8th October Indian Air Force Day 2026: भारतीय वायुसेना दिन; इतिहास आणि महत्त्व

भारतीय हवाई दल हे जगातील चौथ्या क्रमांकाचे हवाई दल आहे. गाझियाबाद, यूपी येथे असलेले हिंडन एअर फोर्स स्टेशन आशियातील सर्वात मोठे आहे. जेव्हापासून ते अस्तित्वात आले तेव्हापासून, IAF त्यांच्या 'नभ स्पृशम दीपतम' या ब्रीदवाक्यानुसार जगत आहे. त्याचा अर्थ 'अभिमानाने आकाशाला स्पर्श करणे' असा आहे. त्याचे रंग निळे, आकाश निळे आणि पांढरे आहेत. हे भगवद्गीतेच्या 11 व्या अध्यायातून घेण्यात आले आहे, ज्यात कुरुक्षेत्राच्या रणांगणावर भगवान कृष्णाने दिलेले प्रवचन आहे.

इतिहास - फक्त 8 ऑक्टोबरच का?

IAF ची स्थापना 8 ऑक्टोबर 1932 रोजी अविभाजित भारतामध्ये करण्यात आली, जी वसाहतवादी राजवटीत होती. दुसऱ्या महायुद्धातील योगदानाबद्दल किंग जॉर्ज सहावा यांनी सैन्याला 'रॉयल' उपसर्गाने सन्मानित केले होते. 1950 मध्ये भारत प्रजासत्ताक झाल्यावर हा उपसर्ग वगळण्यात आला.

वायुसेना दिन दरवर्षी 8 ऑक्टोबर रोजी साजरा केला जातो कारण या दिवशी 1932 मध्ये भारतीय वायुसेना अधिकृतपणे युनायटेड किंगडमच्या रॉयल एअर फोर्ससाठी सहाय्यक दल म्हणून स्थापित करण्यात आली होती.

तथापि, भारतीय हवाई दलाचे पहिले ऑपरेशनल स्क्वॉड्रन पुढील वर्षी 8 ऑक्टोबर रोजीच अस्तित्वात आले. या सर्व कारणांमुळे हा दिवस वायुसेना दिन म्हणून ओळखला जाऊ लागला.

दुसऱ्या महायुद्धात सैन्याच्या सहभागानंतर गोष्टी खूप बदलल्या. तेव्हापासून 1940 च्या दशकाच्या उत्तरार्धापर्यंत जेव्हा भारत प्रजासत्ताक बनला तेव्हा भारतीय हवाई दलाला रॉयल इंडियन एअर फोर्स म्हटले जात असे.

1947 मध्ये स्वातंत्र्य मिळाल्यापासून, हवाई दल दिन कार्यक्रम, परेड आणि पालम, नवी दिल्ली येथे फ्लायपास्टद्वारे चिन्हांकित केला जातो. पण देशाच्या राजधानीत गेल्या 15 वर्षांपासून वाढत्या वाहतुकीच्या समस्येमुळे हा कार्यक्रम हिंडन एअर बेसवर हलवण्यात आला.

हिंडन येथे दिवसभराच्या कारवाईदरम्यान, पुरुष आणि महिला वैमानिकांद्वारे एक परेड आयोजित केली जाते, एक शोध समारंभ होतो जेथे प्राप्तकर्त्यांना हवाई कर्मचारी प्रमुख (CAS) द्वारे एकसमान पदके दिली जातात. भारतीय वायुसेना दिन दरवर्षी 8 ऑक्टोबर रोजी साजरा केला जातो. 

Edited by - Priya Dixit