Webdunia - Bharat's app for daily news and videos

Install App

Facts About Elephants हत्तीची वैशिष्ट्ये

Updated: शुक्रवार, 12 ऑगस्ट 2022 (11:14 IST)
हत्तीची सोंड खूप मोठी आहे आणि त्याचे वजन सुमारे 400 पौंड आहे, तरीही ते खूप चपळ आहे आणि हत्ती तांदळाच्या दाण्यासारख्या लहान वस्तू देखील उचलू शकतात.
हत्तीचे त्याच्या शक्तीवर पुरेसे नियंत्रण असते. तो कच्चं अंडे न फोडता त्याच्या खोडाने उचलू शकतो.
आपल्या माणसांप्रमाणेच हत्तींचे आयुष्य सरासरी 70 वर्षे असते. कळपाचे नेतृत्वही वयस्कर नर किंवा मादी हत्ती करतात.
हत्तींना खूप कमी झोप येते. तो रात्री फक्त 5 तास झोपतो.
हत्ती सहसा ताशी 6 किलोमीटर वेगाने चालतात.
हत्ती पाण्यात बराच वेळ पोहू शकतात.
हत्ती हा थायलंडचा राष्ट्रीय प्राणी आहे.
दरवर्षी 22 सप्टेंबर रोजी हत्ती प्रशंसा दिवस साजरा केला जातो.
हत्तीचे बाळ अनेकदा आरामासाठी त्याची सोंड चोखते.

हत्तींना क्षयरोगाचा एक प्रकार असतो, जो मानवांमध्ये संक्रमित होऊ शकतो. त्यामुळे ते टाळण्यासाठी हत्तींच्या जवळ काम करणाऱ्यांना लसीकरण केले जाते.
हत्ती 4.5 किमी अंतरावरून पाण्याचा वास घेऊ शकतो. पण आम्ही तुम्हाला सांगतो की हत्ती दर मिनिटाला फक्त 2 ते 3 वेळा श्वास घेतात आणि सोडतात.
कळपातील एक हत्ती मेला तर संपूर्ण कळप विचित्र पद्धतीने गर्जना करत आनंद साजरा करतो.
हत्तींना मानवी भावना असतात. एखाद्याच्या निधनाचे दुःख, शोक आणि रडणे. ते त्यांच्या मृत्यूनंतर अनेक वर्षे त्यांच्या प्रियजनांची आठवण आणि शोक करतात. जेव्हा "एलिफंट व्हिस्परर" लॉरेन्स अँथनी मरण पावला तेव्हा हत्तींचा कळप शोक करण्यासाठी त्याच्या घरी पोहोचला.
हत्तींना स्वच्छ राहायला आणि रोज आंघोळ करायला आवडते.
हत्तींची पचनशक्ती खूप खराब असते. परिणामी, ते अविश्वसनीय प्रमाणात वायू (मिथेन) सोडतात आणि दररोज सुमारे 250 पौंड खत तयार करतात.
हत्तींना पाणी आवडते. ते डुबकी मारतात, पोहतात आणि लाटांशी खेळतातमला खूप मजा येते.
हत्तीही त्यांच्या सोंडेसह कुशीवर पडलेले लहान नाणे उचलू शकतात. इतर अनेक प्रजातींप्रमाणे, हत्ती देखील त्यांच्या सोंडेने ब्रश पकडून "कलाकृती" करतात.
तरुण आफ्रिकन हत्ती 13 फूट उंच आणि भारतीय हत्ती 10 फूट उंच वाढतात.
आफ्रिकन हत्तींच्या तुलनेत आशियाई हत्तींच्या प्रत्येक पायावर अतिरिक्त नखे असतात. आशियाई हत्तींच्या पुढच्या पायाला चार आणि मागच्या पायाला चार नखे असतात, तर आफ्रिकन हत्तींच्या समोर चार आणि मागच्या बाजूला तीन असतात.
सुरुवातीच्या काळात रेल्वेचे डबे ढकलण्यासाठी, उचलण्यासाठी आणि वाहून नेण्यासाठी हत्तींचा वापर केला जात असे. बडोद्यात 1963 मध्ये ट्रेन खेचण्यापासून माल नेण्याचे काम हत्तींनी केले होते.
दुसऱ्या महायुद्धादरम्यान, मित्र राष्ट्रांनी बर्लिनवर टाकलेल्या पहिल्या बॉम्बमध्ये बर्लिन प्राणीसंग्रहालयातील एकमेव हत्ती मारला गेला.
केनियातील माउंट एल्गॉन नॅशनल पार्कमधील भूगर्भातील गुहांमधून मीठ काढण्यासाठी हत्तींचा एक गट दात काढतो. ते दातांनी वाट करून मार्ग काढतात आणि दातांनी मीठ फोडून खातात.

