Festival Posters
✕

Types of Farming in India शेतीचे प्रमुख प्रकार आणि त्यांची वैशिष्ट्ये: माहिती

Updated: सोमवार, 3 ऑगस्ट 2026 (14:02 IST)
२. व्यापारी किंवा व्यापारी स्वरूपाची शेती (Commercial Farming)
या शेतीचा मुख्य उद्देश बाजारात माल विकून नफा मिळवणे हा असतो. यात आधुनिक तंत्रज्ञान, यंत्रे, रासायनिक खते आणि संकरित बियाण्यांचा मोठ्या प्रमाणावर वापर होतो.
उदाहरणे: ऊस, कापूस, सोयाबीन, तंबाखू इत्यादी नगदी पिके.

३. बागायती शेती (Plantation Farming)
व्यापारी शेतीचाच हा एक भाग आहे, जिथे मोठ्या प्रमाणावर एकाच विशिष्ट पिकाची लागवड केली जाते. यात मोठी भांडवल गुंतवणूक आणि मजुरांची गरज असते.
उदाहरणे: चहा, कॉफी, रबर, नारळ आणि केळीचे मळे.

४. फल्योद्यान आणि फुलशेती (Horticulture & Floriculture)
हवामानाचा अंदाज घेऊन विशिष्ट बाजारपेठेची मागणी पूर्ण करण्यासाठी भाजीपाला, फळे आणि फुलांची लागवड केली जाते.
उदाहरणे: आंबा, द्राक्षे, डाळिंब, शेवंती, गुलाब आणि विविध भाज्या.

५. सेंद्रिय शेती (Organic Farming)
रासायनिक खते आणि कीटकनाशकांचा वापर पूर्णपणे टाळून निसर्गाच्या नियमांनुसार केली जाणारी शेती. यात शेणखत, कंपोस्ट खत आणि गांडूळ खताचा वापर केला जातो, ज्यामुळे जमिनीची सुपीकता टिकून राहते.

६. कोरडवाहू शेती (Dryland Farming)
ज्या भागात पावसाचे प्रमाण खूप कमी असते आणि सिंचनाची (पाण्याची) सोय नसते, तिथे ही शेती केली जाते.
उदाहरणे: ज्वारी, बाजरी, मटकी, मूग, उडीद यांसारखी कमी पाण्यावर येणारी पिके.

७. ओलिताची किंवा बागायती शेती (Irrigated Farming)
विहीर, कूपनलिका (बोरवेल), कालवे किंवा धरणांच्या पाण्याचा वापर करून वर्षभर केली जाणारी शेती. यात वर्षातून दोन किंवा तीन पिके घेतली जातात.

८. मिश्र शेती (Mixed Farming)
पिकांच्या उत्पादनासोबतच शेतकरी पशुपालन, कुक्कुटपालन (शेळी-मेंढी पालन, दुग्धव्यवसाय, मासेमारी) यांसारखे पूरक व्यवसाय करतो. यामुळे शेतकऱ्याला आर्थिक स्थिरता मिळते.

९. फिरती शेती / स्थलांतरित शेती (Shifting Cultivation)
जंगलातील झाडे कापून आणि ती जाळून जमीन शेतीयोग्य केली जाते. काही वर्षे उत्पादन घेतल्यानंतर जमिनीची सुपीकता कमी झाली की ती जागा सोडून दुसऱ्या ठिकाणी शेती केली जाते. (भारतात याला 'झूम' शेती असेही म्हणतात, जरी आता यावर बंदी किंवा मर्यादा आहेत).
ALSO READ: सर्वात फायदेशीर शेती व्यवसाय कोणता आहे? Most Profitable Farming Business
सध्याच्या काळात हवामान बदलामुळे संरक्षित शेती आणि हायड्रोपोनिक्स (मातीशिवाय पाणी आणि पोषक घटकांवर शेती) यांसारख्या आधुनिक प्रकारांचा वापरही मोठ्या प्रमाणावर वाढला आहे.
ALSO READ: कोणत्या पिकाला वाढायला १ वर्ष लागते? Late-arriving crop
Edited By- Dhanashri Naik<>

सर्व पहा

देवाची पूजा करतांना कोणते स्तोत्र आवर्जून म्हणावे?

वास्तुशास्त्रानुसार या पाच वनस्पतींपैकी कोणतीही वनस्पती छतावर ठेवल्यास होतात हे नुकसान

Winter Breakfast हिवाळ्यात सकाळी नाश्त्याला कोणते पौष्टिक पदार्थ खावेत?

हिवाळ्यात अंघोळीनंतर त्वचा कोरडी पडते? ट्राय करा हे सोपे आणि प्रभावी घरगुती उपाय!

थंडीच्या दिवसांतही शरीर राहील हायड्रेटेड; हिवाळ्यात नारळ पाणी पिण्याचे ५ मोठे फायदे

सर्व पहा

कार प्रेमींसाठी आनंदाची बातमी! लवकरच लाँच होणार ३ जबरदस्त हॅचबॅक गाड्या, नवीन WagonR देखील यादीत

महाराष्ट्रातील १.२२ कोटी मतदारांना दिलासा! ९९.% नावे कायम राहणार; अंतिम यादी ३० नोव्हेंबरला जाहीर होणार

नागपूर हादरले! आईच्या प्रियकराकडून अल्पवयीन मुलीवर अत्याचार; जेवणाच्या बहाण्याने लॉजवर नेऊन केले कृत्य

Operation Tiger 3.0 पोस्टर व्हायरल; महाराष्ट्राच्या राजकारणात 'ऑपरेशन टायगर'ची पुन्हा चर्चा

मुंबई-भुसावळ रेल्वे मार्गाला बळकटी! कसारा ते मनमाड दरम्यान १०,१५४ कोटी रुपये खर्चातून तिसरी आणि चौथी रेल्वे मार्गिका उभारली जाणार

पुढील लेख
Show comments