Daily Horoscope
✕

गुरु तेग बहादूर: आपले प्राण त्यागले पण औरंगजेबासमोर झुकले नाही

Updated: सोमवार, 24 नोव्हेंबर 2025 (08:04 IST)
 
एक महिन्यानंतर, डिसेंबरमध्ये, गुरु तेग बहादूर यांच्यावरील सर्व आरोप मागे घेण्यात आल्यानंतर त्यांची सुटका करण्यात आली. सुटका झाल्यानंतर, गुरूंनी मथुरा, आग्रा, कानपूर, अलाहाबाद मार्गे पूर्वेकडे प्रवास सुरू केला. वाराणसी आणि बोधगया, पटना येथे पोहोचले. गुरु तेग बहादूर यांच्या पत्नी माता गुजरी यांनी तिथेच राहण्याचा निर्णय घेतला, परंतु गुरु तेग बहादूर त्यांच्या अनुयायांना भेटण्यासाठी ढाक्यालाच गेले. ढाक्यामध्ये असताना त्यांना एका मुलाच्या जन्माची बातमी मिळाली, ज्याचे नाव गोविंद राय ठेवण्यात आले, ज्याचे नाव नंतर गुरु गोविंद सिंग असे ठेवले गेले.
 
त्यांनी आसाममध्ये तीन वर्षे घालवली
दरम्यान, औरंगजेबाने राजा राम सिंह यांच्यावर कामरूपच्या राजाचा बंड दडपण्याची जबाबदारी सोपवली. त्या काळात कामरूप हे एक धोकादायक ठिकाण मानले जात असे, जे त्याच्या शूर योद्ध्यांसाठी आणि 'काळ्या जादूसाठी' प्रसिद्ध होते. राजा राम सिंह यांचा गुरु तेग बहादूर यांच्या आध्यात्मिक शक्तीवर गाढ विश्वास होता. राजा राम सिंह यांनी गुरु तेग बहादूर यांना कामरूपविरुद्धच्या मोहिमेत त्यांच्यासोबत येण्याची विनंती केली. गुरु त्यांची विनंती नाकारू शकले नाहीत.
 
लढाईदरम्यान गुरुंनी जवळजवळ तीन वर्षे आसाममध्ये घालवली. या काळात, त्यांनी कधीकधी मध्यस्थ म्हणूनही काम केले. परत आल्यावर, ते पटना येथे राहणाऱ्या त्यांच्या पत्नीला भेटू शकले नाहीत कारण त्यांना सतत असे संदेश मिळत होते की त्यांची पंजाबमध्ये गरज आहे. मार्च १६७२ मध्ये, ते चक नानकी येथे त्यांच्या गादीवर परतले. त्यांच्या प्रवासामुळे त्यांना अशा ठिकाणी नेण्यात आले जिथे गुरु नानक वगळता इतर कोणत्याही शीख गुरूंनी भेट दिली नव्हती.
 
औरंगजेबने सर्व शिखांनी गुरुंना "खरा राजा" म्हटले या वस्तुस्थितीवर आक्षेप घेतला. औरंगजेबाने याचा अर्थ असा लावला की गुरु हे प्रचार करू इच्छित होते की ते खरे राजा आहेत आणि भारताचा शासक बनावट राजा आहे. गुरूंच्या नावापुढे "बहादूर" ही पदवी जोडल्याने औरंगजेबही नाराज झाला, कारण ही पदवी मुघल दरबारातील प्रतिष्ठित व्यक्तींना दिली जात होती. औरंगजेबाने आदेश दिला की गुरु तेग बहादूर यांना दिल्लीत त्यांच्यासमोर आणून इस्लाम धर्म स्वीकारण्यास भाग पाडले जावे, अन्यथा त्यांना त्यांचे प्राण गमवावे लागतील.
 
