World Consumer Day 2026 जागतिक ग्राहक दिन माहिती

या कायद्याचा अर्थ

ग्राहक संरक्षण कायद्यात असे स्पष्ट करण्यात आले आहे की प्रत्येक व्यक्ती ही एक ग्राहक आहे, ज्याने कोणत्याही वस्तू किंवा सेवांच्या खरेदीच्या बदल्यात पैसे दिले किंवा देण्याचे वचन दिले आहे आणि त्यामुळे तो कोणत्याही प्रकारच्या शोषण किंवा छळ विरुद्ध आवाज उठवू शकतो आणि नुकसान भरपाईची मागणी करू शकतो. ग्राहक हक्क म्हणजे खरेदी केलेल्या कोणत्याही वस्तू, उत्पादन किंवा सेवेतील कमतरतेच्या बदल्यात ग्राहकांना दिलेले कायदेशीर संरक्षण असे आहे.

ग्राहकांना काही अधिकार आहेत -

सुरक्षिततेचा अधिकार - जीवन आणि मालमत्तेसाठी धोकादायक असलेल्या वस्तू आणि सेवांचे विपणन रोखण्यासाठी. खरेदी केलेल्या वस्तू आणि सेवांचे फायदे केवळ त्यांच्या तात्काळ गरजा भागवत नाहीत तर त्यांच्या दीर्घकालीन हितसंबंधांसाठी देखील आहेत.

माहितीचा अधिकार - वस्तूंची गुणवत्ता, प्रमाण, सामर्थ्य, शुद्धता, मानक आणि किंमत याविषयी माहिती मिळण्याचा अधिकार जेणेकरून ग्राहकांना अनुचित व्यापार पद्धतींपासून संरक्षण मिळेल.

निवडण्याचा अधिकार - खात्री बाळगण्यासाठी, जिथे शक्य असेल तिथे, स्पर्धात्मक किमतींवर विविध प्रकारच्या वस्तू आणि सेवांपर्यंत पोहच. एकाधिकार बाबतीत याचा अर्थ समाधानकारक गुणवत्तेची आणि वाजवी किमतीत सेवेची खात्री मिळण्याचा अधिकार आहे.

ऐकण्याचा अधिकार - याचा अर्थ ग्राहकांच्या हिताचा योग्य मंचावर योग्य विचार केला जाईल. यात ग्राहकांच्या हिताचा विचार करण्यासाठी स्थापन करण्यात आलेल्या विविध मंचांवर प्रतिनिधित्वाचा अधिकार देखील समाविष्ट आहे.

निवारण मिळविण्याचा अधिकार - अनुचित व्यापार प्रथा किंवा ग्राहकांच्या अनैतिक शोषणाविरुद्ध उपाय शोधणे. यात खऱ्या तक्रारींचे न्याय्य निवारण करण्याचा ग्राहकाचा हक्क देखील समाविष्ट आहे.

ग्राहक शिक्षणाचा अधिकार - आयुष्यभर माहितीपूर्ण ग्राहक होण्यासाठी ज्ञान आणि कौशल्ये आत्मसात करणे. ग्राहकांचे विशेषतः ग्रामीण भागातील ग्राहकांचे अज्ञान हे त्यांच्या शोषणाचे प्रमुख कारण आहे.

मूलभूत गरजा पूर्ण करण्याचा अधिकार - मूलभूत, अत्यावश्यक वस्तू आणि सेवांमध्ये प्रवेश मिळवण्यासाठी: पुरेसे अन्न, वस्त्र, निवारा, आरोग्य सेवा, शिक्षण, सार्वजनिक सुविधा, पाणी आणि स्वच्छता.

निरोगी वातावरणाचा अधिकार - वर्तमान आणि भावी पिढ्यांच्या कल्याणास धोका नसलेल्या वातावरणात राहणे आणि कार्य करणे.