Maruti 800 ने इतिहास घडवला, हा विशेष पुरस्कार मिळवणारी भारतातील पहिली कार ठरली
गेल्या काळातील अत्यंत लोकप्रिय कार 'मारुती ८००' ने एक महत्त्वाचा टप्पा गाठत इतिहास घडवला आहे. या भारतीय कारला FIVA World Vehicle Heritage Award'ने सन्मानित करण्यात आले आहे. हा बहुमान मिळवणारी ही पहिली आणि आतापर्यंतची एकमेव भारतीय कार ठरली आहे. कंपनीच्या माहितीनुसार, जगभरातील ऐतिहासिक आणि सांस्कृतिकदृष्ट्या महत्त्वपूर्ण अशा २१ वाहनांच्या यादीत मारुती ८०० ची निवड करण्यात आली होती. या यादीत अमेरिका, ब्राझील, जर्मनी, फ्रान्स, ऑस्ट्रिया आणि स्लोव्हेनिया यांसारख्या देशांमधील वाहनांचाही समावेश होता.
१९८७ मध्ये पहिली निर्यात
मारुती सुझुकीचे अध्यक्ष आर. सी. भार्गव यांनी नमूद केले की, मारुती ८०० ची सुरुवात अत्यंत साध्या स्वरूपात झाली असली, तरी भारताला जगातील तिसरी सर्वात मोठी वाहन बाजारपेठ बनवण्यात या कारने मोलाची भूमिका बजावली. त्यांनी अधोरेखित केले की, या कारने भारताची उच्च दर्जाची अभियांत्रिकी उत्पादने तयार करण्याची क्षमता सिद्ध केली. त्या काळात भारताच्या उत्पादन क्षमतेबद्दल अनेक शंका उपस्थित केल्या जात होत्या, अशा वेळी या कारने सर्वांचे गैरसमज दूर केले. मारुती ८०० ची पहिली निर्यात १९८७ मध्ये युरोपला करण्यात आली होती.
१९८२ मध्ये भारतीय बाजारपेठेत प्रवेश
सुझुकी मोटर कॉर्पोरेशनचे अध्यक्ष तोशिहिरो सुझुकी यांनी सांगितले की, कंपनीने १९८२ मध्ये भारत सरकारसोबतच्या संयुक्त उपक्रमाद्वारे भारतीय बाजारपेठेत प्रवेश केला. त्यानंतर, डिसेंबर १९८३ मध्ये मारुती ८०० चे उत्पादन सुरू झाले. आज, मारुती सुझुकी दरवर्षी १२० हून अधिक देशांमध्ये ४ लाखाहून अधिक कार निर्यात करते.
मारुती ८०० ने भारतीय वाहन उद्योगात घडवून आणले परिवर्तन
१९८० च्या दशकात, भारतात बहुतेकांसाठी कार खरेदी करणे हे एक मोठे आणि अनेकदा अशक्य वाटणारे स्वप्न होते. त्या काळात बाजारपेठेवर 'फियाट' (Fiat) आणि 'ॲम्बेसेडर' (Ambassador) सारख्या गाड्यांचे वर्चस्व होते, ज्यामुळे ग्राहकांकडे फारसे पर्याय उपलब्ध नव्हते. अशा काळात मारुती ८०० चे भारतीय बाजारपेठेत आगमन झाले. आकाराने लहान, वजनाला हलकी आणि चालवण्यासाठी तसेच देखभालीसाठी अत्यंत सोपी असलेल्या या कारने भारतीय ग्राहकांच्या पसंतीचे निकष पूर्णपणे बदलून टाकले. उत्कृष्ट मायलेज आणि चालवण्यास सोपी असल्यामुळे, ही कार अल्पावधीतच लोकप्रिय झाली. मारुती ८०० मुळे कारची मालकी केवळ श्रीमंतांपुरती मर्यादित राहिली नाही; ती मध्यमवर्गीय कुटुंबांच्या आवाक्यात आली. अनेक घरांमध्ये ही कार प्रगतीचे आणि सुधारित जीवनशैलीचे प्रतीक बनली.
या वाहनामुळे भारतीय वाहन उद्योगाला जपानी तंत्रज्ञान, प्रगत उत्पादन प्रक्रिया आणि एक भक्कम सर्व्हिस नेटवर्क मिळाले. यामुळे देशातील कारची गुणवत्ता आणि ग्राहकांच्या अपेक्षा, या दोन्ही गोष्टी बदलल्या. इतकेच नव्हे, तर इतर कंपन्यांसाठीही भारतीय बाजारपेठेत विस्तार करण्याचा मार्ग मोकळा झाला.
मारुती ८०० ची सुरुवातीची किंमत ५२,५०० रुपये होती
मारुती ८०० साठी ९ एप्रिल १९८३ रोजी बुकिंग सुरू झाले. केवळ सुरुवातीच्या टप्प्यातच सुमारे १ लाख २० हजार लोकांनी १०,००० रुपयांची आगाऊ रक्कम भरून कार बुक केली. मागणी इतकी प्रचंड होती की, वेटिंग लिस्ट शेवटी असलेल्या ग्राहकांना कार मिळण्यासाठी तीन वर्षांपर्यंत वाट पाहावी लागण्याची शक्यता होती. ८ जून १९८३ पर्यंत बुकिंगची संख्या १ लाख ३५ हजारांच्या वर गेली होती. 'टाइम्स ऑफ इंडिया'च्या वृत्तानुसार, लाँचच्या वेळी दिल्लीमध्ये मारुती ८०० ची किंमत ५२,५०० रुपये होती. १४ डिसेंबर १९८३ रोजी कारची डिलिव्हरी सुरू झाली. लॉटरीद्वारे पहिल्या १० ग्राहकांची निवड करण्यात आली आणि इंदिरा गांधी यांनी स्वतः त्यांच्या हातात कारच्या चाव्या सोपवल्या.

