बदलत्या ऋतूमध्ये सर्दी आणि ताप टाळण्यासाठी मुलांना काय खाऊ घालावे?
बदलत्या ऋतूमध्ये आणि विशेषतः हिवाळ्यात लहान मुलांची रोगप्रतिकारशक्ती कमकुवत असल्याने त्यांना सर्दी, खोकला आणि तापाचा संसर्ग लवकर होतो. औषधांपेक्षा मुलांच्या दैनंदिन आहारात काही पौष्टिक आणि उष्ण गुणधर्माच्या पदार्थांचा समावेश केल्यास त्यांची रोगप्रतिकारशक्ती नैसर्गिकरीत्या मजबूत होते आणि हंगामी आजारांपासून बचाव होतो.
सर्दी आणि ताप टाळण्यासाठी मुलांच्या आहारात खालील पदार्थांचा समावेश करावा:
१. हळदीचे कोमट दूध (Golden Milk)
हळदीमध्ये 'कर्क्युमिन' (Curcumin) नावाचा अँटी-बॅक्टेरियल आणि अँटी-व्हायरल घटक असतो. दररोज रात्री झोपण्यापूर्वी मुलांना १ ग्लास कोमट दुधात चिमूटभर हळद आणि थोडी केशर किंवा जायफळ पूड घालून प्यायला द्यावे. यामुळे घशाला आराम मिळतो आणि संसर्गापासून संरक्षण होते.
२. व्हिटॅमिन 'सी' युक्त फळे (Vitamin C Rich Fruits)
आवळा, संत्री, मोसंबी, पेरू आणि किवी यांसारख्या फळांमध्ये व्हिटॅमिन 'सी' मुबलक प्रमाणात असते, जे पांढऱ्या रक्तपेशी वाढवून विषाणूंशी लढण्याची ताकद देते. हिवाळ्यात मुलांना आवळ्याचा मुरंबा, कँडी किंवा ताज्या फळांचा रस (थंड न करता सामान्य तापमानाचा) खायला द्यावा.
३. सुका मेवा आणि लाडू (Dry Fruits & Seeds)
बदाम, अक्रोड, खजूर, अंजीर आणि भोपळ्याच्या बिया (Pumpkin Seeds) यांमध्ये झिंक (Zinc), ओमेगा-३ फॅटी अॅसिड्स आणि अँटी-ऑक्सिडंट्स असतात. थंडीच्या दिवसांत मुलांना दररोज सकाळी भिजवलेले बदाम किंवा डिंक, सुका मेवा आणि गुळापासून बनवलेले पौष्टिक लाडू खायला द्यावेत.
४. गरमागरम सूप आणि कडधान्ये (Warm Soups & Pulses)
थंडीत मुलांना भाज्या खाण्याचा कंटाळा येतो, अशा वेळी टोमॅटो, गाजर, पालक किंवा मूग डाळीचे गरम सूप बनवून द्यावे. त्यात थोडे आले, लसूण आणि काळी मिरी पूड घातल्यास शरीराला आतून उब मिळते आणि नाक चोंदणे किंवा सर्दीचा त्रास दूर राहतो.
५. तुळस, आले आणि मधाचा काढा किंवा चाटण
तुळशीची पाने, आल्याचा रस आणि शुद्ध मध एकत्र करून मुलांना दिवसातून एकदा चाटण म्हणून द्यावे. मध आणि आले घशातील खवखव व कफ कमी करतात, तर तुळस रोगप्रतिकारशक्ती वाढवते. (टीप: १ वर्षाखालील बाळांना मध देऊ नये).
६. अंडी आणि पनीर (प्रथिनेयुक्त आहार)
शरीराच्या पेशी मजबूत ठेवण्यासाठी आणि आजारांशी लढण्यासाठी प्रथिने (Protein) अत्यंत आवश्यक असतात. मुलांच्या आहारात उकडलेली अंडी, पनीर, मूग डाळीचे धिरडे किंवा राजगिऱ्याच्या पदार्थांचा समावेश करावा.
विशेष काळजी:
मुलांना फ्रीजमधील थंड पाणी, आईस्क्रीम, कोल्ड्रिंक्स आणि अति गोड किंवा बेकरीचे मैद्याचे पदार्थ देणे टाळावे.
दिवसभर थोडे-थोडे कोमट पाणी पिण्याची सवय लावावी.
(टीप: मुलाला सतत ताप येत असल्यास किंवा श्वास घेण्यास त्रास होत असल्यास घरगुती उपायांवर अवलंबून न राहता त्वरित बालरोगतज्ज्ञांचा सल्ला घ्यावा).
