महाराष्ट्रात मोठी कारवाई: बोर्ड परीक्षेत शिक्षकांनी 'AI' चा वापर करून विद्यार्थ्यांना कॉपी करण्यास मदत केली; ८१ निलंबित
महाराष्ट्र राज्य माध्यमिक व उच्च माध्यमिक शिक्षण मंडळातर्फे घेण्यात येत असलेल्या दहावी (SSC) आणि बारावी (HSC) परीक्षांदरम्यान अनेक ठिकाणी सामूहिक नकल (मास कॉपी) चे गंभीर प्रकार उघडकीस आले आहेत. सीसीटीव्ही फुटेज, फ्लाइंग स्क्वॉडच्या तपासण्या आणि इतर पुराव्यांच्या आधारे राज्यभरातील विविध परीक्षा केंद्रांवर नियमभंग, हलगर्जीपणा आणि विद्यार्थ्यांना नकल करण्यास मदत केल्याच्या आरोपांवरून एकूण ८१ शिक्षक व कर्मचाऱ्यांना निलंबित करण्यात आले आहे.
शिक्षण मंडळाच्या अधिकाऱ्यांनी जारी केलेल्या अधिकृत परिपत्रकानुसार, हे निलंबन फेब्रुवारी-मार्च २०२६ मधील परीक्षांदरम्यान आढळलेल्या अनियमिततांवर आधारित आहे. अनेक प्रकरणांमध्ये गुन्हे दाखल करण्यात आले असून, कठोर कारवाई सुरू आहे.
प्रमुख प्रकरणांमध्ये ChatGPT चा गैरवापर
गडचिरोली जिल्हा: चामोर्शी येथील जे.के. बोमनवार हायस्कूल परीक्षा केंद्रावर (राज्यशास्त्र विषयाच्या परीक्षेदरम्यान) विद्यार्थ्यांना ChatGPT या आर्टिफिशियल इंटेलिजेंस टूलचा वापर करून उत्तरे प्रिंट करून पुरवण्याचा प्रयत्न झाला. प्रश्नपत्र मोबाईलवरून ChatGPT ला फॉरवर्ड करून उत्तरे मिळवली, प्रिंट काढले आणि फोटोकॉपी करून विद्यार्थ्यांमध्ये वाटली गेली. या प्रकरणी केंद्र प्रमुख, तीन शिक्षक आणि एक शिपाई यांच्यावर गुन्हा दाखल झाला असून चार जणांना निलंबित करण्यात आले.
इतर जिल्ह्यांमध्ये मोबाईल, मायक्रोनोट्स, तोतया विद्यार्थी आणि एआयचा गैरवापर आढळला. उदाहरणार्थ, बीड, बुलढाणा, जालना आदी ठिकाणी मोठ्या प्रमाणात नकल उघड झाली.
महाराष्ट्र राज्य माध्यमिक व उच्च माध्यमिक शिक्षण मंडळाचे कार्यकारी अध्यक्ष नंदकुमार बेडसे यांनी सांगितले की, “परीक्षा केंद्रांवर झालेल्या तपासण्या आणि सीसीटीव्ही पुराव्यांमुळे हे प्रकार उघड झाले. शिक्षण विभागाने कडक भूमिका घेत ८१ कर्मचाऱ्यांवर निलंबनाची कारवाई केली आहे. अशा प्रकारांमुळे परीक्षांची विश्वासार्हता धोक्यात येऊ नये म्हणून आम्ही सतर्क आहोत.”
शिक्षण विभागाने स्पष्ट केले आहे की, अशा गंभीर प्रकरणांमध्ये फक्त निलंबनच नव्हे तर कायदेशीर कारवाईही होईल. यामुळे राज्यातील शिक्षण व्यवस्थेवर प्रश्नचिन्ह उपस्थित झाले असून, पालक आणि विद्यार्थी यांच्यात अस्वस्थता आहे.
