"कुळदैवत" महत्तव, कुलदेवता ठाऊक नसल्यास काय करावे

वैदिक देवते - इंद्र, वरुण, अग्नी, सूर्य, उषा (सूर्य आणि अग्निचीच उपासने आजतायगत प्रचलित आहे).

आपले कुळ दैवत किंवा कुळदेवी माहिती नसल्यास वरील पैकी ज्या देवावर आपली भक्ती आहे त्यांची उपासना करावी. 

या व्यतिरिक्त ग्राम दैवत सुद्धा असते. ग्राम दैवत म्हणजे त्या संपूर्ण गावाचे दैवत. कुळदेव म्हणजे कुळाचे रक्षण करणारे आणि इष्टदैव म्हणजे आपल्याला आवडणारे. तसेच ग्रामदैवत म्हणजे संपूर्ण गावाचे रक्षण करणारे. 

एखाद्याचे कुळदैवत कोणते हे कसे ठरवावे- 

कुळ म्हणजे कोणी एका मूळ पुरुषाने पुढे निर्माण केलेले आणि एकमेकांशी रक्ताच्या नात्याने बांधलेले विभक्त कुटुंब. आधीच्या काळात बहुधा एखाद्या कुटुंबाचा एखाद्या गावाशी संबंध असावा. जिथे वस्ती केली तिथे एक देऊळ बांधले. कुळ म्हणजे कुटुंब वाढला की असे म्हटत असावेत. जरी हे लोकं स्थळान्तरित झाले तरी देव तेच असावेत. अशी समज आहे. 

एकाच कुळातील लोकं एकच आडनाव लावतील असे नाही. परंतु कुळ दैवत, गाव, जात वरुण ते एकाच कुळातील असतात. आप्त संबंधामुळे जे एकत्र येतात असे एका रक्ताचे संबंधाचे लोकं त्याचा समूहास कुळ म्हणतात. कुळ शब्दाला घराणं असे ही म्हंटले जाते. 

कुळदेव किंवा कुळ देवी हे आपल्या काळाचे व वंशाचे संरक्षण करणारे दैवत असे. ह्यांचे आशीर्वाद आपल्या पाठीशी नेहमीच राहो तसेच आपली उन्नती होण्यासाठी वर्षातून एकदा तरी आपल्या कुळदेवी कुळदेवाच्या दर्शनास अवश्य जाऊन यावे.