निरोगी शरीरासाठी भारतीय जेवणाचे ताट कसे असावे? जाणून घ्या ‘हेल्दी ताटाचा’ खरा मंत्र!
निरोगी आणि संतुलित आरोग्यासाठी भारतीय जेवणाचे ताट कसे असावे, याचा सोपा आणि शास्त्रीय नियम म्हणजेच ‘हाफ प्लेट नियम’ (Half-Plate Rule) होय. आपल्या पारंपरिक भारतीय जेवणात सर्व पोषक घटक असतात, फक्त ताटातील पदार्थांचे प्रमाण योग्य असणे गरजेचे असते.
१. भारतीय 'हेल्दी ताटाची' योग्य रचना
ताटाचे मुख्य ४ भाग करून पदार्थांचे वाटप खालीलप्रमाणे करावे:
५०% भाग (अर्धे ताट) - भाज्या आणि कोशिंबीर:यात हिरव्या पालेभाज्या, वाफवलेल्या/मोड आलेल्या भाज्या, गाजर, काकडी, टोमॅटो आणि बीट यांसारख्या कोशिंबिरीचा समावेश असावा.
फायदा: यातून शरीराला भरपूर फायबर, व्हिटॅमिन्स आणि मिनरल्स मिळतात, ज्यामुळे पचनक्रिया उत्तम राहते.
२५% भाग (पाव ताट) - प्रथिने:
यात वरण/आमटी, मूग-मटकी-चवळीची उसळ, पनीर, दही किंवा ताक यांचा समावेश असावा. (मांसाहारी असल्यास उकडलेले अंडे किंवा मासे/चिकन).
फायदा: प्रथिनांमुळे स्नायू मजबूत होतात आणि दीर्घकाळ भूक लागत नाही.
२५% भाग (पाव ताट) - कर्बोदके:
यात ज्वारी, बाजरी, नाचणी (रागी) किंवा गव्हाची १-२ पोळी/भाकरी किंवा हस्तप्रमाणात (१ लहान वाटी) भात असावा.
फायदा: यातून शरीराला दिवसभरासाठी आवश्यक ऊर्जा मिळते.
२. ताटातील इतर ४ महत्त्वाचे घटकगुड फॅट्स :
वरण-भातावर किंवा भाकरीवर १ लहान चमचा साजूक तूप आवर्जून घ्यावे. हे जीवनसत्त्वे शोषून घेण्यास मदत करते.
प्रोबायोटिक्स: जेवणात १ वाटी ताक किंवा दही असावे. यामुळे आतड्यांचे आरोग्य सुधारते.
नैसर्गिक चव व पाचक घटक: लिंबाची एक फोड, थोडेसे आले-लसणाची चटणी किंवा घरातील पारंपरिक आवळ्याचे/लिंबाचे लोणचे.
पाणी: जेवताना खूप जास्त पाणी पिणे टाळावे. जेवणापूर्वी ३० मिनिटे किंवा जेवणानंतर ४५ मिनिटांनी पाणी प्यावे.
३. निरोगी ताटासाठी ‘हे’ ५ नियम नेहमी लक्षात ठेवा
रंगीबेरंगी ताट : ताटात जितके जास्त नैसर्गिक रंग (हिरवा, लाल, पिवळा, पांढरा) असतील, तितके जास्त अँटीऑक्सिडंट्स शरीराला मिळतात.
प्रोसेस्ड अन्न वर्ज्य: ताटात पापड, कुरडई, जास्त तेलकट किंवा मैद्याचे पदार्थ रोजच्या जेवणात ठेवू नका.
३२ वेळा चावून खाणे: अन्न सावकाश आणि व्यवस्थित चावून खाल्यास पचन व्यवस्थित होते आणि वजन नियंत्रणात राहते.
रात्रीचे जेवण हलके: रात्रीच्या ताटात भात किंवा जड धान्यांचे प्रमाण कमी ठेवून भाज्या व सूपाचा वापर जास्त करावा.
अस्वीकरण (Disclaimer) : या लेखात दिलेली माहिती आणि उपाय सामान्य माहितीवर आधारित आहे.या माहितीची पूर्णता, विश्वासार्हता आणि अचूकता याबाबत वेबदुनिया कोणतीही हमी देत नाही. अधिक माहितीसाठी संबंधित तज्ज्ञांचा सल्ला घ्यावा.
