी एका जातीची निवड करू शकता:
अर्का अनामिका
परभणी क्रांती
पुसा सावनी
महिको १०, राधिका,
४. लागवडीची पद्धत आणि अंतर
लागवड करण्यापूर्वी जमीन २-३ वेळा चांगली नांगरून, कुळवून भुसभुशीत करून घ्यावी. शेतात हेक्टरी १५-२० टन चांगले कुजलेले शेणखत मिसळावे.
लागवडीचे अंतर:
पावसाळी हंगाम: ६०×३० सेंमी (दोन ओळीत ६० सेंमी आणि दोन रोपांत ३० सेंमी अंतर).
उन्हाळी हंगाम: ४५×३० सेंमी किंवा ४५×१५ सेंमी (उन्हाळ्यात झाडांची वाढ कमी होते, त्यामुळे अंतर कमी ठेवतात).
बियाण्याचे प्रमाण: उन्हाळी हंगामासाठी हेक्टरी १० ते १२ किलो आणि पावसाळी हंगामासाठी ८ ते १० किलो बियाणे लागते.
बीजप्रक्रिया: पेरणीपूर्वी बियाणाला २ ते ३ ग्रॅम 'थायरम' किंवा 'कॅप्टन' हे बुरशीनाशक प्रति किलो बियाणास चोळावे. यामुळे रोपे सडत नाहीत.
५. खत आणि पाणी व्यवस्थापन
खत व्यवस्थापन:
पेरणीच्या वेळी प्रति हेक्टरी ५० किलो नत्र, ५० किलो स्फुरद आणि ५० किलो पालाश द्यावे.
पेरणीनंतर एका महिन्याने पुन्हा ५० किलो नत्र (युरियाच्या माध्यमातून) द्यावे.
पाणी व्यवस्थापन:
उन्हाळ्यात ५ ते ६ दिवसांच्या अंतराने नियमित पाणी द्यावे.
पावसाळ्यात गरजेनुसार आणि पावसाचा ताण असल्यास पाणी द्यावे. जमीन दलदलीची होऊ देऊ नये.
६. कीड व रोग नियंत्रण
तुडतुडे आणि मावा: या रस शोषणाऱ्या किडींच्या नियंत्रणासाठी 'इमिडाक्लोप्रिड' किंवा 'डायमेथोएट'ची फवारणी करावी.
फळ पोखरणारी अळी: प्रादुर्भाव दिसताच 'इमामेक्टिन बेंझोएट' किंवा 'स्पिनोसॅड'ची फवारणी करावी.
केवडा रोग: हा भेंडीवरील सर्वात मोठा रोग आहे. यासाठी रोगप्रतिकारक जाती (उदा. परभणी क्रांती) निवडाव्यात आणि पांढऱ्या माशीचे (जी हा रोग पसरवते) नियंत्रण करावे.
७. काढणी आणि उत्पादन
पेरणीनंतर साधारणपणे ४५ ते ५० दिवसांनी भेंडीला फुले व फळे लागून पहिली तोडणी सुरू होते. भेंडी कोवळी आणि लुसलुशीत असतानाच २-३ दिवसांच्या अंतराने सकाळी किंवा संध्याकाळी तोडावी.
उत्पादन: योग्य व्यवस्थापन ठेवल्यास उन्हाळ्यात हेक्टरी ६ ते ८ टन आणि पावसाळ्यात १० ते १२ टन पर्यंत उत्पादन मिळते.
अस्वीकरण (Disclaimer) : या लेखात दिलेली माहिती आणि उपाय सामान्य माहितीवर आधारित आहे.या माहितीची पूर्णता, विश्वासार्हता आणि अचूकता याबाबत वेबदुनिया कोणतीही हमी देत नाही. अधिक माहितीसाठी संबंधित तज्ज्ञांचा सल्ला घ्यावा.
१. हवामान आणि जमीन
हवामान: भेंडीला उष्ण आणि दमट हवामान मानवते.
जमीन: पाण्याचा उत्तम निचरा होणारी, मध्यम ते काळी आणि कसदार जमीन निवडावी. जमिनीचा सामू (pH) ६.० ते ६.८ च्या दरम्यान असावा.
