शारदीय नवरात्रीच्या नऊ दिवसांत देवीला कोणती फुले अर्पण करावीत आणि कोणते नैवेद्य दाखवावेत?
शारदीय नवरात्रीच्या नऊ दिवसांमध्ये देवी दुर्गेची पूजा आणि आराधना केली जाते आणि तिला दररोज विविध प्रकारची फुले व नैवेद्य अर्पण केले जातात. येथे वाचा की देवीला कोणती फुले अर्पण करावीत आणि नवरात्रीच्या नऊ दिवसांमध्ये कोणता नैवेद्य अर्पण करावानवरात्रीत देवी दुर्गेला (नवदुर्गा) फुले, नैवेद्य आणि वस्तू अर्पण करण्याची परंपरा खूप महत्त्वाची आहे. प्रत्येक दिवशी देवीच्या एका विशिष्ट रूपाची पूजा केली जाते आणि त्या रूपानुसार विशेष फुले, नैवेद्य व इतर वस्तू अर्पण केल्याने देवी प्रसन्न होते, अशी धार्मिक मान्यता आहे.
नऊ दिवसांचे नैवेद्य
१शैलपुत्रीगायीचे शुद्ध तूप, तुपाची मिठाई, हलवा किंवा रबडी
२ब्रह्मचारिणीसाखर, मिश्री, खडीसाखर किंवा पंचामृत
३चंद्रघंटादूध, खीर किंवा दुधापासून बनवलेली मिठाई
४कुष्मांडामालपुआ
५स्कंदमाताकेळी किंवा केळीची बर्फी
६कात्यायनीमध किंवा मधापासून बनवलेली मिठाई
७कालरात्रीगूळ, गुळाचा शिरा किंवा लापशी
८महागौरीनारळ किंवा नारळापासून बनवलेले पदार्थ
९सिद्धिदात्रीचणा, हलवा-पुरी किंवा तिल (तीळ)
फुले
देवीला जास्वंद (हिबिस्कस), झेंडू, गुलाब, मोगरा, चमेली, कमळ यांसारखी फुले विशेष प्रिय आहेत. दिवसानुसार काही परंपरांमध्ये खास फुले अर्पण केली जातात:
१ला दिवस (शैलपुत्री): जास्वंद / लाल हिबिस्कस किंवा पांढरी फुले
२रा दिवस (ब्रह्मचारिणी): शेवंती, पांढरी फुले (मोगरा, चमेली)
३रा दिवस (चंद्रघंटा): कमळ
४था दिवस (कुष्मांडा): चमेली / जास्मिन
५वा दिवस (स्कंदमाता): गुलाब
६वा दिवस (कात्यायनी): झेंडू
७वा दिवस (कालरात्री): अपराजिता / कृष्णकमळ
८वा दिवस (महागौरी): मोगरा
९वा दिवस (सिद्धिदात्री): चाफा किंवा मिश्र फुले
इतर वस्तू
फळे: डाळिंब, नारळ (संपूर्ण, तुंबा असलेला), केळी विशेष शुभ मानली जातात. इतर सात्विक फळेही देता येतात.
सामान्य पूजा साहित्य: कुंकू, हळद, अक्षता, चंदन, धूप, दिवा, लाल वस्त्र किंवा साजशृंगार (बांगड्या, टिकली इ.), कलश.
इतर: काही ठिकाणी सोळा शृंगाराचे साहित्य अर्पण केले जाते.
काय अर्पण करू नये (निषिद्ध गोष्टी)
तुळशीची पाने – देवीच्या पूजेत वर्ज्य.
धोत्रा, रुई, कण्हेरी, केतकी यांसारखी फुले.
शिळी, खराब, जमिनीवर पडलेली किंवा अपवित्र ठिकाणातून आणलेली फळे/फुले.
कांदा-लसूण, मांसाहारी किंवा तामसिक पदार्थ.
कृत्रिम फुले किंवा तुटलेला नारळ
नैवेद्य दाखवताना लक्षात ठेवा
स्नान करून स्वच्छतेने नैवेद्य तयार करा.
देवीसमोर ताट ठेवून पाणी ओवाळून शास्त्रोक्त पद्धतीने अर्पण करा.
नैवेद्य दुसऱ्या दिवशी वाहत्या पाण्यात सोडा किंवा गाईला द्या.
उपवासादरम्यान सात्विक आहार घ्या.
ही परंपरा प्रामुख्याने श्रद्धा आणि भक्तीवर आधारित आहे. घरातील किंवा क्षेत्रीय परंपरेनुसार थोडेफार फरक असू शकतात. देवीला शुद्ध भावाने अर्पण केल्यास ती आनंदाने स्वीकारते आणि आशीर्वाद देते, अशी मान्यता आहे.
