काय आहे 'पेमेंट बँक'?

नागरिकांना बचतीची सवय लागावी यासाठी त्यांच्यापर्यंत बँकेची सुविधा पोहोचवणं गरजेचं आहे. मात्र आजही भारताचा साठ टक्के ग्रामीण भाग बँकेच्या सुविधेपासून दूर आहे. स्पर्धा परीक्षांची तयारी करताना विद्यार्थ्यांना या विषयाचा अभ्यास करावा लागतो. यूपीएससीच्या सामान्य अध्ययन पेपर नं. 3 मध्ये या संबंधी दहा ते साडेबारा गुणांसाठी प्रश्न विचारले जाऊ शकतात.
'पेमेंट बँक' ही एक एक महत्त्वपूर्ण संकल्पना आहे. या संकल्पनेत बँकिंग क्षेत्राबाहेर असणार्‍या व्यक्ती अथवा संस्थांना बँकांशी जोडण्याचा प्रयत्न होत आहे. 1969 मध्ये बँकांचं राष्ट्रीयीकरण झालं तेव्हापासून सर्व नागरिकांना बँकिंग प्रणालीमध्ये समावून घेण्याचं धोरण होतं मात्र, यात फारशी प्रगती झाली नाही. आजही ग्रामीण भागातील निम्नवर्गीय बँकांमार्फत व्यवहार करण्याबाबत अनभिज्ञ दिसतात.

ग्रामीण भागातील घरगुती व्यावसायिकांना, शेती कामगारांना या सुविधेची जाण नसते. ही संकल्पना बँकेची सुविधा गावातील शेवटच्या व्यक्तीपर्यंत पोहोचवण्याची महत्त्वाकांक्षा ठेवते. हे साधलं तर समाजातील प्रत्येक घटक आपल्या आर्थिक गरजांसाठी बँकांची मदत घेतील. पर्यायाने सावकारांच्या जोखडातून बाहेर पडतील आणि आर्थिक शोषण थांबेल. अर्थात यासाठी पायाभूत सोयी सुविधांची गरज विद्यार्थ्यांनी लक्षात घ्यावी. उदा. ग्रामीण भागामध्ये वाहतुकीची समस्या असते. त्याचप्रमाणे वाड्या वस्त्या जवळ नसल्याने बँकेपर्यंत कसं पोहोचायचं हा देखील कळीचा मुद्दा ठरतो. म्हणूनच ग्रामीण भागामध्ये मोबाईल बँकिंगची गरज विद्यार्थ्यांनी लक्षात घ्यावी. ग्रामीण भागामध्ये शेतमजूरांना रोजंदारीवर पैसे मिळतात. हे पैसे वेळीच गुंतवले गेले नाही तर खर्च होऊन जातात. मोबाईल
बँकिंगची सुविधा उपलब्ध झाल्यास हा दोष दूर होईल यावरदेखील विद्यार्थ्यांनी विचार करावा.


यावर अधिक वाचा :

पंढरपुरात विठू-रखुमाईची शासकीय महापूजा पहाटे उत्साहात

पंढरपुरात विठू-रखुमाईची शासकीय महापूजा पहाटे उत्साहात संपन्न
कार्तिकी एकादशीला पंढरपुरात श्री विठ्ठल-रुक्मिणी मंदिरात विठू-रखुमाईची शासकीय महापूजा ...

शैक्षणिक प्रवेश प्रक्रियेला हिरवा कंदिल, राज्य सरकार वादात ...

शैक्षणिक प्रवेश प्रक्रियेला हिरवा कंदिल, राज्य सरकार वादात सापडण्याची चिन्हे
मराठा आरक्षणाला सर्वोच्च न्यायालयाने दिलेल्या हंगामी स्थगितीनंतर ठप्प झालेली २०२०-२१ या ...

दिग्गज फुटबॉलर डिएगो मॅराडोना यांचे वयाच्या 60 व्या वर्षी ...

दिग्गज फुटबॉलर डिएगो मॅराडोना यांचे वयाच्या 60 व्या वर्षी हृदयविकाराच्या झटक्याने निधन झाले
अर्जेंटिनाचा महान फुटबॉलर आणि प्रशिक्षक डिएगो मॅराडोना यांचे वयाच्या 60 व्या वर्षी निधन ...

चमोलीच्या नीती खोर्‍यात पहिल्यांदा वाजतील मोबाइल, JIOने ...

चमोलीच्या नीती खोर्‍यात पहिल्यांदा वाजतील मोबाइल, JIOने प्रथमच दोन 4 जी टॉवर्स सुरू केले
उत्तराखंडच्या चमोलीतील भारत-तिबेट सीमेला लागणारी नीती खोर्‍यात रिलायन्स जिओचे दोन 4 जी ...

आई हेच आपले खरे दैवत

आई हेच आपले खरे दैवत
प्रत्येकाच्या आयुष्यात महत्त्वाची भूमिका कोणी बजावत तर ती आपली आई असते. खरं तर आई हा शब्द ...

मोसंबीचा रस केसांसाठी फायदेशीर

मोसंबीचा रस केसांसाठी फायदेशीर
प्रत्येक घरात थंड हवामानात हंगामी अन्न घेणं सगळ्यांनाच आवडतं. त्या मधील व्हिटॅमिन सी ...

आंबट द्राक्षे : कोल्ह्याची मजेदार गोष्ट

आंबट द्राक्षे :  कोल्ह्याची मजेदार गोष्ट
एका जंगलात एक कोल्हा राहायचा. तो जंगलात भटकंतीचं करायचा. एके दिवशी तो अन्नाच्या शोधात ...

मिक्स व्हेज ग्रिल सँडविच

मिक्स व्हेज ग्रिल सँडविच
सकाळच्या न्याहारीत काही निरोगी आणि चविष्ट खायचे असले तर आपल्या डोळ्यापुढे चटकन तयार ...

DRDO Recruitment 2020: Junior Research Fellowship साठी थेट ...

DRDO Recruitment 2020: Junior Research Fellowship साठी थेट भरती
डीआरडीओ भरती 2020: DRDO म्हणजे डिफेन्स रिसर्च अँड डेव्हलपमेंट ऑर्गनायझेशन मध्ये ज्युनिअर ...

कमी वेळात मेंदूला आराम देण्यासाठी उपाय

कमी वेळात मेंदूला आराम देण्यासाठी उपाय
सध्याच्या धावपळीच्या काळात माणसाचे मेंदू आणि मन कधी अडकेल कळतच नाही. मग ते कुटुंब असो, ...