इतरांच्या शंका दूर करणारे प्रश्न विचारा

गौतम बुद्धांचा सत्संग चालू होतं. एका तरुणाने बुद्धांना विचारले, 'ध्यान करायला बसल्यावरही मन लागत नाही.'

हा प्रश्न सत्संगात बसलेल्या इतर लोकांनाही ऐकू आला. बुद्ध डोळे उघडून म्हणाले, 'पुन्हा बोल.'

तो तरुण पुन्हा तेच म्हणाला, 'ध्यान करायला बसल्यावरही मन लागत नाही.'

बुद्ध म्हणाले, 'आणखी एकदा बोल.'

तरुणाने पुन्हा हा शब्द उच्चारला. बुद्ध म्हणाले, 'आता मी उत्तर देतो. मनाच्या अभावाला ध्यान म्हणतात. विचार हे मनाचे अन्न आहे, मग मनाला अन्न देणे बंद करा. मन निष्क्रिय झाल्यावर ध्यान होईल.'

बुद्धाने तीन वेळा नेमके तेच उत्तर दिले.

तेव्हा लोकांनी बुद्धांना विचारले, 'आम्ही अनेकदा पाहतो की जेव्हा कोणी तुम्हाला प्रश्न विचारतो तेव्हा तुम्ही तोच प्रश्न तीन वेळा विचारता. आणि नंतर तीनदा उत्तर द्या. असे का?'

बुद्ध म्हणाले, 'माझा अनुभव असा आहे की बहुतेक लोक प्रश्न विचारण्यासाठीच विचारतात. आपला आणि आपला वेळ वाया घालवतो. समोरच्या व्यक्तीचे गांभीर्य कळावे म्हणून मी प्रश्न तीनदा ऐकतो. विचारणाऱ्यालाही त्याच्या प्रश्नाचे भान असायला हवे. मी सुद्धा तीन वेळा उत्तर देतो, जेणेकरून समोरच्या व्यक्तीला माझा मुद्दा नीट समजेल. ते तीन वेळा पुनरावृत्ती केल्याने गोष्ट मनाला पटते.'

धडा

इथे बुद्धांना सांगायचे आहे की, तुम्ही कोणाला कोणताही प्रश्न विचारलात तर त्याबाबत गंभीरपणे वागले पाहिजे. एखाद्याची परीक्षा घेण्यासाठी प्रश्न विचारू नका. प्रश्न असा असावा की तो तुमच्या आणि इतरांच्या शंका दूर करेल. जर कोणाला उत्तर द्यायचे असेल तर समोरच्या व्यक्तीला ते चांगले समजेल अशा पद्धतीने द्या. जर तुम्हाला ते पुन्हा पुन्हा करावयाचे जाणवत असेल तर ते पुन्हा करा.