शेती पूरक कोणते व्यवसाय आहेत? Agro-based Allied Businesses

Published By धनश्री नाईक

Updated: मंगळवार, 28 जुलै 2026 (16:44 IST)

३. कुक्कुटपालन (Poultry Farming)

लेयर फार्मिंग: अंड्यांच्या उत्पादनासाठी कोंबड्या पाळणे.

बॉयलर फार्मिंग: मांसासाठी कोंबड्यांचे संगोपन करणे.

गावरान कोंबडी पालन: गावरान अंडी आणि मांसाला शहरांमध्ये जास्त दर मिळतो.

४. मधुमक्षिका पालन (Beekeeping / Apiculture)

मधाचे उत्पादन: शुद्ध मध आणि मेणाची विक्री करून नफा मिळवता येतो.

पिकांचे उत्पादन वाढते: मधाच्या माश्यांमुळे शेतातील पिकांमध्ये परागीभवन चांगले होते, ज्यामुळे पिकांची उत्पादकता २० ते ३० टक्क्यांनी वाढते.

५. रेशीम उद्योग (Sericulture)

तुतीची लागवड: शेतात तुतीची झाडे लावून रेशीम किड्यांचे संगोपन करणे.

रेशीम कोष : बाजारात रेशीम कोषांना चांगला दर मिळतो आणि सरकारकडून यासाठी अनुदानही दिले जाते.

६. मत्स्यपालन (Fish Farming / Aquaculture)

शेततळे वापरा: शेतात असलेल्या शेततळ्यात किंवा लहान तलावात गोड्या पाण्यातील मासे (जसे की रोहू, कटला, तिळापिया) पाळणे.

बायोफ्लॉक तंत्रज्ञान: कमी जागेत आणि कमी पाण्यात जास्त मासे उत्पादन घेण्याचे modern तंत्रज्ञान.

७. वराह आणि ससा पालन (Pig & Rabbit Farming)

वराह पालन: जलद वाढ आणि उच्च प्रजननामुळे मांसाच्या व्यापारासाठी फायदेशीर.

ससा पालन: मऊ लोकरीसाठी आणि मांसासाठी ससे पालन केले जाते.

८. गांडूळ खत निर्मिती (Vermicompost Making)

कमी जागेत व्यवसाय: शेतातील कचरा, पालापाचोळा आणि शेण वापरून दर्जेदार सेंद्रिय खत तयार करणे.

विक्री: हे खत स्वतःच्या शेतात वापरून उरलेले खत इतर शेतकऱ्यांना किंवा नर्सरीला विकता येते.

९. कृषी प्रक्रिया उद्योग (Agro-Processing Industry)

फळ आणि भाजीपाला प्रक्रिया: लोणचे, जॅम, सॉस, ड्रायफ्रूट्स, पापड, कुरडई बनवणे.

धान्य प्रक्रिया: दाल मिल (डाळ तयार करणे), आटा मिल (पीठ दळणे), किंवा तेलाची घाणी (घाणीचे तेल).

हळद व तिखट प्रक्रिया: हळकुंडापासून हळद पावडर आणि मिरचीपासून तिखट बनवून पॅकिंग करून विकणे.

ALSO READ: पावसात सोयाबीन-पिकात पिवळेपणा? शेतकऱ्यांनी तात्काळ करा 'हे' उपाय

१०. कृषी पर्यटन (Agri-Tourism)

शेतात शहरी लोकांना निसर्गाचा आनंद घेण्यासाठी, गावरान जेवणाचा आस्वाद घेण्यासाठी आणि शेती अनुभवण्यासाठी सोयी-सुविधा उपलब्ध करून देणे.

शेतीपूरक व्यवसाय निवडताना घ्यावयाची काळजी:

स्थानिक मागणी: तुमच्या परिसरात किंवा जवळच्या शहरात कोणत्या गोष्टीला जास्त मागणी आहे ते पाहा.

प्रशिक्षण : कोणताही व्यवसाय सुरू करण्यापूर्वी कृषी विज्ञान केंद्र किंवा सरकारी संस्थांकडून योग्य प्रशिक्षण घ्या.

ALSO READ: गुलाबाच्या रोपांना भरपूर आणि मोठी, चमकदार फुले येण्यासाठी कोणते घरगुती खत द्यावे?

Edited By- Dhanashri Naik

वेबदुनिया वर वाचा