साठ दिवसांचा महिना: अकबर आणि बिरबलची गोष्ट

एके दिवशी, दरबाराचे कामकाज चालू होते. बिरबलासह सर्व दरबारी उपस्थित होते. अचानक, अकबराने दरबाऱ्यांपुढे एक प्रस्ताव ठेवला: "आम्ही विचार करत आहोत की महिना ३० दिवसांऐवजी ६० दिवसांचा असावा. याबद्दल तुमचे काय मत आहे?"

हे ऐकून, दरबारी होकारार्थी मान डोलावू लागले. त्यांच्यासाठी खुशामत करण्याची ही एक उत्तम संधी होती. काही दरबारी म्हणाले, "महाराज! तुमची कल्पना उत्तम आहे. ३० दिवसांचा महिना खूपच लहान आहे. त्यात काम पूर्ण होऊ शकत नाही. म्हणून, महिना ६० दिवसांचा असावा." काही जण म्हणाले, "महाराज! महिना ६० दिवसांचा करण्याचा आदेश ताबडतोब काढला पाहिजे. यापेक्षा चांगली कल्पना असूच शकत नाही."

बिरबल शांतपणे बसून सर्व काही ऐकत होता. या विषयावर आपले मत व्यक्त करण्यात त्याने कोणतीही रुची दाखवली नाही. बिरबलचे मौन पाहून अकबराने विचारले, "बिरबल! याबद्दल तुझे काय म्हणणे आहे? तुझे मत इतर दरबाऱ्यांसारखेच आहे का?"

"महाराज, महिना ३० दिवसांवरून ६० दिवसांचा करण्याची कल्पना उत्तम आहे. पण यासाठी एक गोष्ट करावी लागेल," बिरबल शांतपणे म्हणाला. अकबर काही बोलण्यापूर्वीच, दरबारी एकमताने म्हणाले, "आम्ही बादशहाच्या आदेशाचे पालन करण्यासाठी काहीही करण्यास तयार आहोत." "हे चांगलं आहे..." बिरबल म्हणाला, "तुम्हाला हे माहितच असेल की चंद्रामुळे पृथ्वीवर १५ दिवस चांदण्या रात्री आणि १५ दिवस अंधारी रात्र असते. निसर्गाच्या याच नियमामुळे पृथ्वीवर ३० दिवसांचा महिना असतो. आता, महिना ६० दिवसांचा करण्यासाठी तुम्ही काहीही करायला तयार आहात, तर चंद्राला ३० दिवस चांदण्या रात्री आणि ३० दिवस अंधारी रात्र निर्माण करायला सांगा."

हे ऐकून दरबारी एकमेकांकडे पाहू लागले. बिरबल अकबराला म्हणाला, "महाराज! बघा, सगळे कष्टकरी दरबारी भेकड झाले आहे. आता काय करायचं?" अकबराने दरबाऱ्यांची परीक्षा घेण्यासाठी हा प्रस्ताव ठेवला होता. दरबाऱ्यांची खुशामत पाहून तो संतापला आणि त्यांना फटकारत म्हणाला, "तुम्ही बिरबलाची खुशामत करून त्याच्याशी बरोबरी करण्याचा प्रयत्न करत आहात. तुम्हाला हे कळत नाही का की बिरबलाशी बरोबरी करण्यासाठी बुद्धिमत्तेची गरज असते, खुशामतीच्या कलेची नाही?"