अस्वीकरण (Disclaimer) : या लेखात दिलेली माहिती आणि उपाय सामान्य माहितीवर आधारित आहे.या माहितीचीपूर्णता, विश्वासार्हता आणि अचूकता याबाबत वेबदुनिया कोणतीही हमी देत नाही. अधिक माहितीसाठी संबंधित तज्ज्ञांचा सल्ला घ्यावा.
सर्दी आणि ताप टाळण्यासाठी मुलांच्या आहारात खालील पदार्थांचा समावेश करावा:
१. हळदीचे कोमट दूध (Golden Milk)
हळदीमध्ये 'कर्क्युमिन' (Curcumin) नावाचा अँटी-बॅक्टेरियल आणि अँटी-व्हायरल घटक असतो. दररोज रात्री झोपण्यापूर्वी मुलांना १ ग्लास कोमट दुधात चिमूटभर हळद आणि थोडी केशर किंवा जायफळ पूड घालून प्यायला द्यावे. यामुळे घशाला आराम मिळतो आणि संसर्गापासून संरक्षण होते.
२. व्हिटॅमिन 'सी' युक्त फळे (Vitamin C Rich Fruits)
आवळा, संत्री, मोसंबी, पेरू आणि किवी यांसारख्या फळांमध्ये व्हिटॅमिन 'सी' मुबलक प्रमाणात असते, जे पांढऱ्या रक्तपेशी वाढवून विषाणूंशी लढण्याची ताकद देते. हिवाळ्यात मुलांना आवळ्याचा मुरंबा, कँडी किंवा ताज्या फळांचा रस (थंड न करता सामान्य तापमानाचा) खायला द्यावा.
बदाम, अक्रोड, खजूर, अंजीर आणि भोपळ्याच्या बिया (Pumpkin Seeds) यांमध्ये झिंक (Zinc), ओमेगा-३ फॅटी अॅसिड्स आणि अँटी-ऑक्सिडंट्स असतात. थंडीच्या दिवसांत मुलांना दररोज सकाळी भिजवलेले बदाम किंवा डिंक, सुका मेवा आणि गुळापासून बनवलेले पौष्टिक लाडू खायला द्यावेत.
थंडीत मुलांना भाज्या खाण्याचा कंटाळा येतो, अशा वेळी टोमॅटो, गाजर, पालक किंवा मूग डाळीचे गरम सूप बनवून द्यावे. त्यात थोडे आले, लसूण आणि काळी मिरी पूड घातल्यास शरीराला आतून उब मिळते आणि नाक चोंदणे किंवा सर्दीचा त्रास दूर राहतो.
तुळशीची पाने, आल्याचा रस आणि शुद्ध मध एकत्र करून मुलांना दिवसातून एकदा चाटण म्हणून द्यावे. मध आणि आले घशातील खवखव व कफ कमी करतात, तर तुळस रोगप्रतिकारशक्ती वाढवते. (टीप: १ वर्षाखालील बाळांना मध देऊ नये).
६. अंडी आणि पनीर (प्रथिनेयुक्त आहार)
शरीराच्या पेशी मजबूत ठेवण्यासाठी आणि आजारांशी लढण्यासाठी प्रथिने (Protein) अत्यंत आवश्यक असतात. मुलांच्या आहारात उकडलेली अंडी, पनीर, मूग डाळीचे धिरडे किंवा राजगिऱ्याच्या पदार्थांचा समावेश करावा.
विशेष काळजी:
मुलांना फ्रीजमधील थंड पाणी, आईस्क्रीम, कोल्ड्रिंक्स आणि अति गोड किंवा बेकरीचे मैद्याचे पदार्थ देणे टाळावे.
दिवसभर थोडे-थोडे कोमट पाणी पिण्याची सवय लावावी.
(टीप: मुलाला सतत ताप येत असल्यास किंवा श्वास घेण्यास त्रास होत असल्यास घरगुती उपायांवर अवलंबून न राहता त्वरित बालरोगतज्ज्ञांचा सल्ला घ्यावा).
अस्वीकरण (Disclaimer) : या लेखात दिलेली माहिती आणि उपाय सामान्य माहितीवर आधारित आहे.या माहितीचीपूर्णता, विश्वासार्हता आणि अचूकता याबाबत वेबदुनिया कोणतीही हमी देत नाही. अधिक माहितीसाठी संबंधित तज्ज्ञांचा सल्ला घ्यावा.

