अर्ध नारीश्वर अष्टकम Ardhanareeswara Ashtakam

Publish: Sat, 14 Feb 2026 (16:46 IST) Updated: Sat, 14 Feb 2026 (16:49 IST)

अर्धनारीश्वर स्तोत्र स्तोत्र पठण केल्याने जीवन आनंदमय बनते, केवळ आठ श्लोक असलेले हे अर्धनारीश्वर स्तोत्र (अर्धनारी नटेश्वर स्तोत्र) वाचल्याने व्यक्तीला आदर आणि यश तसेच दीर्घायुष्य आणि सौभाग्य प्राप्त होते. 

अर्धनारीनटेश्वर स्तोत्र

शिव महापुराणात उल्लेख आहे की - ‘शंकर: पुरुषा: सर्वे स्त्रिय: सर्वा महेश्वरी ।’

म्हणजेच सर्व पुरुष भगवान सदाशिवांचे अंश आहेत आणि सर्व स्त्रिया भगवान शिवाचे अंश आहेत, हे संपूर्ण जिवंत जग त्याच भगवान अर्धनारीश्वरांनी व्यापलेले आहे.

अर्ध नारीश्वर अष्टकम Ardhanareeswara Ashtakam
अथ अर्धनारीनटेश्वर स्तोत्र (Ardhnari Nateshvar Stotra)

1- चाम्पेयगौरार्धशरीरकायै कर्पूरगौरार्धशरीरकाय ।

धम्मिल्लकायै च जटाधराय नम: शिवायै च नम: शिवाय ।।

2- कस्तूरिकाकुंकुमचर्चितायै चितारज:पुंजविचर्चिताय ।

कृतस्मरायै विकृतस्मराय नम: शिवायै च नम: शिवाय ।।

3- चलत्क्वणत्कंकणनूपुरायै पादाब्जराजत्फणीनूपुराय ।

हेमांगदायै भुजगांगदाय नम: शिवायै च नम: शिवाय ।।

4- विशालनीलोत्पललोचनायै विकासिपंकेरुहलोचनाय ।

समेक्षणायै विषमेक्षणाय नम: शिवायै च नम: शिवाय ।।

5- मन्दारमालाकलितालकायै कपालमालांकितकन्धराय ।

दिव्याम्बरायै च दिगम्बराय नम: शिवायै च नम: शिवाय ।।

6- अम्भोधरश्यामलकुन्तलायै तडित्प्रभाताम्रजटाधराय ।

निरीश्वरायै निखिलेश्वराय नम: शिवायै च नम: शिवाय ।।

7- प्रपंचसृष्ट्युन्मुखलास्यकायै समस्तसंहारकताण्डवाय ।

जगज्जनन्यैजगदेकपित्रे नम: शिवायै च नम: शिवाय ।।

8- प्रदीप्तरत्नोज्ज्वलकुण्डलायै स्फुरन्महापन्नगभूषणाय ।

शिवान्वितायै च शिवान्विताय नम: शिवायै च नम: शिवाय ।।

स्तुति फल

एतत् पठेदष्टकमिष्टदं यो भक्त्या स मान्यो भुवि दीर्घजीवी ।

प्राप्नोति सौभाग्यमनन्तकालं भूयात् सदा तस्य समस्तसिद्धि: ।।

।। इति आदिशंकराचार्य विरचित अर्धनारीनटेश्वरस्तोत्रम् सम्पूर्णम् ।।

अर्थ

शरीराच्या अर्ध्या भागावर पार्वतीजी चंपापुष्पांप्रमाणे गोरी आहेत आणि शरीराच्या अर्ध्या भागावर कापूराप्रमाणे गोरे असलेले भगवान शंकरजी शोभत आहेत. भगवान शंकर जटाधारी आहेत आणि पार्वतीजींचे सुंदर केस सुशोभित केले आहेत. पार्वतीजी आणि भगवान शंकरांना वंदन.

