Dharma Sangrah
✕

हंगामाची तयारी सुरू करण्यापूर्वी शेतकऱ्यांनी माती परीक्षण का करावे?

Updated: शनिवार, 10 ऑक्टोबर 2026 (17:07 IST)
माती परीक्षणात नायट्रोजन, फॉस्फरस, पोटॅशियम, सल्फर, जिंक, आयर्न इत्यादी घटकांची उपलब्धता पाहता येते. उदाहरणार्थ, रेडी मुळे किंवा चिकणमाती क्षेत्रात जिंकाची कमतरता जास्त असते. याबद्दल जाणीव असल्यास वाढीव खत टाळता येते आणि उत्पादन २०-३०% वाढते.
 
२. खर्चाची बचत
भारतात शेतकरी वारंवार रासायनिक खतांवर अवलंबून राहतात. माती परीक्षण न केल्यास अतिरिक्त खत खाणे, ज्यामुळे माती खराब होते आणि खर्च वाढतो. तपासणीनंतर योग्य प्रमाणात खत घेणे केवळ पैसे वाचवत नाही तर मातीची सुपीकता टिकवते.
 
३. पीक नियोजन आणि संभाव्य नुकसान टाळणे
शेतकऱ्यांना माहिती असते की त्यांच्या जमिनीला कोणते पीक फायदेशीर आहे. उदाहरणार्थ, पीएच मूल्य जास्त असल्यास कापूस किंवा तूर घेणे सोपे होते. यामुळे पीक नुकसान टाळते आणि युनिफॉर्म उत्पादन मिळते.
 
४. माती सुधारणा आणि जैविक सुपीकता
माती परीक्षणात मातीच्या ज्वालक, रोगजनक आणि सेंद्रिय सामग्रीचा आढावा घेतला जातो. यानुसार जैवखत किंवा माती सुधारक (जसे की वर्मीकंपोस्ट) घेण्याची योजना आखता येते. यामुळे दीर्घकालीन सुपीकता टिकते आणि शेती शाश्वत होते.
 
५. सरकारी योजना आणि आधार
भारतात ‘मृदा आरोग्यपत्रिका’ (Soil Health Card) योजना अंतर्गत प्रति शेतकऱ्याला मोफत तपासणी होते. त्यावर आधार घेऊन शासनाकडून जैवखत, बियाणे आणि कर्ज मिळते. यामुळे छोट्या शेतकऱ्यांना देखील आधुनिक कृषी करता येते.
 
६. मातीची दीर्घकालीन सुपीकता आणि पर्यावरण जाणीव
माती परीक्षण न केल्यास माती खराब होते, पाणी गुळते आणि पर्यावरणाला धोका निर्माण होतो. याबद्दल जाणीव असल्यास शेतकरी ‘अमूल्य जमीन’ वाचवण्यासाठी प्रयत्न करतात.
 
कसे करावे माती परीक्षण?
तालुक्यातील कृषी कार्यालय, बॅंक किंवा प्रयोगशाळेत (जसे की ऑक्सीफूड लॅब, यूबिक्सा टेस्टिंग) संपर्क साधा.
शेतातून १०-१५ ठिकाणी सॅम्पल घ्या.
नमुना पाठवा, तपासणी फी द्या.
आरोग्यपत्रिका घेऊन नाव नोंदवा आणि नियमित तपासणी करा.
 
हंगाम सुरू करण्यापूर्वी माती परीक्षण हे केवळ एक चाचणी नाही, तर शेतकऱ्यांचे बुद्धिमान निर्णय आहे. ज्यामुळे खर्च कमी होतो, उत्पादन वाढते आणि माती चांगली राहते. आजच्या बाजारात प्रगती करायची असेल तर मातीला प्राधान्य द्या. शेतकरी साहेब, आपल्या मातीला जिवंत ठेवा आणि यशस्वी हंगाम घडवा!

सर्व पहा

देवाची पूजा करतांना कोणते स्तोत्र आवर्जून म्हणावे?

वास्तुशास्त्रानुसार या पाच वनस्पतींपैकी कोणतीही वनस्पती छतावर ठेवल्यास होतात हे नुकसान

Winter Breakfast हिवाळ्यात सकाळी नाश्त्याला कोणते पौष्टिक पदार्थ खावेत?

हिवाळ्यात अंघोळीनंतर त्वचा कोरडी पडते? ट्राय करा हे सोपे आणि प्रभावी घरगुती उपाय!

थंडीच्या दिवसांतही शरीर राहील हायड्रेटेड; हिवाळ्यात नारळ पाणी पिण्याचे ५ मोठे फायदे

सर्व पहा

सिबिल स्कोर न तपासता शेतकऱ्यांना पीककर्ज द्या; कर्जवसुलीसाठी तगादा लावण्यासही बंदी

LIVE: १४ महिलांची फसवणूक करणारा आरोपी मोहम्मद माजिन यूएईतून अटक

१४ तरुणींना लग्नाचे आमिष दाखवून गंडा घालणारा मोहम्मद माजिन यूएईतून जेरबंद; महाराष्ट्र पोलिसांची मोठी कारवाई

राजस्थान पंचायत निवडणुकीत भाजपचा मोठा पराभव; काँग्रेसने ३१ पैकी २१ जागा जिंकल्या

हनीमूनदरम्यान बार्बेक्यूच्या आगीत होरपळलेली नवविवाहित महिला, दोन महिन्यांनंतर मरण पावली

पुढील लेख
Show comments