हत्ती एका दिवसात 120 किलो अन्न खातात.
प्रत्येक हत्तीची गर्जनाही आपल्या माणसांच्या आवाजासारखी वेगळी असते. हत्ती त्यांना ऐकू येणाऱ्या आवाजाचे अनुकरण करू शकतात.
हत्ती कधीच एकमेकांशी भांडत नाहीत.
हत्तींचा नाडीचा वेग अतिशय मंद असतो, सुमारे 27 बीट्स प्रति मिनिट.
हत्तीच्या कानाचा मागचा भाग हा त्याच्या शरीराचा सर्वात मऊ भाग असतो, ज्याला पोर म्हणतात.
सर्कसमध्ये दिसणारे हत्ती मादी आहेत. कारण ते नियंत्रित करणे सोपे आहे.
अनेक मान्यतांनुसार हत्ती उंदरांना घाबरतात. पण प्रत्यक्षात तसे नाही. होय, त्यांना मुंग्या आणि मधमाश्या नक्कीच घाबरतात. यामुळेच अनेक आफ्रिकन देशांतील शेतकरी हत्तींपासून आपल्या शेताचे रक्षण करण्यासाठी मधमाश्या शेताच्या काठावर ठेवतात.
सध्या हत्तींच्या दोनच प्रजाती उरल्या आहेत, परंतु जगात सापडलेल्या वेगवेगळ्या जीवाश्मांवरून असे दिसून आले आहे की, 50 दशलक्ष वर्षांपूर्वी हत्तींच्या सुमारे 170 प्रजाती विकसित झाल्या होत्या. ऑस्ट्रेलिया आणि अंटार्क्टिका वगळता सर्व खंडांमध्ये हे जीवाश्म सापडले आहेत.
हत्तींमध्ये तारुण्य साधारणपणे 13 ते 14 वर्षांच्या दरम्यान होते.
प्राण्यांमध्ये हत्तींचा मेंदू सर्वात मोठा असतो आणि हत्ती पाण्यात दीर्घकाळ पोहू शकतात.
मादी हत्ती खूप मोठ्या कळपात राहतात, ज्यांचे नेतृत्व वृद्ध मादी हत्ती करतात.
हत्ती हे पॉलीफायडॉन्ट्स आहेत. त्यांचे दात आयुष्यभर वाढत राहतात.
नर हत्तीचे दात एका वर्षात सुमारे 7 इंच वाढतात.
हत्तीचे दात 200 पौंड जड आणि 10 फूट लांब असू शकतात.
नर हत्ती 12 ते 15 वर्षांच्या दरम्यान कळप सोडून जातात.
हत्ती लांब अंतरावर पोहण्यासही सक्षम असतात. ते विश्रांतीशिवाय सतत 6 तास पोहू शकतात.
माणसांप्रमाणेच हत्तीही डाव्या किंवा उजव्या हाताने असतात. उदाहरणार्थ, हत्ती "लेफ्टी" असल्यास, तो लढण्यासाठी, वस्तू उचलण्यासाठी किंवा झाडे सोलण्यासाठी डाव्या दाताचा वापर करेल.
सततच्या वापरामुळे, कालांतराने, हत्तींचे अतिवापरलेले दात झीजून लहान होतात.
हत्ती सोंडेने एकमेकांना अभिवादन करतात.
हत्ती हा एकमेव सस्तन प्राणी आहे जो उडी मारू शकत नाही. ते इतके जड आहेत की ते एकाच वेळी जमिनीपासून चार फूट उचलू शकत नाहीत.
हत्ती त्यांच्या आयुष्यात फक्त 6 दाढी वाढवू शकतात. जर हत्तीची सर्व 6 दाढ तुटली तर ते जगू शकत नाही, कारण ते अन्न खाण्यास असमर्थ होते.
हा चिखल हत्तींसाठी सूर्यकिरण म्हणून काम करतो. हे तिच्या त्वचेचे सूर्याच्या अतिनील किरणांपासून संरक्षण करते. त्यामुळे हत्ती चिखलात लोळतात.
हत्ती ताशी 25 मैल (40 किमी) वेगाने धावू शकतात. तरीही जेव्हा ते त्यांच्या वेगवान वेगाने जात असतात, तरीही ते नेहमी जमिनीवर किमान एक पाय ठेवतात.
हत्ती त्यांच्या पायातील संवेदी पेशींद्वारे भूकंपाचे संकेत ओळखू शकतात. जेव्हा जमिनीच्या कंपनांचा आवाज त्यांच्या पुढच्या पायातून स्कॅपुलापर्यंत आणि नंतर मधल्या कानापर्यंत जातो तेव्हा ते हे आवाज "ऐकू" शकतात.

