घरात मृत्यू झाल्यानंतर किती दिवस पूजा करू नये? प्रथा आणि नियम समजून घ्या

मंदिरात जाणे टाळावे: सुतक संपेपर्यंत कुटुंबातील सदस्यांनी मंदिरात जाऊ नये किंवा कोणत्याही धार्मिक विधींमध्ये सहभागी होऊ नये. सुतकाच्या दिवसांत देवघरातील मूर्तींना स्पर्श करणे, दिवा-धूप करणे किंवा मंदिरात जाणे पूर्णपणे वर्ज्य असते.

इतरांकडून पूजा करून घेणे (अपवाद): जर घरात एखादा नित्य पूजेचा कडक नियम असेल (उदा. शाळीग्राम पूजा), तर सुतकाच्या काळात घरातील व्यक्ती पूजा करत नाहीत; अशा वेळी बाहेरील ब्राह्मण किंवा पुरोहितांना बोलावून त्यांच्या हस्ते पूजा करून घेतली जाते.

मानसिक नामस्मरण: मूर्तीपूजा बंद असली तरी देवाचे मानसिक स्मरण किंवा मनातल्या मनात नामजप करण्यास कोणतीही मनाई नसते.

मृत व्यक्तीसाठी दिवा: देवघरात दिवा लावता येत नसला तरी, दिवंगत व्यक्तीच्या आत्म्याला शांती मिळावी म्हणून ती व्यक्ती जिथे शांत झाली तिथे १० ते १३ दिवस एक दिवा (पणती) तेवत ठेवण्याची प्रथा आहे.

इतर वर्ज्य गोष्टी: या काळात कोणतेही सण-उत्सव साजरे करणे, नवीन कपडे परिधान करणे, कपाळावर टिळा किंवा कुंकू लावणे आणि शुभ कार्यात सहभागी होणे टाळले जाते.

पूजा पुन्हा कधी आणि कशी सुरू करावी?

शुद्धीकरण: १० व्या, ११ व्या किंवा १३ व्या दिवशी (कुलपरंपरेनुसार) घराची संपूर्ण स्वच्छता केली जाते. घरातील कापड, पडदे धुतले जातात आणि घरात गोमूत्र व गंगाजल शिंपडून शुद्धीकरण केले जाते.

देवपूजेची सुरुवात: शुद्धीकरण विधी आणि तेराव्याचे कार्य पूर्ण झाल्यानंतर, देवघरावरील कापड काढावे. सर्व मूर्ती स्वच्छ पाण्याने व पंचामृताने धुवून (अभिषेक करून) नेहमीप्रमाणे दिवा लावून पूजा पुन्हा सुरू करावी.

वर्षभरातील सण आणि उत्सवांचे नियम

सण साजरे करण्याची पद्धत: सुतकाचे १३ दिवस संपल्यानंतरही, ज्या घरात मृत्यू झाला आहे तिथे वर्षभर (वर्षश्राद्ध होईपर्यंत) सण मोठ्या उत्साहात किंवा गाजावाजात साजरे केले जात नाहीत.

कुलदेवता पूजा: सणांचा मोठा जल्लोष टाळला तरी, सुतक संपल्यानंतर वर्षभरात येणाऱ्या सणांना कुलदेवतेची आणि घरातील नित्य देवांची साधी पूजा करणे शास्त्रानुसार आवश्यक मानले जाते.

टीप: प्रत्येक समाज, प्रांत आणि कुटुंबाच्या कुलपरंपरेनुसार या नियमांमध्ये थोडा बदल असू शकतो. त्यामुळे अचूक माहितीसाठी आपल्या घरातील ज्येष्ठ व्यक्तींचा किंवा पुरोहितांचा सल्ला घेणे योग्य ठरते.