कोथिंबीर लागवड: सोपी आणि संपूर्ण माहिती

१. हवामान आणि हंगाम
हवामान: कोथिंबिरीला थंड हवामान जास्त मानवते. जास्त उष्णतेमुळे कोथिंबिरीला लवकर फुले येतात आणि पानांची वाढ कमी होते.

हंगाम: कोथिंबिरीची लागवड वर्षभर करता येते. परंतु, रब्बी हंगामात (ऑक्टोबर ते जानेवारी) याचे उत्पादन सर्वात उत्तम येते. पावसाळ्यात पाण्याचा निचरा होणारी जमीन निवडावी.

२. जमिनीची निवड आणि पूर्वमशागत
जमीन: मध्यम ते कसदार आणि चांगला निचरा होणारी जमीन निवडावी.
मशागत: जमीन चांगली नांगरून, कुळवून भुसभुशीत करावी. त्यात थोडे चांगले कुजलेले शेणखत मिक्स करावे.
जर कुंडीत लावणार असाल, तर माती, वाळू आणि कोकोपीट/कंपोस्ट खत समप्रमाणात मिसळावे.

३. बियाण्यांची निवड आणि प्रक्रिया
बियाणे (धणे): लागवडीसाठी चांगल्या प्रतीचे खंबीर किंवा स्वाती यांसारखे सुधारित वाण वापरावे.
बियाणे तयार करणे: धने लागवडीपूर्वी हलक्या हाताने रगडून त्याचे दोन सुटे भाग (दळ) करून घ्यावेत. (धणे अख्खे लावल्यास उगवण होत नाही).
उगवण क्षमता वाढवणे: बियाणे लवकर उगवण्यासाठी ते लागवडीपूर्वी १२ ते २४ तास कोमट पाण्यात भिजवून ठेवावे आणि नंतर सावलीत सुकवून पेरावे.

४. लागवडीची पद्धत
कोथिंबिरीची लागवड दोन पद्धतीने करता येते:
फेकून पद्धत (Broadcasting): सपाट वाफ्यांमध्ये बियाणे हाताने समप्रमाणात फेकून द्यावे आणि नंतर हलक्या हाताने मातीत मिसळावे.
ओळ पद्धत (Row Sowing): वाफ्यांमध्ये १५ ते २० सेमी अंतरावर ३-४ सेमी खोल रेघा (ओळी) पाडाव्यात. त्यात बियाणे पेरून वरून मातीने झाकून घ्यावे.

५. पाणी आणि खत व्यवस्थापन
पाणी: पेरणी केल्यावर लगेच हलके पाणी (झारीने किंवा स्प्रिंकलरने) द्यावे. बियाणे उगवून येईपर्यंत (साधारण ८ ते १० दिवस) मातीत ओलावा राहील याची काळजी घ्यावी. त्यानंतर जमिनीच्या गरजेनुसार ५ ते ७ दिवसांनी पाणी द्यावे.
खत: कोथिंबिरीला जास्त खताची गरज नसते. पण पानांची वाढ चांगली होण्यासाठी पेरणीनंतर १५ ते २० दिवसांनी थोडे युरिया खत द्यावे किंवा जीवामृताची फवारणी करावी.

६. काढणी
पेरणीपासून साधारण ३५ ते ४० दिवसांत कोथिंबीर काढणीस तयार होते.
कोथिंबीर जास्त मोठी होऊन देऊ नये (फुले येण्यापूर्वीच उपटावी). कोथिंबीर मुळासकट उपटून किंवा जमिनीलगत कापून जुड्या बांधाव्यात. उन्हाळ्यात कोथिंबिरीला दुपारच्या कडक उन्हापासून वाचवण्यासाठी अंशतः सावलीची (Green Net) व्यवस्था केल्यास कोथिंबीर मऊ आणि हिरवीगार राहते.
अस्वीकरण (Disclaimer) : या लेखात दिलेली माहिती आणि उपाय सामान्य माहितीवर आधारित आहे.या माहितीचीपूर्णता, विश्वासार्हता आणि अचूकता याबाबत वेबदुनिया कोणतीही हमी देत ​​नाही. अधिक माहितीसाठी संबंधित तज्ज्ञांचा सल्ला घ्यावा.

Edited By- Dhanashri Naik