हत्तीची वासाची भावना तीव्र असते. चांगला वास घेण्यासाठी हत्ती त्यांची सोंड हलवतात.
हत्तीच्या सोंडेत हाडे नसतात. 150,000 पेक्षा जास्त स्नायू आणि नसा ट्रंकला लवचिकता प्रदान करतात.
हत्ती त्यांच्या सोंडेने पाणी पीत नाहीत. त्यात ते पाणी भरतात आणि ते पाणी तोंडात रिकामे करतात.
जाड असूनही हत्तीची त्वचा अतिशय संवेदनशील असते. त्यावर बसलेली माशीही त्यांना जाणवू शकते.
आशियातील सर्वात जुना हत्तीतैवानमधील प्राणीसंग्रहालयात 'लिन वांग' नावाचा एक हत्ती होता, जो फेब्रुवारी 2003 मध्ये वयाच्या 86 व्या वर्षी मरण पावला.
जगात हत्तींच्या दोन प्रजाती आहेत: आफ्रिकन हत्ती आणि आशियाई हत्ती. मॅमथ ही हत्तीची तिसरी प्रजाती नामशेष झाली आहे.
आफ्रिकन हत्ती हा सर्वात मोठा भूमीवरील सस्तन प्राणी आहे.
युनिव्हर्सिटी ऑफ ससेक्स, ब्राइटन, यूके येथे हत्तींवरील अभ्यासात असे दिसून आले आहे की ते मानवी आवाज ऐकून लिंग आणि वय यांच्यात फरक करू शकतात.
हत्तींना अन्नाची आवड असते आणि ते दिवसाचे सुमारे 16 तास खाण्यासाठी घालवतात. या दरम्यान, ते 600 पौंडांपर्यंत अन्न खातात.
हत्तींच्या शरीराचा सर्वात मऊ भाग त्यांच्या कानाच्या मागे असतो ज्याला न्युल म्हणतात. हत्ती हाताळणारे महंत त्यांच्या पायांचा वापर करून हत्तींना कुणुलेद्वारे सूचना देतात.
80 वर्षांच्या माणसाच्या त्वचेपेक्षा हत्तीची त्वचा अधिक सुरकुत्या दिसते. पण प्रत्यक्षात ते ओलावा टिकवून ठेवून त्यांची त्वचा निरोगी ठेवण्यास मदत करते. जेव्हा ते चिखलात आंघोळ करतात तेव्हा चिखलाचा ओलावा त्यांच्या त्वचेला मऊ करण्यासाठी सुरकुत्यामध्ये राहतो.
इतिहासातील सर्वात लहान हत्ती क्रेटच्या ग्रीक बेटावर सापडले आणि ते गायीच्या वासराच्या आकाराचे होते.
मादी हत्ती सामाजिक असतात आणि त्यांच्या नातेवाईकांसह गटात राहतात. तर नर हत्ती वयाच्या 13-14 व्या वर्षी गट सोडतो. नर हत्ती सहसा एकटे राहतात. परंतु कधीकधी ते नर हत्तींचा एक लहान गट देखील बनवतात.
 
