Dharma Sangrah
✕

१०० वर्षांपूर्वीच अमेरिकेच्या रस्त्यांवर इलेक्ट्रिक कार्स (EVs) धावत होत्या, मग अचानक कशा नाहीशा झाल्या? धक्कादायक सत्य

Updated: शुक्रवार, 29 मे 2026 (13:47 IST)
 
यामागील खरे कारण काय होते?
अनेकांचे असे मानणे आहे की, इलेक्ट्रिक कार्समुळे सरकारे आणि तेल कंपन्या या दोघांच्याही नफ्याला धोका निर्माण झाला होता. औद्योगिक क्रांतीनंतर, तेल आणि वायू क्षेत्रांमध्ये आधीच प्रचंड मोठी गुंतवणूक करण्यात आली होती. संपूर्ण पायाभूत सुविधांची रचनाच तेलावरील अवलंबित्व लक्षात घेऊन उभारली जात होती. इलेक्ट्रिक कार्सना मागे टाकण्यासाठी किंवा त्यांचे वर्चस्व मोडून काढण्यासाठी, पेट्रोलवर चालणाऱ्या वाहनांचे मोठ्या प्रमाणावर उत्पादन करण्यात आले आणि त्यांची विक्री अत्यंत कमी किमतीत केली गेली. संपूर्ण परिसंस्थाच मुद्दामहून अशा प्रकारे विकसित करण्यात आली होती, ज्यामुळे तेलाच्या विक्रीला चालना मिळेल; तर दुसरीकडे, इलेक्ट्रिक कार्सचे उत्पादन करणाऱ्या कंपन्यांना मात्र व्यवसाय बंद करण्यास भाग पाडले गेले.
१९०० चे इलेक्ट्रिक युग
१९ व्या शतकाचा उत्तरार्ध आणि २० व्या शतकाचा पूर्वार्ध या काळात, इलेक्ट्रिक कार्स प्रचंड लोकप्रिय होत्या. 'बेकर इलेक्ट्रिक' आणि 'डेट्रॉईट इलेक्ट्रिक' यांसारख्या कंपन्यांची नावे घराघरात पोहोचली होती.
 
या कार्स शांत होत्या, स्वच्छ होत्या आणि चालवायला अत्यंत सोप्या होत्या. महान संशोधक थॉमस एडिसन हे सुद्धा इलेक्ट्रिक वाहनांचे कट्टर पुरस्कर्ते होते. त्यांनी अधिक चांगल्या बॅटरी विकसित करण्यासाठी अथक प्रयत्न केले आणि स्वतःही इलेक्ट्रिक कारचा वापर केला. १९०० मध्ये, अमेरिकेतील अंदाजे ३८% वाहने विद्युतशक्तीवर चालणारी होती, ४०% वाफेवर चालणारी होती आणि २२% वाहने गॅसोलीनवर (पेट्रोलवर) चालणारी होती.
 
विद्युत कार्सचा ऱ्हास: नक्की काय घडले?
१९०८ मध्ये, हेन्री फोर्ड यांनी 'मॉडेल टी' (Model T) ही कार बाजारात आणली—जी एक परवडणारी, मजबूत आणि सहज उपलब्ध होणारी गॅसोलीनवर चालणारी कार होती. तिच्या मोठ्या प्रमाणावरील उत्पादनाने बाजाराचे स्वरूपच आमूलाग्र बदलून टाकले.
 
विद्युत कार्स नामशेष होण्यामागील मुख्य कारणे:
बॅटरीची मर्यादित कार्यक्षमता (केवळ ५०–८० किमी) आणि बॅटरी चार्ज होण्यासाठी लागणारा मोठा कालावधी.
रस्ते जाळ्याचा विस्तार ज्यामुळे गॅसोलीनवर चालणाऱ्या कार्स लांब पल्ल्याच्या प्रवासासाठी अधिक उपयुक्त ठरल्या.
स्वस्त आणि मुबलक प्रमाणात गॅसोलीनची उपलब्धता.
तेल उद्योगाची झालेली जलद वाढ आणि त्या क्षेत्रातील पायाभूत सुविधांचा विकास.
 
विद्युत कार्सना दाबून टाकण्यात तेल कंपन्या आणि उद्योगपतींनी भूमिका बजावली, असे काहींना वाटत असले तरी; इतिहासकारांच्या मते, बाजाराचे अर्थशास्त्र आणि तांत्रिक मर्यादा हेच यामागील मुख्य घटक होते.
 
आज विद्युत कार्सचे झालेले पुनरागमन हे बॅटरी तंत्रज्ञानातील महत्त्वपूर्ण प्रगती, उत्पादन खर्चात झालेली कपात आणि वाढलेली पर्यावरणीय जागृती यामुळेच शक्य झाले आहे. यावरून हे सिद्ध होते की, कोणतेही तंत्रज्ञान मुख्य प्रवाहात तेव्हाच येते, जेव्हा त्याची उपयुक्तता, किफायतशीरपणा आणि त्याला पूरक ठरणारी पायाभूत सुविधा पूर्णपणे प्रस्थापित झालेली असते.
About Author
वेबदुनिया रिसर्च टीम
आमची अनुभवी संपादकीय टीम समकालीन विषयांचा सखोल अभ्यास आणि संशोधन करते; तसेच हे विषय वाचकांसमोर अशा भाषेत सादर करते जी सुगम, साधी आणि स्पष्ट असते..... Read More

सर्व पहा

देवाची पूजा करतांना कोणते स्तोत्र आवर्जून म्हणावे?

वास्तुशास्त्रानुसार या पाच वनस्पतींपैकी कोणतीही वनस्पती छतावर ठेवल्यास होतात हे नुकसान

Winter Breakfast हिवाळ्यात सकाळी नाश्त्याला कोणते पौष्टिक पदार्थ खावेत?

हिवाळ्यात अंघोळीनंतर त्वचा कोरडी पडते? ट्राय करा हे सोपे आणि प्रभावी घरगुती उपाय!

थंडीच्या दिवसांतही शरीर राहील हायड्रेटेड; हिवाळ्यात नारळ पाणी पिण्याचे ५ मोठे फायदे

सर्व पहा

इन्स्टाग्रामवर रील बघून शॉपिंग करणे पडले महागात; नाशिकच्या तरुणीने ६०० रुपयांच्या ड्रेससाठी गमावले ९९ हजार रुपये

पुण्यातील पत्नीने माहेरच्यांच्या मदतीने पतीला संपवले; महिलेसह आई-वडील आणि दोन भावांना जन्मठेप

हिंगोलीत भूकंपाचे सौम्य धक्के; जीवित वा वित्तहानी झाल्याचे वृत्त नाही

नंबर-१ स्कूटर! ३१ दिवसांत १.६५ लाख ग्राहकांनी खरेदी केली TVS ची ही स्कूटर; पाहा इतर मॉडेल्सची विक्री

मुंबई: उद्यानात जोडप्यावर झालेल्या हल्ल्याचा व्हिडिओ व्हायरल; ८ अल्पवयीन मुलांची पोलिसांकडून धरपकड

पुढील लेख
Show comments