श्री पंत महाराज बाळेकुंद्री: अलौकिक जीवनचरित्र, सिद्धी आणि अवधूत संप्रदायाचे अधिष्ठान

सहजयोग: संसार सोडून रानावनात जाण्याची गरज नाही. हातात प्रपंचाचे काम आणि मुखात/चित्तात ईश्वराचे नाम म्हणजेच 'सहजयोग'.

भेदभावमुक्त प्रेम: पंतांच्या दरबारात जात, धर्म, पंथ किंवा गरीब-श्रीमंत असा कोणताही भेद नव्हता. सर्व प्राणिमात्रांवर प्रेम करणे हाच अवधूत मार्ग आहे.

गुरुभक्ती: ईश्वरापेक्षा सद्गुरू हेच मुख्य अधिष्ठान आहे. गुरुकृपेनेच आत्मज्ञानाचा प्रकाश पडतो.

साहित्यातील योगदान: पंतांनी विपुल काव्यरचना केली. त्यांचा 'श्री पंत पदसंग्रह' अत्यंत प्रसिद्ध आहे. मराठी आणि कन्नड भाषांमध्ये त्यांनी शेकडो पदे, अभंग आणि भजने रचली. त्यांची "आरती अवधूता" आजही घरोघरी भक्तिभावाने गायली जाते.

महासमाधी

आपले अवतारकार्य पूर्ण झाल्याचे जाणून श्री पंत महाराजांनी वयाच्या अवघ्या ५० व्या वर्षी १६ ऑक्टोबर १९०५ (आश्विन वद्य तृतीया) रोजी बेळगावजवळील बाळेकुंद्री येथे महासमाधी घेतली.

क्षेत्र बाळेकुंद्रीचे महत्त्व

आज बेळगावजवळील पंत बाळेकुंद्री हे दत्तभक्तांसाठी अत्यंत पवित्र तीर्थक्षेत्र मानले जाते. तेथे पंतांचे समाधी मंदिर व सुंदर बगीचा आहे. दरवर्षी आश्विन महिन्यात तेथे मोठा 'पुण्यतिथी उत्सव' साजरा होतो, जिथे महाराष्ट्रासह कर्नाटक आणि देशभरातून हजारो भाविक गुरुमाऊलीच्या दर्शनासाठी एकत्र येतात.

श्री पंत महाराज बाळेकुंद्री यांचे चरित्र हे केवळ एका संताची कथा नसून, सामान्य माणसाला रोजच्या धावपळीच्या आणि संसारी आयुष्यात कसे जगावे, याचा मार्ग दाखवणारा एक दीपस्तंभ आहे. "प्रपंच करावा नेटका, मग घ्यावे परमार्थाचे सुख" हे पंतांचे जीवनसूत्र आजही तितकेच मार्गदर्शक व वंदनीय आहे.