पाणी स्वच्छ करण्याच्या पद्धती यावर अवलंबून आहेत की तुम्हाला ते पाणी कोणत्या कामासाठी वापरायचे आहे (उदा. पिण्यासाठी, बागेसाठी किंवा कपडे धुण्यासाठी). अस्वच्छ पाणी शुद्ध करण्यासाठी तुम्ही खालीलपैकी एक किंवा अधिक पद्धती वापरू शकता:
१. पाणी गाळून घेणे (Filtration)
सर्वात सोपी पायरी म्हणजे पाण्यातील कचरा, माती किंवा कचरा वेगळा करणे.
सुती कापड: स्वच्छ सुती कापडाच्या ७-८ घड्या घालून त्यातून पाणी गाळून घ्यावे. यामुळे तरंगणारे बारीक कण निघून जातात.
वाळू आणि कोळसा: घरी फिल्टर बनवण्यासाठी एका भांड्यात खाली बारीक खडे, त्यावर वाळू आणि वर कोळशाचा थर लावून त्यातून पाणी सोडू शकता.
२. पाणी उकळणे (Boiling) - सर्वात सुरक्षित पद्धत
जर पाणी पिण्यासाठी वापरायचे असेल, तर ही सर्वात उत्तम पद्धत आहे.
पाणी किमान १० ते १५ मिनिटे कडक उकळावे.
उकळल्यामुळे पाण्यातील जीवाणू (Bacteria) आणि विषाणू (Viruses) मरतात.
पाणी थंड झाल्यावर पुन्हा गाळून स्वच्छ भांड्यात साठवावे.
३. तुरटी फिरवणे (Using Alum)
जर पाणी खूप गढूळ (मातीमिश्रित) असेल, तर तुरटीचा वापर करावा.
पाण्याच्या भांड्यात तुरटीचा खडा ३-४ वेळा गोलाकार फिरवावा.
त्यानंतर पाणी काही वेळ स्थिर ठेवावे.
सर्व माती आणि कचरा भांड्याच्या तळाशी बसेल (याला 'नितळणे' म्हणतात). वरचे स्वच्छ पाणी दुसऱ्या भांड्यात काढून घ्यावे.
४. ब्लिचिंग पावडर किंवा क्लोरीन (Chemical Treatment)
मोठ्या प्रमाणात पाणी स्वच्छ करायचे असेल, तर याचा वापर होतो.
विहिरीचे किंवा टाक्यांचे पाणी स्वच्छ करण्यासाठी ठराविक प्रमाणात ब्लिचिंग पावडर टाकली जाते.
बाजारात 'क्लोरिन'च्या गोळ्या मिळतात, त्या पाण्यात टाकून अर्ध्या तासानंतर ते पाणी वापरता येते.
५. सौर ऊर्जा पद्धत (SODIS Method)
जर तुमच्याकडे इंधन किंवा फिल्टर नसेल, तर ही पद्धत प्रभावी आहे.
पारदर्शक प्लास्टिकच्या बाटलीत पाणी भरून ती ६-७ तास कडक उन्हात ठेवावी.
सूर्याची अतिनील किरणे (UV Rays) पाण्यातील जंतूंचा नाश करतात.
काही महत्त्वाच्या टिप्स:
पाणी साठवण्याचे भांडे नेहमी स्वच्छ आणि झाकलेले असावे.
पिण्याच्या पाण्यात हात बुडवू नये, पाणी काढण्यासाठी लांब दांड्याच्या ओगराळ्याचा वापर करावा.
जर पाणी रासायनिक दृष्ट्या दूषित असेल (उदा. कारखान्याचे पाणी), तर ते घरगुती उपायांनी शुद्ध होत नाही; त्यासाठी RO (Reverse Osmosis) सिस्टीमची गरज असते.
अस्वीकरण: वेबदुनियावर औषध, आरोग्य टिप्स, योग, धर्म, ज्योतिष, इतिहास, पौराणिक कथा इत्यादी विषयांवर प्रकाशित/प्रसारित होणारे व्हिडिओ, लेख आणि बातम्या केवळ तुमच्या माहितीसाठी आहेत आणि विविध स्त्रोतांकडून घेतल्या आहेत. वेबदुनिया या माहितीच्या सत्यतेची पुष्टी करत नाही. आरोग्य किंवा ज्योतिषशास्त्राशी संबंधित कोणतेही प्रयोग करण्यापूर्वी नेहमीच तज्ञांचा सल्ला घ्या. ही सामग्री सार्वजनिक हितासाठी सादर केली गेली आहे आणि कोणत्याही वैज्ञानिक पुराव्यांद्वारे समर्थित नाही.
