BP ची औषधे बंद केल्यास हृदयविकाराचा धोका वाढतो का? डॉक्टरांकडून योग्य सल्ला जाणून घ्या
उच्च रक्तदाब (हायपरटेन्शन) हा आजकाल अनेकांना भेडसावणारा गंभीर आरोग्य प्रश्न आहे. रक्तदाब नियंत्रणात ठेवण्यासाठी डॉक्टर औषधे लिहून देतात. मात्र अनेक रुग्ण रक्तदाब सामान्य झाला आहे असे वाटल्यावर किंवा औषधांच्या दुष्परिणामांमुळे स्वतःहून औषधे बंद करतात. प्रश्न असा आहे – रक्तदाबाची औषधे अचानक बंद केल्याने हृदयविकाराचा झटका येऊ शकतो का? डॉक्टर आणि वैद्यकीय अभ्यासांनुसार उत्तर स्पष्ट आहे – होय, अचानक औषध बंद केल्याने हृदयविकाराचा झटका येण्याचा धोका वाढू शकतो.
अचानक औषध बंद केल्यास काय होते?
रक्तदाबाची औषधे घेत असताना शरीर त्यांच्याशी जुळवून घेते. अचानक औषध थांबवल्यास रक्तदाब झपाट्याने वाढू शकतो. याला Rebound Hypertension म्हणतात. कधीकधी रक्तदाब आधीच्या पातळीपेक्षाही जास्त होतो. यामुळे हृदयावर आणि रक्तवाहिन्यांवर अचानक ताण येतो. परिणामी:
छातीत दुखणे
हृदयाची धडधड वाढणे
चक्कर येणे
घाम येणे
श्वास लागणे
अशी लक्षणे दिसू शकतात. गंभीर प्रकरणांत हृदयविकाराचा झटका (Heart Attack) किंवा स्ट्रोक देखील येऊ शकतो.
कोणत्या औषधांमध्ये धोका जास्त?
सर्व रक्तदाबाच्या औषधांमध्ये धोका असला तरी काही औषधे अचानक बंद केल्यास अधिक धोकादायक ठरतात:
बीटा-ब्लॉकर्स (मेटोप्रोलॉल, अॅटेनॉलॉल, प्रोप्रानॉलॉल) – हृदयाची गती अचानक वाढू शकते आणि हृदयविकाराचा धोका वाढतो.
क्लोनिडाइन सारखी औषधे – रक्तदाब खूप वेगाने वाढू शकतो.
ACE Inhibitors, ARBs आणि कॅल्शियम चॅनेल ब्लॉकर्स यांमध्ये रीबाउंड इफेक्ट तुलनेने कमी असतो, पण रक्तदाब वाढण्याचा धोका कायम राहतो.
अभ्यासांनुसार बीटा-ब्लॉकर्स अचानक बंद केल्यानंतर हृदयविकाराचा धोका तात्पुरता वाढल्याचे आढळून आले आहे.
औषध बंद करण्यामागील चुकीची समजूत
बरेच लोक असे समजतात की,
“रक्तदाब आता नियंत्रणात आहे, म्हणून औषध बंद करता येईल.”
“औषध आयुष्यभर घ्यायचे नसते.”
“दुष्परिणाम होत आहेत, म्हणून थांबवतो.”
वास्तविकता अशी आहे की रक्तदाब नियंत्रणात असतो ते औषधामुळेच. औषध बंद केल्यावर तो पुन्हा वाढण्याची शक्यता जास्त असते. काही रुग्णांमध्ये डॉक्टर देखरेखीखाली हळूहळू डोस कमी करून औषध थांबवू शकतात, पण हे फक्त डॉक्टरांच्या सल्ल्यानेच शक्य होते.
डॉक्टरांचा सल्ला काय आहे?
कधीही स्वतःहून औषध बंद करू नका.
औषध कमी करायचे किंवा थांबवायचे असल्यास कार्डिओलॉजिस्ट किंवा कुटुंब डॉक्टर यांच्याशी बोला.
डॉक्टर हळूहळू डोस कमी करण्याची योजना आखतात.
नियमित रक्तदाब तपासा आणि डॉक्टरांच्या सल्ल्यानुसार औषध सुरू ठेवा.
आहार, नियमित व्यायाम, मीठ कमी करणे आणि वजन नियंत्रणात ठेवणे हे उपाय औषधासोबत महत्त्वाचे आहेत, पण ते औषधाची जागा घेत नाहीत.
रक्तदाबाची औषधे अचानक बंद केल्याने हृदयविकाराचा झटका येण्याचा धोका निश्चितच वाढतो. रक्तदाब हा “सायलेंट किलर” आहे. तो नियंत्रणात असल्यासारखे वाटले तरी औषध सुरू ठेवणे आवश्यक असते. तुमच्या आरोग्याबाबत कोणताही निर्णय घेण्यापूर्वी नेहमी डॉक्टरांचा सल्ला घ्या. स्वतःहून औषध बंद करणे जीवघेणे ठरू शकते.
सूचना: हा लेख फक्त माहितीसाठी आहे. वेबदुनिया याची जबाबदारी घेत नाही. वैयक्तिक उपचार किंवा औषध बदलाबाबत निर्णय घेण्यापूर्वी पात्र डॉक्टरांचा सल्ला अवश्य घ्या.
