Holy lakes in India भारतातील पंच सरोवर, जिथे स्नान केल्याने मोक्ष प्राप्त होतो

मानस सरोवर-
मानसरोवर हे कैलास पर्वतापासून २० किलोमीटर अंतरावर २०,०१५ फूट उंचीवर वसलेले एक सुंदर ठिकाण आहे. हे सरोवर पवित्रतेचे प्रतीक आहे आणि असे म्हटले जाते की त्यात स्नान केल्याने व्यक्ती आयुष्यातील सर्व पापांपासून मुक्त होते. कैलास पर्वताला, मानसरोवर सरोवरासह, स्वतःचे ऐतिहासिक महत्त्व आहे. मानसरोवर हा शब्द 'मानस' म्हणजे मन आणि 'सरोवर' म्हणजे तलाव या दोन शब्दांपासून बनला आहे. हिंदू पौराणिक कथेनुसार, मानसरोवर तलावाची निर्मिती सर्वप्रथम भगवान ब्रह्मदेवाच्या मनात झाली, म्हणूनच त्याचे नाव मानसरोवर ठेवण्यात आले. हिंदू धर्मानुसार, कैलास पर्वत हे भगवान शिवाचे निवासस्थान होते आणि म्हणूनच हे ठिकाण स्वर्ग मानले जाते. असे म्हटले जाते की हे सरोवर रंग बदलते. ते काठाजवळ निळे असते आणि मध्यभागी हिरवे होते.

बिंदू सरोवर-
अहमदाबादपासून १३० किलोमीटर अंतरावर सिद्धपूर येथे असलेले बिंदू सरोवर हे एक लहान तळे आहे, जिथे रुद्र महाल मंदिर आणि अर्वादेश्वर शिव मंदिराचे अवशेष आहे. बिंदू सरोवर हे भारतातील पाच पवित्र तलावांपैकी एक आहे. या सरोवराचा उल्लेख रामायण आणि महाभारतातही आढळतो. पौराणिक कथांनुसार, बिंदू सरोवर भगवान विष्णूच्या अश्रूंमधून निर्माण झाले. बिंदू सरोवर हे ते पवित्र स्थळ मानले जाते, जिथे भगवान परशुरामांनी आपल्या आईच्या अस्थींचे विसर्जन केले होते. म्हणूनच याला 'मातेचे मोक्षस्थळ' म्हणून ओळखले जाते. येथे स्नान केल्याने सर्व पापे धुतली जातात, असा विश्वास आहे.

नारायण सरोवर-
नारायण सरोवर हे गुजरातमधील सर्वात महत्त्वाच्या हिंदू धार्मिक स्थळांपैकी एक आहे. हे सरोवर हिंदू धर्मातील पाच पवित्र सरोवरांचे मिश्रण आहे: मान सरोवर, पंपा सरोवर, बिंदू सरोवर, नारायण सरोवर आणि पुष्कर सरोवर. हे सरोवर दुष्काळाच्या घटनेशी संबंधित आहे. हा दुष्काळ संपवण्यासाठी, भगवान विष्णू या सरोवरात नारायणाच्या रूपात प्रकट झाले. नारायण सरोवराच्या सभोवतालच्या मंदिरांच्या समूहाला नारायण सरोवर मंदिरे म्हटले जाते. या स्थळावरील मुख्य मंदिरे श्री त्रिकमराय, लक्ष्मीनारायण, गोवर्धननाथ, द्वारकानाथ, आदिनारायण, रणछोडरायजी आणि लक्ष्मीजी यांना समर्पित आहेत. नोव्हेंबर आणि डिसेंबर महिन्यात या ठिकाणी भरणारी वार्षिक जत्रा हे देखील एक प्रमुख पर्यटन आकर्षण आहे.

पंपा सरोवर, कर्नाटक
कर्नाटकातील हंपीजवळ असलेले पंपा सरोवर, श्रीमद् भागवत पुराणात उल्लेखलेल्या भारतातील पाच पवित्र सरोवरांपैकी एक आहे. पंपा सरोवर कमळाच्या फुलांनी भरलेले आहे. पुराणानुसार, पंपा सरोवर हे तेच सरोवर आहे जिथे शबरी प्रभू रामाच्या आगमनाची वाट पाहत होती. हे आणखी एका पौराणिक घटनेचे ठिकाण आहे, जिथे पार्वतीचे एक रूप असलेल्या पंपालाने भगवान शिवासाठी तपश्चर्या केली होती.

पुष्कर सरोवर
पुष्कर सरोवर राजस्थानमधील पुष्कर येथे अरवली पर्वतरांगेत वसलेले आहे आणि त्याच्या सभोवताली ५२ स्नानघाट व ५०० हून अधिक मंदिरे आहेत. पुष्कर सरोवर हे हिंदूंसाठी एक पवित्र सरोवर मानले जाते आणि त्यात स्नान करण्यासाठी मोठ्या संख्येने भाविक येतात. हिंदू धर्मग्रंथांनुसार, मानसरोवर, बिंदू सरोवर, नारायण सरोवर, पंपा सरोवर आणि पुष्कर सरोवर ही पाच पवित्र सरोवरे आहेत, जी एकत्रितपणे पंच सरोवर म्हणून ओळखली जातात. पुष्कर सरोवर हे भारतातील एक प्रमुख पर्यटन स्थळ आहे आणि ते मोठ्या संख्येने भारतीय व विदेशी पर्यटकांना आकर्षित करते.