आपल्या दमदार आवाजाने, प्रभावी अभिव्यक्तींनी आणि दमदार अभिनयाने खलनायकाला एक नवीन ओळख मिळवून देणारा अभिनेता म्हणून अमरीश पुरी यांचे नाव बॉलिवूडमध्ये लक्षात ठेवले जाते. 22 जून 1932 रोजी पंजाबमधील नौशेरा गावात जन्मलेल्या अमरीश पुरी यांनी कामगार मंत्रालयात नोकरी करून आपल्या कारकिर्दीची सुरुवात केली आणि त्याच वेळी सत्यदेव दुबे यांच्या नाटकांमध्ये आपले अभिनय कौशल्य दाखवले.
अमरीश पुरी यांनी नंतर पृथ्वीराज कपूरच्या पृथ्वी थिएटरमध्ये अभिनेता म्हणून स्वतःची ओळख निर्माण केली. 1950 च्या दशकात, हिमाचल प्रदेशातील शिमला येथून पदवी घेतल्यानंतर, अमरीश पुरी मुंबईत आले. त्यावेळी त्यांचे मोठे भाऊ मदन पुरी यांनी हिंदी चित्रपटांमध्ये खलनायक म्हणून स्वतःची ओळख निर्माण केली होती. 1954 मध्ये, अमरीश पुरी त्यांच्या पहिल्या स्क्रीन टेस्टमध्ये नापास झाले.
अमरीश पुरी यांनी त्यांच्या 40 च्या दशकात त्यांच्या चित्रपट कारकिर्दीला सुरुवात केली. 1971 मध्ये आलेल्या 'रेश्मा और शेरा' या चित्रपटातून त्यांनी खलनायक म्हणून पदार्पण केले, परंतु ते प्रेक्षकांमध्ये त्यांची ओळख निर्माण करू शकले नाहीत. तथापि, तत्कालीन प्रसिद्ध बॉम्बे टॉकीज बॅनरमध्ये सामील झाल्यानंतर, त्यांना मोठ्या बॅनरकडून चित्रपट मिळू लागले.
अमरीश पुरी यांनी खलनायकीला त्यांच्या कारकिर्दीचा पाया बनवले. या चित्रपटांमध्ये निशात, मंथन, भूमिका, कलियुग आणि मंडी सारखे सुपरहिट चित्रपट होते. अमरीश पुरींच्या आवडत्या भूमिकांबद्दल बोलायचे झाले तर, त्यांनी पहिल्यांदा गोविंद निहलानी यांच्या 1983 च्या अर्धसत्या या चित्रपटात त्यांची आवडती आणि अविस्मरणीय भूमिका साकारली होती, ज्यामध्ये कला चित्रपटांचा अजिंक्य योद्धा ओम पुरी यांच्यासोबत काम केले.
दरम्यान, 1986मध्ये हर्मेश मल्होत्राच्या 'नगीना' या सुपरहिट चित्रपटात अमरीश पुरी यांनी सर्पमित्राची भूमिका केली होती, जो प्रचंड हिट झाला होता. इच्छा पूर्ण करणाऱ्या सापाच्या विषयावर आधारित या चित्रपटात श्रीदेवीसोबतचा त्यांचा सामना पाहण्यासारखा होता. 1987 मध्ये पुरीच्या कारकिर्दीत नाट्यमय बदल झाला. त्यांच्या मागील चित्रपट 'मासूम'च्या यशाने प्रोत्साहित होऊन, शेखर कपूर 'अदृश्य माणसा'वर आधारित मुलांवर केंद्रित आणखी एक चित्रपट बनवू इच्छित होते.
या चित्रपटात अनिल कपूरला आधीच मुख्य अभिनेता म्हणून निवडण्यात आले होते, परंतु कथेला एका मजबूत, भयानक बाजू असलेल्या खलनायकाची आवश्यकता होती. दिग्दर्शकाने या भूमिकेसाठी अमरीश पुरी यांची निवड केली, हा निर्णय चित्रपटाच्या यशानंतर योग्य ठरला. अमरीश पुरी यांच्या पात्राचे नाव मोगॅम्बो होते आणि चित्रपटानंतर हे नाव त्यांचे ट्रेडमार्क बनले.
भारतीय कलाकारांना परदेशी चित्रपटांमध्ये काम मिळण्यासाठी अनेकदा संघर्ष करावा लागतो, तर अमरीश पुरी यांनी स्टीफन स्पीलबर्गच्या प्रशंसित चित्रपट इंडियाना जोन्स अँड द टेम्पल ऑफ डूममध्ये खलनायकी, काली भक्ताची भूमिका करून आंतरराष्ट्रीय कीर्ती मिळवली.
या चित्रपटानंतर त्यांना हॉलिवूडमधून अनेक ऑफर आल्या, परंतु त्यांनी त्या नाकारल्या कारण त्यांचा असा विश्वास होता की हॉलिवूड भारतीय वंशाच्या कलाकारांना कमी लेखतो. जवळजवळ चार दशके आपल्या दमदार अभिनयाने प्रेक्षकांच्या हृदयात एक विशेष स्थान असलेले अमरीश पुरी यांचे 12 जानेवारी 2005 रोजी निधन झाले.
Edited By - Priya Dixit
