पावसाळ्यात पिकांमध्ये बुरशी टाळण्यासाठी तज्ज्ञांचा सल्ला
पावसाळ्याच्या दिवसांत हवेतील अति-आर्द्रता, सूर्यप्रकाशाची कमतरता आणि साचणारे पाणी यामुळे पिकांवर बुरशीजन्य रोगांचा प्रादुर्भाव मोठ्या प्रमाणावर होतो. पिकांचे नुकसान टाळण्यासाठी कृषी तज्ज्ञांनी दिलेल्या काही महत्त्वाच्या उपाययोजना आज आपण पाहणार आहोत.
शेतातील पाण्याचा निचरा
अतिरिक्त पाणी बाहेर काढा: शेतात जास्त वेळ पाणी साचून राहिल्यास पिकांची मुळे सडतात आणि 'मूळकूज' किंवा 'दांडकूज' सारखे रोग होतात. त्यामुळे शेतातून पाण्याचा त्वरित निचरा होईल अशी व्यवस्था करा.
चर काढा: शेताच्या कडेने व ओळींच्या मध्ये छोटे चर खोदा जेणेकरून अतिरिक्त पाणी वाहून जाईल.
पूर्वोपाय व जैविक व्यवस्थापन
बीजप्रक्रिया: पेरणी किंवा पुनर्लागवडीपूर्वी बियाण्याला रासायनिक बुरशीनाशकाची प्रक्रिया नक्की करा.
जैविक बुरशीनाशकांचा वापर: जमिनीतील बुरशी रोखण्यासाठी ट्रायकोडेर्मा किंवा स्युडोमोनाससारख्या जैविक घटकांचा वापर सेंद्रिय खतात मिसळून जमिनीतून द्या.
रासायनिक बुरशीनाशकांची फवारणी
बुरशीचा प्रादुर्भाव दिसताच किंवा ढगाळ वातावरणात प्रतिबंधात्मक उपाय म्हणून फवारणी करा:
प्रतिबंधात्मक: कॉपर ऑक्सिक्लोराईड किंवा मॅन्कोझेब २ ते २.५ ग्रॅम प्रति लिटर पाण्यात मिसळून फवारा.
अंतरप्रवाही : जर रोग पसरला असेल तर कार्बेंडाझिम, टेब्युकोनॅझोल किंवा अझॉक्सिस्ट्रोबिन यांसारख्या बुरशीनाशकांचा डॉक्टरांच्या/तज्ज्ञांच्या सल्ल्याने वापर करा.
टीप: पावसाळ्यात फवारणी करताना द्रवात स्टिकर नक्की मिसळा, जेणेकरून औषध पानांवर टिकून राहील आणि पावसामुळे धुवून जाणार नाही.
हवा खेळती ठेवणे व शेताची स्वच्छता
विरळणी : झाडांची दाटी झाली असल्यास किंवा खालील पिवळी/रोगट पाने काढून टाका, जेणेकरून झाडांमध्ये हवा व सूर्यप्रकाश खेळता राहील.
रोगट भाग नष्ट करा: बुरशीने बाधित झालेली पाने, फळे किंवा फांद्या शेताबाहेर नेऊन नष्ट करा.
संतुलित खत व्यवस्थापन
नत्राचा अतिवापर टाळा: पावसाळ्यात युरिया किंवा नत्रयुक्त खते जास्त दिल्यास पिके मऊ होतात आणि बुरशी लवकर पडते.
पलाश व कॅल्शियम: पिकांची प्रतिकारशक्ती वाढवण्यासाठी पोटॅशियम व कॅल्शियमचा योग्य वापर करा.
Edited By- Dhanashri Naik
अतिरिक्त पाणी बाहेर काढा: शेतात जास्त वेळ पाणी साचून राहिल्यास पिकांची मुळे सडतात आणि 'मूळकूज' किंवा 'दांडकूज' सारखे रोग होतात. त्यामुळे शेतातून पाण्याचा त्वरित निचरा होईल अशी व्यवस्था करा.
चर काढा: शेताच्या कडेने व ओळींच्या मध्ये छोटे चर खोदा जेणेकरून अतिरिक्त पाणी वाहून जाईल.
पूर्वोपाय व जैविक व्यवस्थापन
बीजप्रक्रिया: पेरणी किंवा पुनर्लागवडीपूर्वी बियाण्याला रासायनिक बुरशीनाशकाची प्रक्रिया नक्की करा.
जैविक बुरशीनाशकांचा वापर: जमिनीतील बुरशी रोखण्यासाठी ट्रायकोडेर्मा किंवा स्युडोमोनाससारख्या जैविक घटकांचा वापर सेंद्रिय खतात मिसळून जमिनीतून द्या.
रासायनिक बुरशीनाशकांची फवारणी
बुरशीचा प्रादुर्भाव दिसताच किंवा ढगाळ वातावरणात प्रतिबंधात्मक उपाय म्हणून फवारणी करा:
प्रतिबंधात्मक: कॉपर ऑक्सिक्लोराईड किंवा मॅन्कोझेब २ ते २.५ ग्रॅम प्रति लिटर पाण्यात मिसळून फवारा.
अंतरप्रवाही : जर रोग पसरला असेल तर कार्बेंडाझिम, टेब्युकोनॅझोल किंवा अझॉक्सिस्ट्रोबिन यांसारख्या बुरशीनाशकांचा डॉक्टरांच्या/तज्ज्ञांच्या सल्ल्याने वापर करा.
टीप: पावसाळ्यात फवारणी करताना द्रवात स्टिकर नक्की मिसळा, जेणेकरून औषध पानांवर टिकून राहील आणि पावसामुळे धुवून जाणार नाही.
विरळणी : झाडांची दाटी झाली असल्यास किंवा खालील पिवळी/रोगट पाने काढून टाका, जेणेकरून झाडांमध्ये हवा व सूर्यप्रकाश खेळता राहील.
रोगट भाग नष्ट करा: बुरशीने बाधित झालेली पाने, फळे किंवा फांद्या शेताबाहेर नेऊन नष्ट करा.
संतुलित खत व्यवस्थापन
नत्राचा अतिवापर टाळा: पावसाळ्यात युरिया किंवा नत्रयुक्त खते जास्त दिल्यास पिके मऊ होतात आणि बुरशी लवकर पडते.
पलाश व कॅल्शियम: पिकांची प्रतिकारशक्ती वाढवण्यासाठी पोटॅशियम व कॅल्शियमचा योग्य वापर करा.
Edited By- Dhanashri Naik
