Subhash Chandra Bose Jayanti नेताजी सुभाष जयंती भाषण मराठीत

नेताजी सुभाषचंद्र बोस जयंतीनिमित्त भाषण

व्यासपीठावर उपस्थित असलेले सन्माननीय पाहुणे,

वंदनीय शिक्षक वर्ग आणि माझ्या प्रिय देशप्रेमी बालमित्रांनो,

"ज्यांच्या रक्तामध्ये स्वाभिमान असतो, त्यांनाच स्वातंत्र्याची किंमत कळते," असे ठामपणे सांगणाऱ्या एका महापुरुषाला आज आपण वंदन करत आहोत. आज 23 जानेवारी – म्हणजेच नेताजी सुभाषचंद्र बोस यांची जयंती! संपूर्ण भारत हा दिवस पराक्रम दिवस म्हणून मोठ्या अभिमानाने साजरा करतो.

नेताजींचा जन्म 23 जानेवारी 1897 रोजी ओडिशामधील कटक येथे एका प्रतिष्ठित बंगाली कुटुंबात झाला. त्यांचे वडील जानकीनाथ बोस हे प्रसिद्ध वकील होते. बालपणापासूनच सुभाषचंद्र अत्यंत हुशार आणि तल्लख बुद्धीचे होते. त्यांनी लंडनमध्ये आयसीएस (ICS) परीक्षा चौथ्या क्रमांकाने उत्तीर्ण केली – त्या काळातील सर्वात प्रतिष्ठित आणि कठीण परीक्षा! साहेब बनून सुखसोयींचे आयुष्य जगण्याची संधी त्यांच्याकडे होती, पण त्यांच्या मनात मातृभूमीच्या स्वातंत्र्याची तळमळ होती. "इंग्रजांची चाकरी करून मी देशद्रोही बनणार नाही," असे म्हणत त्यांनी त्या उच्च पदाचा त्याग केला. हाच त्याग त्यांच्या महान व्यक्तिमत्त्वाची पहिली ओळख होता.

भारतात परतल्यानंतर त्यांनी संपूर्ण आयुष्य स्वातंत्र्यलढ्यासाठी वाहून घेतले. सुरुवातीला चित्तरंजन दास यांच्या मार्गदर्शनाखाली काम केले, नंतर काँग्रेसचे अध्यक्ष झाले. पण नेताजींचे विचार आक्रमक आणि क्रांतिकारी होते. त्यांचे ठाम मत होते की, भिकेच्या जोरावर स्वातंत्र्य मिळत नाही, ते रक्ताच्या जोरावर, संघर्षाने मिळवावे लागते. याच विचाराने त्यांनी फॉरवर्ड ब्लॉक पक्षाची स्थापना केली.

दुसऱ्या महायुद्धात इंग्रज कमकुवत झाले तेव्हा नेताजींनी धाडसाने देशाबाहेर जाऊन शत्रूच्या शत्रूला मित्र बनवण्याची रणनीती आखली. वेषांतर करून केलेला प्रवास, जर्मनी व जपानमध्ये जाऊन उभारलेली आझाद हिंद फौज – हे सर्व एखाद्या रोमांचक चित्रपटासारखे आहे! सिंगापूरमध्ये त्यांनी आरझी हुकुमत-ए-आझाद हिंद हे स्वतंत्र सरकार स्थापन केले. 'चलो दिल्ली', 'जय हिंद' या घोषणांनी संपूर्ण देशात क्रांतीची आग पेटवली. विशेष म्हणजे, त्यांनी महिलांसाठी झाशीची राणी रेजिमेंट तयार करून स्त्रियांच्या शक्तीचा जगाला परिचय करून दिला.

"तुम मुझे खून दो, मैं तुम्हे आजादी दूंगा" ही घोषणा फक्त शब्द नव्हती, तर प्रत्येक भारतीयाच्या हृदयातील गुलामीची भीती संपवणारे आवाहन होते. नेताजींनी केवळ स्वतःसाठी नाही, तर आपल्या पिढ्यान्पिढ्यांच्या भविष्यासाठी सर्वस्व पणाला लावले.

आजच्या तरुण पिढीला नेताजींकडून खूप काही शिकण्यासारखे आहे – शिस्त, राष्ट्रप्रेम, त्याग आणि अदम्य इच्छाशक्ती! त्यांचे शरीर आज आपल्यात नसले तरी त्यांचे विचार प्रत्येक भारतीयाच्या रक्तात वाहत आहेत. आपण जर त्यांच्यासारखे राष्ट्रप्रेम आणि पराक्रम आपल्या जीवनात आणला, तरच त्यांना खरी श्रद्धांजली ठरेल.

अशा या महान पराक्रमी नेताजी सुभाषचंद्र बोस यांना मी हृदयपूर्वक त्रिवार वंदन करतो!

जय हिंद! जय भारत!