1. मराठी बातम्या
  2. महाराष्ट्र न्यूज
  3. महाराष्ट्र माझा
  4. Severe Water Crisis in Maharashtra Police Guarding Dams

महाराष्ट्रावर भयानक जलसंकट: धरणांवर पोलिसांचा पहारा; १६ ऑक्टोबरपासून राज्यभरात १०% पाणीकपात!

महाराष्ट्रात पाणीटंचाईचे गंभीर चित्र निर्माण झाले आहे. परिस्थिती इतकी बिकट झाली आहे की, धरणे आणि जलाशयांमधील उरलेल्या पाण्याचे रक्षण करण्यासाठी ऑक्टोबर महिन्यापासूनच पोलिसांना तैनात करावे लागत आहे. जालना जिल्ह्यातील भोकरदन भागात, पाणीपुरवठ्याचा मुख्य स्रोत असलेल्या 'जुई प्रकल्पा'तील पाणीसाठा ५ टक्क्यांपेक्षा कमी झाला आहे. पाण्याची चोरी आणि अनधिकृत उपसा रोखण्यासाठी पोलीस आणि जलसंपदा विभागाची पथके धरण परिसरात गस्त घालत आहेत. प्रशासनाच्या माहितीनुसार, भोकरदनमध्ये केवळ १५ दिवस पुरेल इतकेच पिण्याचे पाणी शिल्लक आहे आणि या महिन्याच्या अखेरीस टँकरने पाणीपुरवठा करण्याची वेळ येऊ शकते.
 
ही परिस्थिती केवळ जालनापुरती मर्यादित नाही. बीड जिल्ह्यात जलाशयांमधील सरासरी पाणीसाठा १६.३८ टक्क्यांपर्यंत खाली आला आहे. ही परिस्थिती पाहता, जिल्हा प्रशासनाने जिल्ह्यातील सर्व १६४ मोठ्या, मध्यम आणि लहान जलाशयांवर २४ तास सुरक्षा व्यवस्था लागू करण्याचा निर्णय घेतला आहे, जेणेकरून अनधिकृत पाणी उपसा रोखता येईल आणि पिण्यासाठी राखीव ठेवलेल्या पाण्याचे रक्षण करता येईल.
 
१६ ऑक्टोबरपासून संपूर्ण महाराष्ट्रात पाणी कपात
पाणीटंचाईच्या पार्श्वभूमीवर, महाराष्ट्र सरकारने राज्यातील सर्व शहरी आणि ग्रामीण स्थानिक स्वराज्य संस्थांमध्ये किमान १० टक्के पाणी कपात लागू करण्याचा निर्णय घेतला आहे; ही अंमलबजावणी १६ ऑक्टोबरपासून सुरू होईल. पिण्याच्या पाण्याच्या पुरवठ्याला सर्वोच्च प्राधान्य देण्याचे निर्देश सरकारने दिले आहेत. जलसंपदा विभागाने ३१ ऑगस्ट २०२७ पर्यंतची पाणी वाटप योजना तयार केली आहे, ज्यामध्ये धरणनिहाय आणि वापराच्या प्रकारानुसार पाण्याचे नियोजन करण्यात आले आहे. तसेच, प्रत्येक जलाशयात अतिरिक्त १० टक्के आपत्कालीन साठा राखून ठेवण्याची योजनाही आखण्यात आली आहे.
 
सरकारच्या म्हणण्यानुसार, अपुरा पाऊस आणि 'एल निनो'चा (El Niño) प्रभाव यामुळे यावर्षी राज्यातील पाणी उपलब्धतेवर ताण आला आहे. राज्यातील २६५ तालुक्यांमध्ये दुष्काळाचे प्राथमिक निकष (ट्रिगर-१) लागू करण्यात आले आहेत. दरम्यान, ११ जिल्ह्यांमधील ४८१ गावे आणि १,८६२ वस्त्यांमध्ये आधीच टँकरने पाणीपुरवठा केला जात आहे.
 
ऑक्टोबरपासूनच पाण्यावर कडक पहारा; पुढील पावसाळ्याची प्रतीक्षा
महाराष्ट्रातील सध्याच्या परिस्थितीबाबतची मुख्य चिंता म्हणजे हे संकट ऑक्टोबरच्या सुरुवातीलाच उद्भवले आहे. पावसाळ्याचे चार महिने संपले असून, धरणांमधील पाण्याची सरासरी उपलब्धता ७५.२५ टक्के इतकी आहे; गेल्या वर्षी याच काळात ती ८८.८२ टक्के होती. आता पुढील पावसाळ्यापर्यंत उपलब्ध पाण्याचे योग्य नियोजन करण्याचे आव्हान प्रशासनासमोर आहे.
 
थोडक्यात सांगायचे तर, ज्या जलाशयांवर पाणी चोरी रोखण्यासाठी सध्या पोलीस गस्त घालत आहेत, तिथेच आगामी महिन्यांत पाण्याची उपलब्धता हा अत्यंत कळीचा मुद्दा ठरणार आहे. सरकारच्या सध्याच्या नियोजन आराखड्यात ऑगस्ट २०२७ पर्यंतच्या पाणी उपलब्धतेचा विचार करण्यात आला आहे. सिंचनापेक्षा पिण्याचे पाणी तसेच जनावरांची आणि त्यांच्या चाऱ्याची गरज यांना प्राधान्य देण्याचा निर्णय घेण्यात आला आहे.
 
ऑक्टोबरच्या सुरुवातीलाच महाराष्ट्रात उद्भवलेले हे संकट आगामी महिन्यांसाठी गंभीर परिस्थितीचे संकेत देत आहे. पाऊस थांबला आहे, जलाशयांमधील पाणीसाठ्यावर प्रचंड ताण आला आहे आणि उरलेल्या पाणीसाठ्याचे रक्षण करण्यास प्रशासन आता भाग पडले आहे.
पुढील लेख
गॅस सिलिंडर संपण्याआधी कसा अंदाज येतो? स्वयंपाकघरातील हा सोपा उपाय जाणून घ्या