वसतिगृहात 'आत्म्याचा प्रभाव'? भीतीपोटी अमरावतीत ६०० विद्यार्थ्यांनी सोडली शाळा; काही विद्यार्थिनींवर आत्म्याचा प्रभाव असल्याचा दावा
अमरावती जिल्ह्यातील प्रशासनासमोर एक विचित्र समस्या उभी राहिली आहे. येथील एका शासकीय निवासी शाळेच्या वसतिगृहातून सुमारे ६०० आदिवासी विद्यार्थ्यांनी काढता पाय घेतला आहे; काही विद्यार्थिनींवर आत्म्यांचा किंवा दुष्ट शक्तींचा प्रभाव असल्याचा दावा त्यांनी केला आहे. अधिकाऱ्यांच्या म्हणण्यानुसार, या घटनेची सुरुवात २२ जुलै रोजी झाली, जेव्हा चार विद्यार्थिनींनी अचानक विचित्र वर्तन करण्यास सुरुवात केली—त्यात त्या अनियंत्रितपणे हसत आणि रडत होत्या. ही परिस्थिती मानसिक तणावाशी संबंधित असू शकते, असा संशय व्यक्त केला जात आहे.
'भूतांचा वावर' असलेल्या वसतिगृहातून ६०० विद्यार्थ्यांचे पलायन
अधिकाऱ्यांनी रविवारी (१६ ऑगस्ट) सांगितले की, उत्तर महाराष्ट्रातील आदिवासीबहुल मेळघाट क्षेत्रातील (मुंबईपासून ७०० किमीहून अधिक दूर) चिखलदरा तालुक्यातील डोमा गावात असलेल्या या आदिवासी निवासी शाळेत ८१० विद्यार्थी राहतात. काही विद्यार्थिनींवर अलौकिक शक्तीचा प्रभाव असल्याच्या अफवा वेगाने पसरल्या आणि त्यामुळे सुमारे ६०० विद्यार्थ्यांनी काही दिवसांतच त्या कथित 'भूतांचा वावर' असलेल्या वसतिगृहातून निघून जाण्याचा निर्णय घेतला. हे वसतिगृह आदिवासी विकास विभागाद्वारे चालवले जाते.
वसतिगृहातील एका सूत्राने दिलेल्या माहितीनुसार, काही विद्यार्थिनींनी 'घुंगरांचा' आवाज ऐकल्याचा दावाही केला. आदिवासी विकास विभागाच्या एका वरिष्ठ अधिकाऱ्याने सांगितले की, आरोग्य तज्ज्ञांच्या एका पथकाने डोमा निवासी शाळेला भेट दिली आहे. त्या अधिकाऱ्याने 'पीटीआय' (PTI) या वृत्तसंस्थेला सांगितले, "या लक्षणांचा कोणत्याही अलौकिक किंवा अंधश्रद्धेशी संबंध नाही. हे मानसिक तणावाशी संबंधित 'मास हिस्टेरिया'चे (सामूहिक मानसिक अस्वस्थता किंवा फिट्ससारखा मानसिक प्रकार) प्रकरण असू शकते."
विचित्र वर्तनानंतर भीतीचे सावट
प्रशासनाने तयार केलेल्या मानसशास्त्रीय अहवालानुसार, काही विद्यार्थिनींच्या विचित्र वर्तनानंतर विविध तर्क-वितर्क लढवले गेले. अहवालात नमूद केले आहे की, त्यानंतर गावातील काही महिलांमध्येही अशीच मानसिक लक्षणे दिसून आली. अहवालात असेही म्हटले आहे की, विद्यार्थी आणि स्थानिकांमध्ये अशी समजूत पसरली होती की, जिथे आता ही आश्रमशाळा बांधली आहे, तिथे एकेकाळी 'महुआ'चे झाड होते आणि त्यात आत्म्यांचा वास होता. असा आरोप केला जात आहे की, शाळा व्यवस्थापनाने ते झाड तोडले, ज्यामुळे त्या आत्म्यांचा रोष ओढवला आणि आता ते आत्मे विद्यार्थ्यांना त्रास देत आहेत. या घटनेचे आणखी एक कारण असे सांगितले जाते की, आश्रमशाळेच्या मागे असलेल्या स्थानिक आदिवासी देवतेच्या मंदिरावर शाळेच्या सांडपाणी निचरा प्रणालीचा (ड्रेनेज सिस्टम) परिणाम झाला किंवा त्या प्रणालीने मंदिराच्या जागेवर अतिक्रमण केले, ज्यामुळे ती देवता रुष्ट झाली. याव्यतिरिक्त, अशीही अफवा पसरली होती की जवळच्या शेतात एका आदिवासी तरुणाचा मृत्यू झाला होता आणि त्याचा आत्मा आता त्या परिसरात भूताच्या रूपात फिरत आहे. आदिवासी विभागातील एका वरिष्ठ अधिकाऱ्याने सांगितले की, आरोग्य तज्ज्ञांच्या एका पथकाने डोमा निवासी शाळेला भेट दिली. एका अधिकाऱ्याने अशी टिप्पणी केली की, ही परिस्थिती मानसिक तणावाशी संबंधित 'सामूहिक हिस्टेरिया'ची घटना असू शकते.
अंधश्रद्धा, भीती की तणाव?
या अहवालात अंधश्रद्धा, भीती, तणाव आणि आत्म्यांबद्दलच्या स्थानिक समजुती यांना या असामान्य परिस्थितीची मुख्य कारणे मानले आहे. एका अधिकाऱ्याने सांगितले की, 'महाराष्ट्र अंधश्रद्धा निर्मूलन समिती'च्या (अंधश्रद्धा निर्मूलनासाठी कार्यरत संस्था) वरिष्ठ सदस्यांनी विद्यार्थ्यांची भेट घेऊन त्यांचे समुपदेशन केले. समितीने जनतेला आवाहन केले आहे की त्यांनी अंधश्रद्धेला बळी पडू नये आणि या घटनेकडे वैज्ञानिक दृष्टिकोनातून पहावे.
अमरावतीच्या खासदार बळवंत वानखडे यांनीही विद्यार्थ्यांना घाबरू नये आणि पुन्हा शाळेत जाण्यास सुरुवात करावी, असे आवाहन केले आहे. शाळेचे मुख्याध्यापक संजय चौधरी यांनी सांगितले की, विद्यार्थ्यांचे समुपदेशन करून त्यांना पुन्हा शाळेत आणण्याचे प्रयत्न सुरू आहेत. त्यांनी पुढे सांगितले की, "काही विद्यार्थी आधीच परत आले आहेत."
