राजमाता जिजाऊ जयंती भाषण
सन्माननीय व्यासपीठ, वंदनीय गुरुजनवर्ग आणि येथे जमलेल्या माझ्या देशबांधवांनो,
"जिजाऊ होत्या म्हणून शिवबा घडला, जिजाऊ होत्या म्हणून स्वराज्य उभं राहिलं!"
अशा साक्षात आदिशक्तीला माझा मानाचा मुजरा!"
आज १२ जानेवारी. म्हणजेच, अखंड महाराष्ट्राचे आराध्य दैवत छत्रपती शिवाजी महाराज यांना घडवणाऱ्या, हिंदवी स्वराज्याची संकल्पना देणाऱ्या राजमाता जिजाऊ माँसाहेबांची जयंती.
जिजाऊंचा जन्म १२ जानेवारी १५९८ रोजी बुलढाणा जिल्ह्यातील सिंदखेड राजा येथे झाला. त्यांचे वडील लखुजी जाधव आणि आई म्हाळसाबाई यांनी त्यांच्यावर बालपणापासूनच शौर्याचे आणि न्यायाचे संस्कार केले. केवळ तलवारीच्या जोरावर नाही, तर बुद्धीच्या चातुर्यानेही त्यांनी आपली ओळख निर्माण केली होती.
त्या काळी रयतेवर होत असलेला अन्याय पाहून जिजाऊंचे मन विषण्ण व्हायचे. पण त्यांनी केवळ साश्रू नयनांनी अन्याय पाहिला नाही, तर तो अन्याय मुळापासून उपटून टाकण्यासाठी आपल्या शिवबांना तयार केले. त्यांनी शिवरायांना लहानपणी रामायण, महाभारतातील शौर्यकथा सांगून त्यांच्या मनात राष्ट्रप्रेमाची ठिणगी पेटवली.
जिजाऊंचे योगदान:
संस्कारांची खाण: त्यांनी शिवरायांना केवळ युद्धकलाच शिकवली नाही, तर न्याय, नीती आणि स्त्रियांचा सन्मान करण्याची शिकवण दिली.
स्वराज्याची प्रेरणा: शहाजीराजे बंगळुरूला असताना, जिजाऊंनी पुण्याची जहागिरी सांभाळली आणि उजाड झालेल्या पुण्याचा कायापालट केला.
प्रशासक: शिवराय मोहिमेवर असताना स्वराज्याचा कारभार अतिशय कुशलतेने पाहणाऱ्या त्या एक आदर्श प्रशासक होत्या.
माँसाहेबांनी शिवरायांना केवळ शस्त्र चालवायला शिकवले नाही, तर न्यायाने राज्य चालवण्याचा आणि अन्यायाविरुद्ध लढण्याचे 'संस्कार' दिले. आजच्या पिढीसाठी माँसाहेब हे अढळ प्रेरणास्थान आहेत.
आजच्या काळात जिजाऊंचे विचार अधिक महत्त्वाचे आहेत. "प्रत्येक घरात एक जिजाऊ जन्माला आली, तरच प्रत्येक घरात एक शिवाजी घडेल." आजच्या स्त्रियांनी जिजाऊंचा स्वाभिमान आणि धडाडी अंगी बाणवणे हीच त्यांना खरी श्रद्धांजली ठरेल.
शेवटी इतकेच म्हणेन...
"धन्य धन्य माता जिजाऊ , जिने घडविले शिवबा राजे...!
"जय जिजाऊ! जय शिवराय!
भाषण प्रभावी करण्यासाठी काही टिप्स:
बोलताना आवाज स्पष्ट आणि आत्मविश्वासाने भरलेला असावा.
महत्त्वाच्या ओळींवेळी हातांचे योग्य हावभाव करा.
शक्य असल्यास पारंपारिक वेशभूषा केल्यास भाषणाचा प्रभाव वाढतो.
