World Pest Day 2026 जागतिक कीटक दिन का साजरा केला जातो? इतिहास, महत्त्व आणि उद्देश जाणून घ्या

६ जून रोजी साजरा केला जाणारा 'जागतिक कीटक दिन' (World Pest Day) हा दिवस वरवर पाहता कदाचित छोटा वाटेल, पण मानवी आरोग्य, अन्न सुरक्षा आणि आपल्या घरांच्या संरक्षणासाठी तो अत्यंत महत्त्वाचा आहे. हा दिवस का साजरा केला जातो, त्याचा इतिहास आणि उद्देश काय आहे, याची सविस्तर माहिती खालीलप्रमाणे आहे:

जागतिक कीटक दिनाचा इतिहास 

या दिवसाची सुरुवात फार जुनी नाही, पण त्याचे महत्त्व जागतिक स्तरावर खूप मोठे आहे. 

पहिली सुरुवात: ६ जून २०१७ रोजी चीनमधील बीजिंग येथे पहिल्यांदा 'जागतिक कीटक दिन' साजरा करण्यात आला.

कोणी केली सुरुवात?: 'चायनीज पेस्ट कंट्रोल असोसिएशन' च्या पुढाकाराने आणि 'फेडरेशन ऑफ एशियन अँड ओशनिया पेस्ट मॅनेजर्स असोसिएशन', 'नॅशनल पेस्ट मॅनेजमेंट असोसिएशन' आणि 'कन्फेडेरेशन ऑफ युरोपियन पेस्ट मॅनेजमेंट असोसिएशन' यांच्या सहकार्याने हा दिवस सुरू झाला.

जागतिक पाठबळ: जागतिक आरोग्य संघटनेने देखील या मोहिमेला आणि दिवसाला आपले समर्थन दिले आहे.

हा दिवस साजरा करण्यामागचा उद्देश 

हा दिवस साजरा करण्यामागे काही प्रमुख आणि महत्त्वाचे उद्देश आहेत:

सार्वजनिक आरोग्याविषयी जागरूकता: डास, उंदीर, झुरळे आणि माश्या यांसारखे कीटक डेंग्यू, मलेरिया, चिकनगुनिया, प्लेग आणि टायफॉइड यांसारखे जीवघेणे आजार पसरवतात. या आजारांपासून स्वतःचा बचाव कसा करावा, याची लोकांना माहिती देणे.

अन्न आणि मालमत्तेचे नुकसान टाळणे: दरवर्षी जगभरात कीटकांच्या व वाळवीच्या प्रादुर्भावामुळे लाखो टन अन्नधान्य सडते आणि घरांचे, इमारतींचे प्रचंड नुकसान होते. हे नुकसान रोखण्यासाठी कीटक नियंत्रणाचे उपाय सांगणे.

व्यावसायिक कीटक नियंत्रकांचे महत्त्व पटवून देणे: आपल्याला सुरक्षित ठेवण्यासाठी जे 'पेस्ट कंट्रोल' कामगार आणि तंत्रज्ञ रात्रंदिवस काम करतात, त्यांच्या कामाची समाजाला ओळख करून देणे आणि त्यांचे आभार मानणे.

या दिवसाचे महत्त्व

"छोटे कीटक, मोठा धोका":  आपल्याला वाटू शकते की घरात एखादे झुरळ किंवा डास असण्याने काय फरक पडतो? पण जागतिक आरोग्य संघटनेच्या (WHO) अहवालानुसार, जगात डासांमुळे होणाऱ्या आजारांमुळे दरवर्षी लाखो लोकांचा मृत्यू होतो.

आरोग्याचे रक्षण: योग्य वेळी पेस्ट कंट्रोल केल्याने घरातील लहान मुले आणि वृद्धांचे संसर्गजन्य आजारांपासून रक्षण होते.

पर्यावरणपूरक उपाय: आधुनिक काळात कीटक नियंत्रणासाठी रासायनिक औषधांऐवजी जैविक आणि पर्यावरणपूरक पद्धतींचा वापर करण्यावर भर दिला जात आहे, ज्यामुळे निसर्गाला हानी पोहोचत नाही.

हा दिवस आपल्याला केवळ कीटक मारण्याचा संदेश देत नाही, तर आपला परिसर स्वच्छ ठेवण्याचा, पाणी साचू न देण्याचा आणि आरोग्यदायी जीवनशैली अंगीकारण्याचा संदेश देतो. "स्वच्छता राखूया, कीटकांना दूर पळवूया!"