२. लागवडीचा हंगाम
उन्हाळी हंगाम: जानेवारीच्या पंधरवड्यापासून ते फेब्रुवारी अखेरपर्यंत.
पावसाळी (खरिप) हंगाम: जून ते जुलै महिना.
चांगल्या उत्पन्नासाठी खालीलपैकी एका जातीची निवड करू शकता:
अर्का अनामिका
परभणी क्रांती
पुसा सावनी
महिको १०, राधिका,
४. लागवडीची पद्धत आणि अंतर
लागवड करण्यापूर्वी जमीन २-३ वेळा चांगली नांगरून, कुळवून भुसभुशीत करून घ्यावी. शेतात हेक्टरी १५-२० टन चांगले कुजलेले शेणखत मिसळावे.
लागवडीचे अंतर:
पावसाळी हंगाम: ६०×३० सेंमी (दोन ओळीत ६० सेंमी आणि दोन रोपांत ३० सेंमी अंतर).
उन्हाळी हंगाम: ४५×३० सेंमी किंवा ४५×१५ सेंमी (उन्हाळ्यात झाडांची वाढ कमी होते, त्यामुळे अंतर कमी ठेवतात).
बियाण्याचे प्रमाण: उन्हाळी हंगामासाठी हेक्टरी १० ते १२ किलो आणि पावसाळी हंगामासाठी ८ ते १० किलो बियाणे लागते.
बीजप्रक्रिया: पेरणीपूर्वी बियाणाला २ ते ३ ग्रॅम 'थायरम' किंवा 'कॅप्टन' हे बुरशीनाशक प्रति किलो बियाणास चोळावे. यामुळे रोपे सडत नाहीत.
५. खत आणि पाणी व्यवस्थापन
खत व्यवस्थापन:
पेरणीच्या वेळी प्रति हेक्टरी ५० किलो नत्र, ५० किलो स्फुरद आणि ५० किलो पालाश द्यावे.
पेरणीनंतर एका महिन्याने पुन्हा ५० किलो नत्र (युरियाच्या माध्यमातून) द्यावे.
उन्हाळ्यात ५ ते ६ दिवसांच्या अंतराने नियमित पाणी द्यावे.
पावसाळ्यात गरजेनुसार आणि पावसाचा ताण असल्यास पाणी द्यावे. जमीन दलदलीची होऊ देऊ नये.
६. कीड व रोग नियंत्रण
तुडतुडे आणि मावा: या रस शोषणाऱ्या किडींच्या नियंत्रणासाठी 'इमिडाक्लोप्रिड' किंवा 'डायमेथोएट'ची फवारणी करावी.
फळ पोखरणारी अळी: प्रादुर्भाव दिसताच 'इमामेक्टिन बेंझोएट' किंवा 'स्पिनोसॅड'ची फवारणी करावी.
केवडा रोग: हा भेंडीवरील सर्वात मोठा रोग आहे. यासाठी रोगप्रतिकारक जाती (उदा. परभणी क्रांती) निवडाव्यात आणि पांढऱ्या माशीचे (जी हा रोग पसरवते) नियंत्रण करावे.
७. काढणी आणि उत्पादन
पेरणीनंतर साधारणपणे ४५ ते ५० दिवसांनी भेंडीला फुले व फळे लागून पहिली तोडणी सुरू होते. भेंडी कोवळी आणि लुसलुशीत असतानाच २-३ दिवसांच्या अंतराने सकाळी किंवा संध्याकाळी तोडावी.
उत्पादन: योग्य व्यवस्थापन ठेवल्यास उन्हाळ्यात हेक्टरी ६ ते ८ टन आणि पावसाळ्यात १० ते १२ टन पर्यंत उत्पादन मिळते.
अस्वीकरण (Disclaimer) : या लेखात दिलेली माहिती आणि उपाय सामान्य माहितीवर आधारित आहे.या माहितीची पूर्णता, विश्वासार्हता आणि अचूकता याबाबत वेबदुनिया कोणतीही हमी देत नाही. अधिक माहितीसाठी संबंधित तज्ज्ञांचा सल्ला घ्यावा.
ALSO READ: कोथिंबीर लागवड: सोपी आणि संपूर्ण माहिती
Edited By- Dhanashri Naik