गुरु तेग बहादूर यांच्यासोबत प्रश्न आणि उत्तरे
गुरु तेग बहादूर यांनी त्यांच्या कुटुंबाचा आणि सहकाऱ्यांचा निरोप घेतला आणि घोषणा केली की त्यांचा मुलगा गोविंद राय हा त्यांच्यानंतर गुरु होईल. ११ जुलै १६७५ रोजी गुरु तेग बहादूर त्यांच्या पाच अनुयायांसह दिल्लीला निघाले: भाई मती दास, त्यांचे धाकटे भाऊ सती दास, भाई दयाला, भाई जैता आणि भाई उदय. एका छोट्या प्रवासानंतर, त्यांनी अधिक माहिती गोळा करण्यासाठी भाई उदय आणि भाई जैता यांना दिल्लीला पाठवले.
 
एक दिवसानंतर, रोपार पोलिस स्टेशनचे अधिकारी मिर्झा नूर मोहम्मद खान यांनी त्यांना मलिकपूर येथील रंगहारन गावात अटक केली. रोपारहून, गुरु आणि त्यांच्या तीन साथीदारांना कडक पहारा देत सरहिंदला नेण्यात आले. त्यानंतर त्यांना दिल्लीतील चांदणी चौक पोलिस ठाण्यात पाठवण्यात आले. या चार महिन्यांच्या बंदिवासात, गुरु आणि त्यांच्या तीन साथीदारांना प्रचंड छळ सहन करावा लागला.
 
औरंगजेबाचा इशारा
औरंगजेबला आधीच शीख धर्माची ओळख होती. त्याला हे देखील माहित होते की मुस्लिमांप्रमाणेच शीखही मूर्तीपूजेच्या विरोधात आहेत. त्याला आशा होती की तो गुरूंना इस्लाम स्वीकारण्यास राजी करेल, कारण त्यांच्यात एक मजबूत वैचारिक संबंध असल्याचे दिसून येत होते. न्यायालयाने त्यांना स्पष्टपणे सांगितले की एकतर इस्लाम स्वीकारा किंवा मरण्यास तयार राहा. गुरु तेग बहादूर यांना लोखंडी पिंजऱ्यात टाकण्यात आले आणि साखळदंडाने बांधले.
 
तीन साथीदारांची हत्या
औरंगजेबाने गुरूंकडे अनेक दूत पाठवले, पण गुरू ठाम राहिले. जेव्हा हे स्पष्ट झाले की गुरु तेग बहादूर आपला विचार बदलणार नाहीत, तेव्हा त्यांच्या डोळ्यांसमोर त्यांच्या साथीदारांना छळण्यात आले. चांदणी चौकातील कारंज्याजवळ भाई मती दास यांची करवतीने हत्या करण्यात आली. या अत्याचाराविरुद्ध त्यांच्या धाडसाचा आणि धाडसाचा उल्लेख शिखांच्या दैनंदिन अरदासमध्ये आढळतो. त्यांची पाळी येण्यापूर्वी, भाई मती दास यांनी हात जोडून हे दृश्य पाहणाऱ्या गुरूंचे आशीर्वाद घेतले. सती दास यांना जिवंत उकळत्या तेलात टाकण्यात आले आणि दयाला यांचे शरीर एका खांबाला बांधून कापसाच्या गुंडाळण्यात आले आणि नंतर त्यांना आग लावण्यात आली. हे सर्व घडताना मोठ्या जमावाने पाहिले. गुरु तेग बहादूर यांच्या डोळ्यांसमोर हे सर्व घडले आणि ते सतत "वाहे गुरु" म्हणत राहिले. रात्री उपस्थित असलेले गुरुचे आणखी एक शिष्य जैता दास यांनी जवळच्या यमुना नदीत मृतांचे मृतदेह विसर्जित केले.
 
तेग बहादूर यांचा शेवटचा दिवस
ज्या दिवशी त्यांना फाशी देण्यात येणार होती, त्या दिवशी गुरु तेग बहादूर ते लवकर उठले. त्यांनी पोलिस स्टेशनजवळील एका विहिरीवर स्नान केले आणि प्रार्थना केली. रात्री ११ वाजता, जेव्हा त्यांना फाशीच्या ठिकाणी नेण्यात आले, तेव्हा काझी अब्दुल वहाब बोरा यांनी त्यांना फतवा वाचून दाखवला. जल्लाद, जलालुद्दीन, त्यांच्यासमोर उपसलेली तलवार घेऊन उभा होता. त्याच क्षणी आकाशात ढग जमा झाले आणि तेथे उपस्थित असलेले साक्षीदार रडू लागले.
 