पार्वतीजींच्या शरीरावर कस्तुरी आणि कुमकुम आणि भगवान शंकराच्या शरीरावर भस्माचा लेप आहे. पार्वतीजी कामदेवाचे पुनरुज्जीवन करणार आहेत आणि भगवान शंकर त्यांचा नाश करणार आहेत, मी पार्वतीजी आणि भगवान शंकरांना नमस्कार करतो.

देवी पार्वतीच्या हातात कंकण आणि पायात पैंजण असा आवाज येतो आणि भगवान शंकराच्या हातपायांमध्ये नागांच्या कुशीचा आवाज ऐकू येतो. पार्वतीजींच्या भुजांना शस्त्रास्त्रे शोभत आहेत आणि भगवान शंकराच्या भुजांना नाग शोभत आहेत. पार्वतीजी आणि भगवान शंकरांना वंदन.

पार्वतीजींचे डोळे फुललेल्या निळ्या कमळासारखे सुंदर आहेत आणि भगवान शंकराचे डोळे फुललेल्या कमळांसारखे आहेत. पार्वतीजींना दोन सुंदर डोळे आहेत आणि भगवान शंकराला तीन डोळे आहेत (सूर्य, चंद्र आणि अग्नि). पार्वतीजी आणि भगवान शंकरांना वंदन.

पार्वतीजींचे केस मंदारिन फुलांच्या माळाने सजवलेले आहेत आणि भगवान शंकराच्या गळ्यात मुंड्यांच्या माळा आहेत. पार्वतीजींची वस्त्रे अतिशय दिव्य असून भगवान शंकर दिगंबर रूपात शोभत आहेत. पार्वतीजी आणि भगवान शंकरांना वंदन.

पार्वतीजींचे केस पाण्याने भरलेल्या काळ्या ढगासारखे सुंदर आहेत आणि भगवान शंकराचे केस विजेसारखे लालसर चमकलेले दिसतात. पार्वतीजी परम स्वतंत्र आहेत, म्हणजेच त्यांच्यापेक्षा कोणीही श्रेष्ठ नाही आणि भगवान शंकर हे संपूर्ण जगाचे स्वामी आहेत. पार्वतीजी आणि भगवान शंकरांना वंदन.

देवी पार्वती लास्य नृत्य करते आणि त्यांच्याद्वारे जगाची निर्मिती होते आणि भगवान शंकराचे नृत्य हे विश्वाचा संहारक आहे. पार्वतीजी ही जगाची माता आहे आणि भगवान शंकर हे जगाचे एकमेव पिता आहेत. पार्वतीजी आणि भगवान शंकरांना वंदन.

पार्वतीजींनी चमकदार रत्नांचे तेजस्वी कानातले घातले आहेत आणि भगवान शंकर फुत्कार करत महान नागांचे दागिने परिधान केलेले आहेत. भगवती पार्वतीजी भगवान शंकराच्या शक्तीशी समन्वित आहेत आणि भगवान शंकर भगवती पार्वतीच्या सामर्थ्याशी समन्वयित आहेत. पार्वतीजी आणि भगवान शंकरांना वंदन.

स्तुति फल

आठ श्लोकांचे हे स्तोत्र अपेक्षित ध्येय साध्य करणार आहे. जो भक्तीभावाने त्याचे पठण करतो तो सर्व जगामध्ये आदरणीय होतो आणि दीर्घायुष्य जगतो, त्याला अनंतकाळासाठी सौभाग्य आणि सर्व सिद्धी प्राप्त होतात.

शक्तीसह, शिव सर्व काही करण्यास सक्षम आहे, परंतु शक्तीशिवाय, शिव स्पंदन देखील करू शकत नाही. म्हणून कोणताही पापी व्यक्ती ब्रह्मा, विष्णू इत्यादी सर्वांनी पूजलेल्या सर्वोच्च शिवशक्तीला नमन किंवा स्तुती करू शकत नाही. (शिवशक्तीची स्तुती करण्याचा सद्गुण संयोग महान पुण्य करूनच प्राप्त होतो.)