अरावली पर्वतरांगांच्या कडेला वसलेले रणकपूर जैन मंदिर राजस्थान; अप्रतिम संगमरवरी कोरीवकामासाठी जगभरात प्रसिद्ध
India Tourism : रणकपूर जैन मंदिर हे राजस्थानमधील अरावली पर्वतरांगांच्या कडेला वसलेले, भारतातील स्थापत्यकलेचा आणि शिल्पकलेचा एक अद्भूत आणि अथांग नमुना मानले जाणारे जागतिक दर्जाचे तीर्थक्षेत्र आहे. हे मंदिर मुख्यत्वे त्याच्या १,४४४ कोरीव खांबांसाठी आणि अप्रतिम संगमरवरी कोरीवकामासाठी जगभरात प्रसिद्ध आहे. या मंदिराविषयीची महत्त्वाची व मनोरंजक माहिती जाणून घ्या....
इतिहास आणि उभारणी
समर्पण: हे मंदिर जैन धर्माचे पहिले तीर्थंकर भगवान आदिनाथ (ऋषभदेव) यांना समर्पित आहे.
बांधकाम काळ: या मंदिराचे बांधकाम १५ व्या शतकात (साधारण १४३९ च्या सुमारास) सुरू झाले आणि ते पूर्ण होण्यासाठी सुमारे ५० वर्षे लागली.
कोणी बांधले?: मेवाडचे तत्कालीन राजा राणा कुंभा यांच्या काळात धरण शाह नावाच्या एका जैन व्यापाऱ्याने हे मंदिर बांधले. मंदिराची वास्तुकला 'दीपा' नावाच्या शिल्पकाराने तयार केली होती.
अद्भुत स्थापत्यकला आणि वैशिष्ट्ये
१,४४४ अद्वितीय खांब : या मंदिराचे सर्वात मोठे वैशिष्ट्य म्हणजे यातील १,४४४ पांढऱ्या संगमरवरी दगडातील खांब. आश्चर्यकारक बाब म्हणजे यातील प्रत्येक खांबावरील कोरीव काम आणि नक्षीकाम एकमेकांपासून पूर्णपणे वेगळे आहे. तसेच, यांपैकी कोणताही खांब भगवान आदिनाथ यांच्या मूर्तीसमोर अडथळा ठरत नाही.
चौमुखा मंदिर : या मंदिराची रचना 'चौमुखा' आहे. मंदिराच्या गर्भगृहात भगवान आदिनाथांची चारही दिशांना तोंड असलेली मुख्य मूर्ती आहे, ज्यामुळे भक्ताला कोणत्याही दिशेने दर्शन घेता येते.
एक झुकलेला खांब: मंदिरातील १,४४४ खांबांपैकी एक खांब हलकासा झुकलेला आहे. असे मानले जाते की, मानवनिर्मित कोणतीही गोष्ट पूर्णपणे परिपूर्ण असू शकत नाही, हे दर्शवण्यासाठी तो असाच ठेवला गेला आहे.
दिवसभर बदलणारा रंग: सूर्याच्या प्रखरतेनुसार आणि सूर्यप्रकाश जसा बदलतो, तसा मंदिरातील संगमरवराचा रंग पांढऱ्यापासून हलका गुलाबी किंवा सोनेरी भासतो.
स्थान आणि भेट देण्यासाठी माहिती
स्थान: रणकपूर हे ठिकाण राजस्थानच्या पाली जिल्ह्यात असून ते उदयपूरपासून सुमारे ९१ किमी अंतरावर आहे.
भेट देण्यासाठी उत्तम काळ: ऑक्टोबर ते मार्च (हिवाळ्याच्या दिवसांत हवामान खूप आल्हाददायक असते).
नियम: जैन मंदिर असल्यामुळे येथे चामड्याच्या वस्तू (पट्टे, पाकीट) आत नेण्यास सक्त मनाई आहे आणि कपड्यांचे भान ठेवणे आवश्यक आहे.
जर तुम्ही राजस्थानला विशेषतः उदयपूर किंवा जोधपूर भेट देणार असाल, तर शांतता, अध्यात्म आणि वास्तुकलेचा अनोखा संगम पाहायचा असेल तर रणकपूर जैन मंदिराला नक्की भेट दिली पाहिजे!
अस्वीकरण (Disclaimer) : या लेखात दिलेली माहिती आणि उपाय सामान्य माहितीवर आधारित आहे.या माहितीची पूर्णता, विश्वासार्हता आणि अचूकता याबाबत वेबदुनिया कोणतीही हमी देत नाही. अधिक माहितीसाठी संबंधित तज्ज्ञांचा सल्ला घ्यावा.
Edited By- Dhanashri Naik
