वर्षभर चांगला भाव मिळतो; शिमला मिरची लागवड प्रचंड नफा मिळवून देणारा व्यवसाय

शिमला मिरची लागवड शेतीमधील एक अत्यंत आधुनिक आणि प्रचंड नफा मिळवून देणारा व्यवसाय आहे. हॉटेल व्यवसाय, चायनीज फूड आणि पिझ्झा-बर्गरच्या वाढत्या मागणीमुळे शिमला मिरचीला (ढोबळी मिरची) बाजारात वर्षभर खूप चांगला भाव मिळतो.शिमला मिरचीची सुधारित आणि व्यावसायिक पद्धतीने लागवड कशी करावी, याची सविस्तर माहिती आपण पाहणार आहोत. 

१. हवामान आणि जमीन

हवामान: शिमला मिरची हे प्रामुख्याने थंड आणि मध्यम हवामानात येणारे पीक आहे. याच्या उत्तम वाढीसाठी १५°C ते २५°C तापमान आदर्श मानले जाते. तापमान ३५°C पेक्षा जास्त झाल्यास फुलगळ होते आणि फळांचा आकार बिघडतो. (हल्ली पॉलीहाऊस किंवा शेडनेटमध्ये याचे वर्षभर उत्पादन घेतले जाते).

जमीन: पाण्याचा उत्तम निचरा होणारी, सुपीक आणि कसदार मध्यम ते भारी जमीन (सामू ६.० ते ६.५) या पिकासाठी योग्य ठरते.

२. लागवडीचा काळ

खरिपाचा (पावसाळी) हंगाम: जून ते जुलै महिना.

रब्बी (हिवाळी) हंगाम: ऑगस्ट ते सप्टेंबर महिना.

उन्हाळी हंगाम: जानेवारी ते फेब्रुवारी (या काळात कडक उन्हापासून वाचवण्यासाठी शेडनेटचा वापर करावा लागतो).

३. सुधारित आणि रंगीत जाती (Varieties)

हिरवी शिमला मिरची: कॅलिफोर्निया वंडर, पुसा दीप्ती, भारत, इंदिरा.

रंगीत शिमला मिरची (पॉलीहाऊससाठी): बाजारात पिवळ्या (Yellow) आणि लाल (Red) शिमला मिरचीला तिप्पट भाव मिळतो.

लाल जाती: बॉम्बिक (Bomby), ओरोबेल (Orobel).

पिवळ्या जाती: अलकनंदा (Alaknanda), स्विटी (Swetty).

४. गादीवाफे आणि मल्चिंग पद्धत (Bed & Mulching)

व्यावसायिक शेतीसाठी गादीवाफे (Beds) तयार करूनच लागवड करावी.

दोन बेडमधील अंतर ४ ते ५ फूट आणि बेडची उंची १ फूट ठेवावी.

जमिनीतील ओलावा टिकवून ठेवण्यासाठी आणि तण नियंत्रणासाठी २५ ते ३० मायक्रॉनचा मल्चिंग पेपर वापरावा.

ठिबक सिंचनाची (Drip) नळी मल्चिंग पेपरच्या आत असावी.

५. रोपे तयार करणे आणि पुनर्लागवड

शिमला मिरचीची थेट बियाणे न टाकता गादीवाफ्यावर किंवा प्रो-ट्रे (Pro-trays) मध्ये कोकोपीट वापरून रोपवाटिका (Nursery) तयार करावी.

एकरी साधारण २०० ते २५० ग्रॅम बियाणे लागते.

रोपे ४ ते ५ आठवड्यांची (साधारण ४ ते ५ पानांवर) झाल्यावर मुख्य शेतात संध्याकाळच्या वेळी पुनर्लागवड करावी. दोन रोपांमधील अंतर १.५ ते २ फूट ठेवावे.

६. खत आणि पाणी व्यवस्थापन

बेसल डोस: बेड बनवताना एकरी १० टन कुजलेले शेणखत, ५० किलो डीएपी, ५० किलो पोटॅश आणि निंबोळी पेंड जमिनीत मिसळावी.

फर्टिगेशन (Fertigation): पुनर्लागवडीनंतर ठिबकद्वारे विद्राव्य खते (उदा. १९:१९:१९, १२:६१:०, ०:५२:३४) टप्प्याटप्प्याने द्यावीत.

पाणी: शिमला मिरचीला पिकाच्या गरजेनुसार पाणी द्यावे. जमिनीत सतत वाफसा (ओलावा) असावा, जास्त पाणी साचल्यास मूळ कुजण्याचा धोका असतो.

७. कीड आणि रोग नियंत्रण

थ्रिप्स आणि पांढरी माशी: हे कीटक पानांमधील रस शोषून घेतात, ज्यामुळे पाने आकसतात (बोकड्या रोग). याच्या नियंत्रणासाठी निळे आणि पिवळे चिकट सापळे लावावेत आणि शिफारसीत कीटकनाशकांची फवारणी करावी.

मर रोग आणि भुरी: बुरशीमुळे झाडे सुकतात. यासाठी कॉपर ऑक्सीक्लोराईड किंवा कार्बेन्डाझिमचे ड्रेंचिंग करावे.

८. काढणी आणि उत्पादन (Harvesting & Yield)

पुनर्लागवडीनंतर ६० ते ७५ दिवसांत पहिली तोडणी सुरू होते.

फळे पूर्ण वाढलेली, कडक आणि चमकदार हिरवी झाल्यावर देठासह तोडावीत.

उत्पादन: योग्य व्यवस्थापन केल्यास उघड्या शेतात एकरी ८ ते १० टन आणि शेडनेट/पॉलीहाऊसमध्ये १५ ते २० टन पर्यंत उत्पादन मिळू शकते.

Edited By- Dhanashri Naik