शेवंतीची यशस्वी शेती: लागवड ते भरघोस उत्पादन

२. प्रमुख जाती

पिवळ्या रंगाच्या: राजा, इंदिरा, अप्सरा, चंद्रा.

पांढऱ्या रंगाच्या: कस्तुरी, पांढरी रेवडी, बर्फी.

लाल/गुलाबी रंगाच्या: लालपरी, शामल, नीलिमा.

३. पूर्वमशागत आणि लागवड

पूर्वमशागत: जमीन १-२ वेळा उभी-आडवी नांगरून घ्यावी. प्रति एकर १० ते १२ टन चांगले कुजलेले शेणखत मातीत मिसळावे.

गादीवाफे : जमिनीचा चांगला निचरा होण्यासाठी गादीवाफे तयार करावेत.

लागवडीची वेळ: जून ते जुलै (पावसाळ्यात) किंवा ऑगस्ट महिन्यात लागवड करणे सर्वात उत्तम मानले जाते.

अंतर: दोन रोपांमध्ये ३० सेमी × ३० सेमी किंवा ४५ सेमी × ३० सेमी अंतर ठेवावे.

४. खत आणि पाणी व्यवस्थापन

पाणी: लागवडीनंतर लगेचच हलके पाणी द्यावे. पावसाळ्यात गरजेनुसार, तर हिवाळ्यात ७ ते १० दिवसांच्या अंतराने पाणी द्यावे.

खत व्यवस्थापन: 

लागवडीच्या वेळी: नत्र, स्फुरद आणि पालाश (NPK) योग्य प्रमाणात द्यावे.

लागवडीनंतर ३० ते ४५ दिवसांनी: पुन्हा हलका नत्राचा (Urea) हप्ता द्यावा.

५. महत्त्वाच्या कृती

शेंडा खुडणे : लागवडीनंतर ३ ते ४ आठवड्यांनी झाडाचा मुख्य शेंडा खुडावा. यामुळे झाडाला अधिक फांद्या फुटतात आणि फुलांचे उत्पादन वाढते.

आधार देणे: झाडाला खूप फुले आल्यावर ते कोलमडू नये म्हणून बांबूच्या काठ्यांचा किंवा सुतळीचा आधार द्यावा.

६. रोग व कीड नियंत्रण

मावा आणि थ्रिप्स : फुलांचा आणि पानांचा रस शोषतात. यांच्या नियंत्रणासाठी इमिडाक्लोप्रिड किंवा डायमेथोएटची फवारणी करावी.

तांबेरा आणि काळा ठिपका रोग: पावसाळ्यात पानांवर डाग पडतात. यासाठी मँकोझेब किंवा कॉपर ऑक्सिक्लोराईड ची फवारणी करावी.

७. काढणी आणि उत्पादन

काढणी: लागवडीनंतर साधारण ३ ते ४ महिन्यांत फुले तयार होतात. फुले पूर्ण उमलण्यापूर्वी (अर्धी उमललेली असताना) सकाळी किंवा संध्याकाळी तोडावीत.

उत्पादन: चांगल्या व्यवस्थापनाखाली प्रति एकर ६ ते ८ टन फुलांचे उत्पादन मिळू शकते.

Edited By- Dhanashri Naik