मराठी राजभाषा दिन किंवा मराठी भाषा दिन हा १ मे रोजी महाराष्ट्रभर साजरा केला जातो. १ मे १९६० रोजी महाराष्ट्र राज्याची स्थापना झाली आणि त्याच दिवशी मराठी भाषेला राज्याची अधिकृत 'राजभाषा' म्हणून मान्यता मिळाली. तेव्हापासून, दरवर्षी १ मे हा दिवस महाराष्ट्र दिनासोबतच 'मराठी राजभाषा दिन' म्हणून साजरा केला जातो.
१ मे मराठी राजभाषा दिनाविषयी महत्त्वाचे:
स्थापना व दर्जा: महाराष्ट्र राज्याच्या निर्मितीनंतर, 'महाराष्ट्र राजभाषा अधिनियम १९६४' नुसार मराठी ही राज्याची अधिकृत भाषा बनली.
उद्देश: प्रशासकीय कामकाजात मराठी भाषेचा वापर वाढवणे आणि तिचा गौरव करणे.
साजरा करण्याचा काळ: १९६६ पासून या दिवशी सरकारी स्तरावर मराठीचा वापर अनिवार्य करण्यात आला.
अनेक वेळा सर्व सामान्यांकडून मराठी राजभाषा दिवस आणि मराठी भाषा गौरव दिन याची गफलत केली जाते. तर जाणून घ्या मराठी भाषेचे तीन महत्त्वाचे विशेष दिन-
१ मे रोजी मराठी राजभाषा दिन (जागतिक मराठी दिन) : १९६० रोजी महाराष्ट्र राज्याची स्थापना झाली. त्यानंतर १९६४ च्या राजभाषा अधिनियमानुसार मराठीला 'राजभाषेचा' अधिकृत दर्जा मिळाला. हा दिवस प्रशासकीय अंमलबजावणीचा उत्सव आहे.
२७ फेब्रुवारी रोजी मराठी भाषा गौरव दिन: ज्येष्ठ कवी आणि ज्ञानपीठ विजेते वि. वा. शिरवाडकर (कुसुमाग्रज) यांचा हा जन्मदिवस. त्यांच्या सांस्कृतिक योगदानाचा सन्मान म्हणून २०१३ पासून हा दिवस 'गौरव दिन' म्हणून साजरा होतो.
३ ऑक्टोबर रोजी अभिजात मराठी भाषा दिन: केंद्र सरकारने ३ ऑक्टोबर २०२४ रोजी मराठी भाषेला 'अभिजात भाषेचा' (Classical Language) दर्जा बहाल केला. मराठी भाषेचा प्राचीन वारसा सिद्ध झाल्याचा हा ऐतिहासिक विजय दिन आहे.
१. मराठी राजभाषा दिन (१ मे)
हा दिवस महाराष्ट्र राज्याच्या स्थापनेशी जोडलेला आहे.
उद्देश: शासन व्यवहारात मराठीचा वापर वाढवणे.
राज्य स्थापनेवेळी कारभार इंग्रजीत चालत असे. तत्कालीन मुख्यमंत्री वसंतराव नाईक यांनी 'महाराष्ट्र राजभाषा अधिनियम १९६४' मंजूर करून मराठीला राजभाषेचा मान मिळवून दिला. याच दिवशी जगभरातील मराठी भाषिक 'जागतिक मराठी भाषा दिन' म्हणूनही साजरा करतात.
२. मराठी भाषा गौरव दिन (२७ फेब्रुवारी)
हा दिवस मराठी साहित्यातील ऋषीप्रुल्य व्यक्तिमत्व कुसुमाग्रजांना समर्पित आहे.
उद्देश: मराठी साहित्य आणि संस्कृतीचा वारसा जपणे.
कुसुमाग्रजांच्या निधनानंतर, त्यांच्या स्मृतींना उजाळा देण्यासाठी आणि मराठी साहित्याचा गौरव करण्यासाठी महाराष्ट्र शासनाने २१ जानेवारी २०१३ रोजी या दिनाची घोषणा केली.
३. अभिजात मराठी भाषा दिन (३ ऑक्टोबर)
मराठी भाषेच्या इतिहासातील हा सुवर्णक्षण आहे.
उद्देश: मराठी भाषेची प्राचीनता आणि समृद्धी साजरी करणे.
३ ऑक्टोबर २०२४ रोजी केंद्र सरकारने मराठीला 'अभिजात भाषा' म्हणून मान्यता दिली. मराठी भाषा ही केवळ जुनीच नाही, तर ती स्वयंभू आणि अतिशय समृद्ध आहे हे या निमित्ताने जगाने मान्य केले.
१ मे हा 'अंमलबजावणीचा' आणि 'अस्तित्वाचा' दिवस आहे.
२७ फेब्रुवारी हा 'साहित्याचा' आणि 'सांस्कृतिक गौरवाचा' दिवस आहे.
३ ऑक्टोबर हा आपल्या भाषेच्या 'प्राचीनतेचा' आणि 'अभिमानाचा' सन्मान सोहळा आहे.
