पिकांच्या नुकसानभरपाईसाठी शेतकऱ्यांनी कोणती कागदपत्रे तयार ठेवावीत?
अतिवृष्टी, दुष्काळ, अवकाळी पाऊस किंवा कीड-रोगांमुळे पिकांचे नुकसान झाल्यास सरकारकडून तसेच पीक विमा कंपनीकडून आर्थिक मदत दिली जाते. ही मदत वेळेत आणि कोणत्याही अडचणीशिवाय मिळवण्यासाठी शेतकऱ्यांकडे सर्व आवश्यक कागदपत्रे योग्य आणि अद्ययावत असणे अत्यंत महत्त्वाचे आहे.
१. आवश्यक कागदपत्रांची यादी
नुकसानभरपाईचा अर्ज करताना किंवा पंचनाम्याच्या वेळी खालील कागदपत्रे तयार ठेवावीत:
७/१२ उतारा (7/12 Extract): चालू वर्षातील (नवीन) ७/१२ उतारा. त्यावर पिकाची नोंद (ई-पीक पाहणी) झालेली असणे आवश्यक आहे.
८-अ उतारा (8-A Extract): जमिनीच्या मालकीचा पुरावा म्हणून ८-अ उतारा सोबत ठेवावा.
आधार कार्ड (Aadhaar Card): शेतकऱ्याचे आधार कार्ड बँकेशी आणि मोबाईल क्रमांकाशी लिंक असावे.
बँक पासबुकची प्रत: बँक खाते आधार कार्डशी लिंक असणे अनिवार्य आहे.
पासबुकवर खाते क्रमांक, खातेदाराचे नाव आणि IFSC Code स्पष्ट दिसणे गरजेचे आहे.
पीक विमा पावती: तुम्ही प्रधानमंत्री पीक विमा योजनेअंतर्गत विमा भरला असल्यास त्याची पावती/फॉर्मची प्रत.
ई-पीक पाहणी नोंद: मोबाईल ॲपद्वारे केलेल्या ई-पीक पाहणीची नोंदणी प्रत किंवा ७/१२ वरील पिकाची नोंद.
नुकसान झालेल्या पिकांचे फोटो: शेतातील करपलेल्या किंवा पाण्याखाली गेलेल्या पिकांचे स्पष्ट फोटो (शक्य असल्यास जिओ-टॅग फोटो).
मोबाईल क्रमांक: आधार आणि बँकेशी लिंक असलेला चालू मोबाईल क्रमांक.
२. नुकसानभरपाई मिळवण्यासाठी महत्त्वाची माहिती व सूचना
* ७२ तासांच्या आत पूर्वसूचना:
नैसर्गिक आपत्तीमुळे पिकाचे नुकसान झाल्यास ७२ तासांच्या आत पीक विमा कंपनीला किंवा कृषी विभागाला माहिती देणे बंधनकारक असते.
यासाठी विमा कंपनीचा टोल-फ्री क्रमांक, Crop Insurance App किंवा जवळच्या तालुका कृषी अधिकारी कार्यालयाशी संपर्क साधावा.
* पंचनामा:
कृषी अधिकारी, महसूल अधिकारी (तलाठी) आणि विमा कंपनीचे प्रतिनिधी यांच्या उपस्थितीत शेताचा पंचनामा होतो.
पंचनाम्याच्या वेळी सर्व कागदपत्रांच्या छायांकित प्रती (Xerox) तयार ठेवाव्यात आणि पंचनामा पत्रावर योग्य माहिती भरल्याची खात्री करूनच सही करावी.
* सामायिक जमीन असल्यास:
७/१२ वर एकापेक्षा जास्त नाव असल्यास (सामायिक खातेदार), इतर खातेदारांचे ना-हरकत प्रमाणपत्र (NOC) किंवा संमतीपत्र लागू शकते.
३. शेतकऱ्यांसाठी महत्त्वाच्या टिप्स
आधार व बँक खाते लिंक तपासा: अनेकदा रक्कम मंजूर होऊनही DBT (Direct Benefit Transfer) अयशस्वी होते. त्यामुळे तुमचे बँक खाते NPCI म्‍हणजेच आधार सिडिंग झालेले आहे की नाही, हे बँकेत जाऊन आधीच तपासून घ्या.
कागदपत्रांमधील नावांची दुरुस्ती: आधार कार्ड, ७/१२ आणि बँक पासबुकवरील नावाच्या स्पेलिंगमध्ये तफावत नसावी.
टीप: सर्व कागदपत्रांचा एक स्वतंत्र संच (File) तयार ठेवून त्याच्या २-३ झेरॉक्स प्रती आधीच काढून ठेवाव्यात, जेणेकरून पंचनाम्याच्या वेळी किंवा महाडीबीटी पोर्टलवर अपलोड करताना अडचण येणार नाही.
