'सावधान! नेपाळमधून वाहून आलेल्या माशांचे सेवन करू नका' – भारतातील या राज्यात ही सूचना का जारी करण्यात आली आहे?
नेपाळमधील भीषण पुराचा परिणाम आता बिहारच्या सीमावर्ती भागात स्पष्टपणे दिसून येत आहे. नेपाळच्या त्रिशूली नदीतून येणारे पाणी गंडक आणि कोसीसारख्या प्रमुख नद्यांवाटे बिहारमध्ये हाहाकार माजवत आहे. या पाण्यासोबतच नेपाळमधून विविध विचित्र आणि अनोळखी मासे वाहून येत आहेत; ते खाल्ल्यानंतर अनेक लोक आजारी पडले आहेत.
या पार्श्वभूमीवर, बिहार सरकारच्या पशुसंवर्धन आणि मत्स्यव्यवसाय विभागाने मंगळवारी (१ सप्टेंबर २०२६) एक कडक सूचना जारी केली आहे: परिस्थिती सामान्य होईपर्यंत, लोकांनी पुराच्या पाण्यात सापडलेले किंवा नेपाळमधून वाहून आलेले मासे खाऊ नयेत, तसेच त्यांची खरेदी-विक्री करू नये.
हे मासे धोकादायक का आहेत?
नेपाळच्या डोंगराळ भागात होणाऱ्या भूस्खलन आणि पुरामुळे सांडपाणी, कचरा आणि मृत प्राणी नद्यांमध्ये वाहून येत आहेत. अशा घातक घाणीच्या सानिध्यात राहिल्यामुळे, हे मासे बॅक्टेरिया, विषाणू आणि विषारी पदार्थांनी मोठ्या प्रमाणात दूषित झाले आहेत. नेपाळ पोलीस आणि बिहार प्रशासन या दोघांनीही या माशांना आरोग्यासाठी मोठा धोका मानले आहे.
सरकार आणि आरोग्य विभागाच्या महत्त्वाच्या सूचना:
कोणत्याही परिस्थितीत विचित्र किंवा अनोळखी दिसणारे मासे खाऊ नका.
मासे पकडण्यासाठी, विकण्यासाठी किंवा खरेदी करण्यासाठी पुराच्या पाण्यात जाणे कटाक्षाने टाळा.
असे मासे खाल्ल्यानंतर उलट्या, जुलाब, पोटदुखी, चक्कर येणे किंवा श्वास घेण्यास त्रास होणे अशी लक्षणे आढळल्यास त्वरित डॉक्टरांचा सल्ला घ्या.
कोणत्याही संशयास्पद माशाबद्दल स्थानिक जिल्हा मत्स्यव्यवसाय अधिकारी किंवा प्रशासनाला त्वरित कळवा.
अफवांवर विश्वास ठेवू नका आणि आपल्या आरोग्याशी खेळू नका.
नदीच्या पाण्यासोबत 'आजार' पसरण्याची भीती
नेपाळमधून केवळ मासेच वाहून येत नाहीत, तर कोसळलेल्या पुलांचे अवशेष, वाहने, घरगुती वस्तू, गॅस सिलिंडर आणि मृत जनावरांचे अवशेषही बिहारच्या नद्यांपर्यंत पोहोचत आहेत. दूषित पूरपाणी नळ आणि विहिरींसारख्या पिण्याच्या पाण्याच्या स्रोतांमध्ये झिरपत असल्याचा इशारा आरोग्य तज्ज्ञांनी दिला आहे. यामुळे कॉलरा, अतिसार (जुलाब), टायफॉइड आणि हिपॅटायटीस (ए आणि ई - ज्यामुळे यकृताचे नुकसान होते) यांसारखे आजार वेगाने पसरू शकतात. याव्यतिरिक्त, साचलेल्या पाण्यामुळे डेंग्यू, मलेरिया, चिकुनगुनिया आणि त्वचेचे आजार वाढू शकतात.
दूषित पाणी आणि शेतीचे नुकसान
पश्चिम चंपारण, पूर्व चंपारण, सीतामढी, किशनगंज, पूर्णिया आणि अररिया यांसारख्या जिल्ह्यांमध्ये भूजलातील आर्सेनिक आणि लोहाचे प्रमाण आधीच निर्धारित मर्यादेपेक्षा खूप जास्त आहे. पुराच्या पाण्यासोबत वाहून आलेल्या गाळामुळे आणि कचऱ्यामुळे ही समस्या अधिकच गंभीर झाली आहे. शेतातील उभी पिके पूर्णपणे पाण्याखाली गेली असून, यामुळे आगामी काळात धान्य आणि भाजीपाल्याचा तीव्र तुटवडा निर्माण होण्याची शक्यता आहे.
