Types of fertilizers : सेंद्रिय खते आणि असेंद्रिय खते, या दोन मुख्य प्रकारांमधील फरक काय?

२. असेंद्रिय / रासायनिक खते (Inorganic / Chemical Fertilizers)
ही खते कारखान्यांमध्ये विविध रसायनांच्या प्रक्रियेतून तयार केली जातात. वनस्पतींना आवश्यक असलेले पोषक घटक या खतांमध्ये जास्त प्रमाणात आणि त्वरित उपलब्ध होणाऱ्या रूपात असतात.
मुख्य घटकांनुसार प्रकार:

नत्रयुक्त खते : पिकांची शाकीय वाढ आणि हिरवेपणा वाढवण्यासाठी उपयुक्त.
उदा.: युरिया, अमोनियम सल्फेट.

स्फुरदयुक्त खते : मुळांची वाढ मजबूत करण्यासाठी आणि फुलोरा येण्यासाठी मदत करतात.
उदा.: सिंगल सुपर फॉस्फेट, ट्रिपल सुपर फॉस्फेट.

पालाशयुक्त खते : पिकांची रोगप्रतिकारक शक्ती वाढवण्यासाठी आणि फळांची प्रत सुधारण्यासाठी.
उदा.: म्युरेट ऑफ पोटॅश, सल्फेट ऑफ पोटॅश.

संयुक्त / मिश्र खते : यामध्ये दोन किंवा अधिक मुख्य पोषक घटक एकत्रित असतात.
उदा.: १०:२६:२६, १२:३२:१६, १८:४६:० (दर्प).

३. जैव खते (Bio-fertilizers)
हे सूक्ष्मजीवांचे संवर्धन असते. हे सूक्ष्मजीव हवेतील नत्र जमिनीत स्थिरावतात किंवा जमिनीत स्थिर असलेला स्फुरद पिकांना उपलब्ध करून देतात.
उदा.: रायझोबियम, अझोटोबॅक्टर, पी.एस.बी. (PSB - Phosphate Solubilizing Bacteria).

४. सूक्ष्म अन्नद्रव्ये (Micro-nutrients)
पिकांच्या सूक्ष्म गरजेसाठी ही खते वापरली जातात.
उदा.: झिंक सल्फेट, फेरस सल्फेट, बोरॉन.

महत्त्वाची टीप: जमिनीचा पोत चांगला ठेवण्यासाठी रासायनिक खतांचा अतिवापर टाळून सेंद्रिय आणि रासायनिक खतांचा संतुलित वापर करणे नेहमी फायदेशीर ठरते.

Edited By- Dhanashri Naik