National Safety Day2026: राष्ट्रीय सुरक्षा दिनाचा इतिहास, महत्त्व आणि आपली जबाबदारी

Publish: Wed, 4 Mar 2026 (08:04 IST) Updated: Wed, 4 Mar 2026 (12:07 IST)

AI Image

भारतात दरवर्षी 4 मार्च रोजी 'राष्ट्रीय सुरक्षा दिन' (National Safety Day) साजरा केला जातो. हा दिवस सुरक्षिततेच्या नियमांबद्दल जनजागृती करण्यासाठी आणि कामाच्या ठिकाणी होणारे अपघात टाळण्यासाठी समर्पित आहे. या दिवसाची सविस्तर माहिती खालीलप्रमाणे आहे:

1. पार्श्वभूमी आणि इतिहास

स्थापना: 4 मार्च 1966 रोजी भारत सरकारच्या श्रम मंत्रालयाने 'राष्ट्रीय सुरक्षा परिषद' (National Safety Council - NSC) ची स्थापना केली.

सुरुवात: 1972 पासून NSC च्या स्थापना दिनानिमित्त दरवर्षी 'राष्ट्रीय सुरक्षा दिन' साजरा करण्यास सुरुवात झाली. आता हा दिवस केवळ एक दिवस न राहता पूर्ण आठवडाभर 'राष्ट्रीय सुरक्षा सप्ताह' (४ ते १० मार्च) म्हणून साजरा केला जातो.

2. या दिवसाचा मुख्य उद्देश

कामाच्या ठिकाणी, रस्त्यावर आणि घरात सुरक्षिततेचे महत्त्व पटवून देणे.

अपघातांचे प्रमाण कमी करण्यासाठी लोकांना कायदेशीर आणि तांत्रिक माहिती देणे.

सुरक्षा नियमांचे पालन करण्याची सवय लावून घेणे, जेणेकरून जीवित आणि वित्तहानी टाळता येईल.

3. सुरक्षिततेचे विविध प्रकार

या मोहिमेअंतर्गत प्रामुख्याने तीन क्षेत्रांवर लक्ष केंद्रित केले जाते:

औद्योगिक सुरक्षा (Industrial Safety): कारखाने आणि कंपन्यांमध्ये कामगारांनी हेल्मेट, हातमोजे आणि सुरक्षा साधनांचा वापर करणे.

रस्ता सुरक्षा (Road Safety): वाहतुकीचे नियम पाळणे, हेल्मेट घालणे, सीटबेल्ट लावणे आणि वेगावर नियंत्रण ठेवणे.

आरोग्य आणि पर्यावरण सुरक्षा (Health & Environmental Safety): प्रदूषणापासून बचाव आणि रासायनिक धोक्यांपासून संरक्षण.

4. 2026 ची संकल्पना (Theme)

दरवर्षी या दिवसासाठी एक विशेष घोषवाक्य किंवा संकल्पना ठरवली जाते. २०२६ साठी सुरक्षिततेची संस्कृती विकसित करण्यावर भर दिला जात आहे, जेणेकरून प्रत्येक नागरिक स्वतःहून सुरक्षिततेची जबाबदारी घेईल.

5. हा दिवस कसा साजरा केला जातो?

विविध कंपन्या आणि शाळांमध्ये 'सुरक्षा प्रतिज्ञा' घेतली जाते.

कामगारांसाठी आपत्कालीन परिस्थिती हाताळण्याचे प्रशिक्षण (Mock Drills) दिले जाते.

सुरक्षेवर आधारित निबंध, पोस्टर्स आणि घोषवाक्य स्पर्धा आयोजित केल्या जातात.

राष्ट्रीय सुरक्षा प्रतिज्ञा (थोडक्यात):

"मी गांभीर्याने प्रतिज्ञा करतो की, मी स्वतःची, माझ्या कुटुंबाची, समाजाची आणि राष्ट्राची सुरक्षा राखण्यासाठी सर्व नियमांचे पालन करेन आणि अपघात टाळण्यासाठी सदैव तत्पर राहीन."

अस्वीकरण: वेबदुनियावर औषध, आरोग्य टिप्स, योग, धर्म, ज्योतिष, इतिहास, पौराणिक कथा इत्यादी विषयांवर प्रकाशित/प्रसारित होणारे व्हिडिओ, लेख आणि बातम्या केवळ तुमच्या माहितीसाठी आहेत आणि विविध स्त्रोतांकडून घेतल्या आहेत. वेबदुनिया याच्या सत्यतेची पुष्टी करत नाही. आरोग्य किंवा ज्योतिषशास्त्राशी संबंधित कोणताही प्रयोग करण्यापूर्वी नेहमीच तज्ञांचा सल्ला घ्या. ही सामग्री येथे सार्वजनिक हित लक्षात घेऊन सादर केली गेली आहे आणि त्याचे कोणतेही वैज्ञानिक पुरावे नाहीत.

Edited By - Priya Dixit