गुरु तेग बहादूर यांनी हात वर करून त्यांना आशीर्वाद दिला. जलालुद्दीनने गुरु तेग बहादूर यांचे डोके कापताच, गर्दीत शांतता पसरली. नंतर गुरु तेग बहादूर यांना जिथे शहीद करण्यात आले होते त्याच ठिकाणी सिसगंज गुरुद्वारा बांधण्यात आली.
 
गुरुंचे शिष्य जैता दास यांनी त्यांचे कापलेले डोके दिल्लीपासून ३४० किलोमीटर अंतरावर असलेल्या आनंदपूरला नेले आणि ते त्यांच्या नऊ वर्षांच्या मुलाला गोविंद राय यांना दिले. आनंदपूर साहिबमधील सिसगंज गुरुद्वारा गुरु तेग बहादूर यांचे कापलेले डोके आदराने दफन केलेल्या ठिकाणी बांधण्यात आले.
 
पोलिस स्टेशनपासून आठ किलोमीटर अंतरावर असलेल्या लाखी शाह या दुसऱ्या व्यक्तीवर गुरु तेग बहादूर यांच्या पार्थिवावर रकाब गंज येथे अंत्यसंस्कार करण्यात आले. त्यांच्या स्मृतिप्रीत्यर्थ त्याच ठिकाणी एक गुरुद्वारा बांधण्यात आली आहे.
 
मुघलांच्या पतनाची सुरुवात
गुरु तेग बहादूर यांच्या बलिदानानंतर अनेक पंडितांनी शीख धर्म स्वीकारला. काश्मिरी ब्राह्मणांचे नेतृत्व करणारे किर्पा राम यांनीही शीख धर्म स्वीकारला. शीख विद्वान गुरुमुख सिंग यांनी त्यांच्या "गुरु तेग बहादूर: द ट्रू स्टोरी" या पुस्तकात लिहिले आहे की, "गुरु तेग बहादूर यांच्या बलिदानाचा खोलवर परिणाम झाला, ज्यामुळे भारतीय उपखंडाचा इतिहास बदलला. मानवी इतिहासातील मानवी हक्कांसाठी हौतात्म्याचे ते सर्वात मोठे उदाहरण बनले. यामुळे भारतातील शक्तिशाली मुघल साम्राज्याच्या पतनाची सुरुवात झाली."
 
अस्वीकरण: ही लेख‍ विविध स्तोत्रांकडून मिळालेल्या माहितीवर आधारित आहे. वेबदुनिया याच्या सत्यतेची पुष्टी करत नाही.

सर्व पहा

देवाची पूजा करतांना कोणते स्तोत्र आवर्जून म्हणावे?

वास्तुशास्त्रानुसार या पाच वनस्पतींपैकी कोणतीही वनस्पती छतावर ठेवल्यास होतात हे नुकसान

Winter Breakfast हिवाळ्यात सकाळी नाश्त्याला कोणते पौष्टिक पदार्थ खावेत?

हिवाळ्यात अंघोळीनंतर त्वचा कोरडी पडते? ट्राय करा हे सोपे आणि प्रभावी घरगुती उपाय!

थंडीच्या दिवसांतही शरीर राहील हायड्रेटेड; हिवाळ्यात नारळ पाणी पिण्याचे ५ मोठे फायदे

सर्व पहा

भूकंप अभियांत्रिकी क्षेत्रात करिअर करायचे आहे? शैक्षणिक पात्रतेपासून पगारापर्यंत जाणून घ्या सर्वकाही

सिमला मिरची खाण्याचे फायदेच नाही, तर तोटेही आहेत! 'या' लोकांनी सेवन करताना घ्यावी विशेष काळजी

दमा आणि ब्राँकायटिसची लक्षणे सारखीच? दोन्ही आजारांमधील महत्त्वाचे फरक जाणून घ्या

तुम्हाला वारंवार सर्दी होते का? हे आयुर्वेदिक उपाय करून पहा!

आरोग्यासाठी सुपरफूड नाचणीच्या ५ चविष्ट आणि पौष्टिक रेसिपीस

पुढील लेख
Show comments