हत्ती हा शाकाहारी प्राणी आहे. ते विविध प्रकारची वनस्पती, पाने, फळे इत्यादी अन्न स्वरूपात घेतात.
डॉल्फिन, माकडे, वानरांप्रमाणेच हत्ती स्वतःला आरशात ओळखू शकतात.
हत्ती देखील त्यांच्या सोंडेने रंगवू शकतात. फिनिक्स प्राणीसंग्रहालयात रुबी द हत्तीने बनवलेली पेंटिंग्ज विकली गेली तेव्हा सर्वात महागडी पेंटिंग $25,000 मध्ये विकली गेली.
संपूर्ण प्राणी जगतात हत्तींचा मेंदू सर्वात विकसित असतो. त्यांच्या मेंदूचे वजन 4 ते 6 किलोग्रॅम असते, जे मानवाच्या मेंदूपेक्षा 3 किंवा 4 पट मोठे असते. तथापि, त्यांचा मेंदू त्यांच्या प्रचंड शरीराच्या वजनाच्या प्रमाणात खूपच लहान आहे.
हत्ती हा एक बुद्धिमान प्राणी आहे, जो अनेक गोष्टी बघून आणि अनुकरण करून शिकतो. प्राणीसंग्रहालयात ते साधे कुलूप अगदी सहज उघडायला शिकतात.
नवजात हत्ती पूर्णपणे आंधळे असतात. चळवळीसाठी ते त्यांच्या आईवर किंवा गटातील इतर मादी हत्तींवर अवलंबून असतात. खोडाला हात लावूनही ते चालण्यात मदत घेतात.
हत्तीच्या कानात आणि डोळ्याच्या मध्ये एक ऐहिक ग्रंथी असते. हत्ती हा एकमेव प्राणी आहे ज्यामध्ये टेम्पोरल ग्रंथी आढळते. लैंगिक उत्तेजना दरम्यान, या ग्रंथीमधून एक तेलकट द्रव स्राव होतो. हे नर आणि मादी दोघांमध्ये आढळते. टेम्पोरल ग्रंथीचे वजन पुरुषांमध्ये 3 किलो आणि महिलांमध्ये 1 किलो असते.
हत्तींची कातडी काही वेळा वृत्तपत्रासारखी पातळ असते, जसे की कानाच्या आतील कातडी, तर काही ठिकाणी ती साधारण 1 इंच जाड असते, जसे की पाठीच्या कातडी.
हत्तीची कातडी साधारण एक इंच जाड असते.
मादी हत्ती सुमारे 50 वर्षांपर्यंत प्रजनन करू शकतात. ते दर 2 ते 4 वर्षांनी जन्म देतात.
हत्तीच्या बाळाचे शरीर लहान केसांनी झाकलेले असते. शारीरिक विकासाबरोबर या केसांची वाढही कमी होते. बहुतेक सस्तन प्राण्यांच्या केसांच्या विपरीत, आफ्रिका आणि आशियातील उष्ण हवामानात हत्तींच्या शरीराचे केस त्यांच्या शरीराला थंड ठेवण्यास मदत करतात.
'एलिफंट' हा शब्द ग्रीक शब्द 'elephas' वरून आला आहे, ज्याचा अर्थ आहे - हस्तिदंती.
नवजात हत्तीचे वजन जन्माच्या वेळी 90 ते 121 किलो (200 ते 268 पौंड) असते आणि त्याची लांबी 3 फूट (1 मीटर) असते.
वजन जास्त असूनही, एक नवजात हत्ती जन्मानंतर लगेचच उभा राहतो.
हत्ती सहसा एका वेळी फक्त एका मुलाला जन्म देतात. हत्तींना खूप कमी जुळी मुले असतात.

सर्व पहा

शिवलिंगासमोर तीनदा टाळ्या का वाजवतो? प्रत्येक टाळीमागील अर्थ जाणून घ्या

३ ऑगस्टपासून या ५ राशींचे नशीब बदलणार; ग्रहांचे नकारात्मक प्रभाव संपतील आणि शुभ दिवसांची सुरुवात होईल

रोज फक्त २ अंजीर खा आणि पाहा कमाल! हे ३ आरोग्यदायी फायदे तुम्हाला ठाऊक आहेत का?

आठवड्यातून दोनदा कोरफडीची वाफ घेऊन तेजस्वी आणि चमकदार त्वचा मिळवा, कसे ते जाणून घ्या

श्रावण महिन्यात पाले भाज्या खाण्यास मनाई का आहे?

सर्व पहा

पावसाळ्यात त्वचेचे संक्रमण टाळायचे असेल तर या ५ सोप्या उपायांचा नक्की करा अवलंब!

चहा सोडल्यावर शरीरात होतात ‘हे’ ९ मोठे बदल; जाणून घ्याल तर नक्कीच बसेल धक्का!

बद्धकोष्ठता आणि गॅसने त्रस्त आहात? रोज करा मलासन; पोटाच्या समस्या कमी करण्यास होऊ शकते मदत!

अकबर-बिरबलची कहाणी : पन्नास पडीक जमीन

Ahilyabai Holkar Punyatithi 2026 Vinamra Abhivadan अहिल्याबाई होळकर यांना पुण्यतिथी निमित्त विनम्र अभिवादन

पुढील लेख